Chỉ có rất ít người lưu lại, bọn họ hoặc là quả thực đường cùng không còn chỗ đi, hoặc là cảm thấy bản thân trên khoa cử công danh đã không có tiền đồ gì.
Kẻ sĩ cùng đường phần đông đến từ Sơn Đông, sưu cao thuế nặng không cần nhắc đến, quân lương của triều đình khiến lòng trung thành cuối cùng của họ cũng đều tan thành mây khói, điền sản nhà mình cũng giữ không nổi, lương thực của triều đình phát không xuống tới nơi, vợ con đói khát khó nhịn thêm nữa. Theo tình hình như vậy, ai còn có lòng dạ đọc sách, trước ăn no nuôi gia đình mới tốt.
Rất nhiều sĩ tử Sơn Đông đến, thời điểm tới Từ Châu, không có gì khác biệt với lưu dân, cho họ một con đường sống đều tốt hơn bất cứ thứ gì.
Giáo trình giảng dạy cũng không thấy cao thâm gì, cũng không thấy đạo lý gì. Chỉ có một số người giảng thực vụ và làm gương vừa nhìn đã biết là hạng người thô bỉ, trong lời nói cử chỉ đều mang một cỗ hèn mọn.
Đây quả thực là hoang đường, sĩ nông công thương, sĩ tử đọc sách cao quý nhất, thương nhân thấp kém nhất, nhưng ở đây học được lại là học vấn hầu hạ thương nhân, vì thương nhân làm việc. Sau đó lại mục kia càng ti tiện hèn mọn, nhiều đời không được khoa cử, ngay cả bốn bậc sĩ nông công thương cũng không được tính vào, không ngờ để chúng ta học học vấn của chúng. Còn có việc nông này, nông dân nghèo hèn có gì đáng học. Vất vả đọc sách, không phải là không muốn chịu cái khổ đó sao? Thậm chí chuyện thuyền trên biển, đó là kế sinh nhai cửu tử nhất sinh, đều là hạng người không có vương pháp mới làm những cái này, chúng ta đường đường sĩ tử, lẽ nào phải đi làm cái này?
Hơn nữa nhìn xem dạng người gì đang nghe giảng, có tiểu nhị trong hiệu buôn, có bạch dịch nhàn rỗi trong nha môn, thậm chí còn có rợ Thát trên thảo nguyên đến, thỉnh thoảng còn có thể thấy quỷ Tây Dương bộ dạng quái dị. Thánh nhân nói hữu giáo vô loại, nhưng không phải là nói người nào cũng dạy. Còn có không ít trẻ nít lẽ ra phải nên đến trường tư, người trẻ tuổi phải nên đỗ đạt công danh, không ngờ cũng đang chuyên chú lắng nghe, đây thật là con cháu bại hoại, tổn thương đạo đức tạo nghiệp chướng.
Cực kỳ hoang đường, xem ra Từ Châu này chẳng qua cũng là cường đạo tầm thường hô hào nhau tụ tập, nhất thời may mắn liền bệ nghễ khoe khoang, không biết chiêu hiền nạp tài, không biết tôn trọng kẻ sĩ. Hạng người hung bạo thiển cận như vậy, làm sao lâu dài được.
Xem trên sử sách, xem các loại dã sử tạp nhạp, còn có nghe bình thoại hí khúc, hết thảy kẻ muốn xé cờ tạo phản và làm ra cục diện một phương, đều là đối với kẽ sĩ đọc sách vô cùng coi trọng, nhất là thời điểm mới bắt đầu này, cho dù người đọc sách không có công danh đến, đều phải mang ngược giày đón chào, nâng đỡ lên cao, sau đó mới dẫn dụ hiền tài các nơi đến. Triều đại nào khai quốc không phải như vậy, cho dù thời điểm ngũ hồ thập lục quốc kia, thời điểm Liêu Kim, Mông Nguyên kia, ai mà không phải khách khí cung kính đối với nhân sĩ và người đọc sách. Nếu không, vậy chỉ là lũ giặc cỏ hào bá. Phù dung sớm nở tối tàn, kết cấu thế lực như thế, chẳng những không có chỗ tốt và tiền đồ, ngược lại dễ rước họa vào thân, xem chúng làm sao ngã xuống.
Đại đa số người đọc sách hứng trí bừng bừng đến đều đi rồi. Rất nhiều người cảm thấy lớp huấn luyện ngắn hạn này vốn chính là vũ nhục. Cũng có người sau khi nghe buổi đầu tiên cũng đi, cảm thấy những cái này đều là nghề ti tiện, học cái này là tự hạ thân phận. Cũng có người nghe vài ngày, sau đó cũng rời đi, bọn họ từ nhỏ đọc sách thánh hiền, chỉ biết đọc thuộc, những con đường hoàn toàn bất đồng này vốn dĩ tiếp thu không được.
Chỉ có rất ít người lưu lại, bọn họ hoặc là quả thực đường cùng không còn chỗ đi, hoặc là cảm thấy bản thân trên khoa cử công danh đã không có tiền đồ gì.
Kẻ sĩ cùng đường phần đông đến từ Sơn Đông, sưu cao thuế nặng không cần nhắc đến, quân lương của triều đình khiến lòng trung thành cuối cùng của họ cũng đều tan thành mây khói, điền sản nhà mình cũng giữ không nổi, lương thực của triều đình phát không xuống tới nơi, vợ con đói khát khó nhịn thêm nữa. Theo tình hình như vậy, ai còn có lòng dạ đọc sách, trước ăn no nuôi gia đình mới tốt.
Rất nhiều sĩ tử Sơn Đông đến, thời điểm tới Từ Châu, không có gì khác biệt với lưu dân, cho họ một con đường sống đều tốt hơn bất cứ thứ gì.
Còn lại chính là bọn người đọc sách bản xứ Từ Châu, nơi này văn phong không thịnh, đọc sách vốn là không có lối thoát, nói ra có chút buồn cười, nơi con cháu đọc sách nhiều nhất ở Từ Châu là tam vệ Từ Châu. Cũng chỉ có quân tướng Vệ sở dư dả chút, cũng chỉ có vài quân tướng Vệ sở này càng muốn để bọn con cháu phát đạt trên con đường làm quan. Những người đọc sách của Từ Châu này là tận mắt nhìn Triệu Tự Doanh trưởng thành, nhìn Từ Châu bần cùng khốn khố làm thế nào từng bước trở lên tốt hơn, nhìn Triệu Tự Doanh làm thế nào phá Vân Sơn Tự, thu phục lưu tặc Sơn Đông, dọa lùi thiết kỵ quan quân, xuôi nam, bắc tiến đánh bại quan quân triều đình, nhìn từng người hàng xóm thân thích vốn tuyệt vọng chết lần chết mòn bên cạnh làm thế nào đứng thẳng sống lưng.
Thân là dân Từ Châu, bọn họ so với kẻ khác càng hiểu Triệu Tiến làm gì, Từ Châu có thay đổi như thế nào, cho nên bọn họ đối với Triệu Tiến càng có lòng tin. Khổ não của kẻ đọc sách ở Từ Châu là dưới một thể thống nhất của Triệu Tự Doanh không có cấp bậc tiến thân của văn sĩ, chỉ cần võ phu có gan vũ đao lộng thương. Hiện giờ lớp huân luyện ngắn hạn này chính là mở ra một con đường cho mọi người, mặc dù là vì người ngoài đến, nhưng cũng chẳng nói không cho người bản xứ đến.
- Cách làm này hay, tuy nói trong kinh thư có đạo lý lớn, nhưng không hiểu thực vụ sao làm tốt chính sự. Các triều Hán Đường Tống đều dậy không từng trải khắp nơi không vào được Trung Nguyên. Nhưng triều ta lại ngược lại, coi trọng không rời kinh sư vào thẳng Nội các, hơn hai mươi năm không ra khỏi cổng thanh đô một bước làm được Thủ phụ, ngược lại thành chuyện được ca tụng. Nhưng ngoại trừ kỳ tài ngút trời, người làm chủ triều chính không biết khắp chốn, làm sao trị được thiên hạ. Những đạo lý này, trong sách thánh hiền thực có sao?
Xuất thân tiến sĩ vào Hàn Lâm Viện, sau đó từng bước ở trong thành đô phải đảo một vòng tất cả chức quan, đợi tuổi tác tương đối là vào được Nội các làm đại học sĩ, may mắn thì làm được Thứ phụ, Thủ phụ. Ước chừng hơn hai mươi năm, trừ thả ra ngoài làm quan khảo thí, hồi hương tế tổ, thì ở kinh sư không nhúc nhích, sau đó chấp chưởng quyền bính thiên hạ, phù trợ thiên tử, từng trải lão luyện gì đó hoàn toàn không có, thậm chí ngay cả việc triều chính bản thân cũng không thông thuộc.
Đó cũng không phải là trò cười gì, mà là lệ thường của Đại Minh. Chỉ cần tra Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa cách triều đại phần lớn đều trải qua như vậy.
- Chớ nói đầu não, khắp nơi lại chỗ nào không phải không phải như vậy, người đọc sách vẫn luôn đọc tứ thư ngũ kinh, đậu rồi thả ra ngoài. Chúng hiểu được cái gì, biết mấu chốt của thuế má lao dịch ư? Biết chiêu trò của Lại mục, sai dịch bên dưới sao? Muốn làm việc còn không phải dựa vào sư gia bằng hữu, một lần nhậm chức của chúng chỉ vài năm đã phủi mông bỏ đi, nhưng Lại mục, sai dịch trong nha môn và thân sĩ trên đất đó tổ tiên nhiều đời đều ở đây. Đến cuối cùng quan viên triều đình phái xuống có hữu dụng nào, làm chiêu bài ngụy trang, chân chính cai quản bá tính trên đất đó chính là những Lại mục, sai dịch và thân sĩ bá hào này.
Nói đến đây mọi người càng hiểu rõ, không nói tới ai khác, Tri châu Đồng Hoài Tổ của Từ Châu chính là tấm gương. Ông ta chân chính bắt đầu hiểu được chính vụ trên đất này, hiểu được tệ nạn mấu chốt, cũng biết bắt tay ở chỗ nào, lần nhậm chức đầu tiên sắp ngồi mãn nhiệm rồi lúc này mọi người đã không dám ứng đối qua loa. Nhưng thân mình có quan vị tiến sĩ không muốn ở quá lâu một chỗ, vẫn được lưu lại vốn đã làm cho người ta suy sụp tinh thần ủ rũ làm việc, người ngoài nhìn thấy là tiền đồ đều không có. Đồng Hoài Tổ này cũng là ngoại lệ, sau khi ông ta lưu lại, chỗ cai quản thực vụ nhúng tay vào được, các nơi đã chỉ nghe mệnh lệnh của Triệu Tiến rồi.
- Học một chút thực vụ, biết chút khuôn mẫu, lập nhiều văn lại sai dịch lấy bổng lộc triều đình, triều đình như vậy cũng làm việc giống thời Hán. Ý chỉ thiên tử, bá tính nghe theo. Hiện tại như vậy, quy củ pháp lệnh của triều đình không có người nghe, ngược lại thành thủ đoạn phía dưới hối lộ trái phép vua. Thuế phú lao dịch này cộng thêm quân lương, nếu chỉ là dựa theo số lượng chính xác trưng thu, bá tính khổ chút cũng chưa chắc chống đỡ không được, nhưng tầng tầng muốn theo phát tài, phía dưới càng cào cấu tệ hại hơn, nơi nơi nhà tan cửa nát, nơi nơi oán hận triều đình.
Những lời này đều là cử nhân Tân Khải Thao kia nói. Y đối với lớp huấn luyện ngắn hạn ngược lại có chút coi trọng. Điều này khiến Vương Triệu Tĩnh vui mừng không kiềm nổi, mỗi lần đều nhanh chóng thuật lại cho Triệu Tiến nghe.
Đối với điều này, Triệu Tiến cũng hiểu được, con người có thành tựu gì chung quy cũng hy vọng nhiều người biết, hy vọng nghe được nhiều đánh giá của người khác. Nếu là cùng đời cùng đi với mình, bọn họ khích lệ thực sự càng làm cho người ta cao hứng.
- Các đệ so với huynh đều trong lòng ôm đại cục, cũng muốn chiêu mộ nhân tài từ bốn phía. Triệu Tiến thỉnh thoảng cũng cười khổ cảm thán như vậy.
