Nếu như nói đây chỉ là khiếp sợ lúc ban đầu thôi, kế tiếp tất cả những gì đã xảy ra càng thêm khiến cho ta cảm nhận được rất là rung động.
Được bọn họ áp tải đi tới giữa đường Từ Châu, người dẫn đường của tôi luôn luôn nói với tôi về những chuyện mà anh ta trước kia khi tới đây đã từng trải qua.
Từ trong miệng của anh ta, chúng tôi biết được nơi này mặc dù là nội địa của đế quốc nhà Minh, nhưng bởi vì các loại thiên tai và chính phủ thống trị không tốt, sớm đã biến thành một mảnh đất bị thiên tai giày vò đến khiến mình mảy trở thành đầy thương tích.
Ngay tại trước đó không lâu, ở một mảnh đất lân cận nơi này đã xảy ra một thiên tai đáng sợ, rất nhiều người đã đói chết, mà nông dân may mắn không có chết bắt đầu đại quy mô trốn chạy. Trên đường bụi đất màu vàng cuồn cuộn, ở trên ruộng đồng hoang vu và bên lòng sông đang khô cạn, mấy trăm vạn lưu dân đi lại trong tuyệt vọng. Bọn họ áo rách quần manh, bụng ăn không no, trẻ con khóc nỉ non, người lớn thì khóc hết nước mắt. Vì sinh tồn, nghe nói khi đó còn có xảy ra hiện tượng người ăn người.
Tuy rằng tôi là một đường từ phía Nam đi tới đây, không thể tận mắt nhìn thấy loại cảnh tượng này, nhưng các người truyền giáo trong chúng tôi, cũng không phải là không ai chưa nhìn thấy qua bộ dáng bây giờ nơi phương bắc của đế quốc nhà Minh.
Lúc này Đại Minh, ít nhất ở phía bắc, sớm đã không phải là nơi chốn khắp nơi đều là bảo vật như chính miệng của Mã Khả La đã nói, đế quốc nhà Minh xem ra đã qua cái thời thịnh thế phồn hoa của nó rồi, ngược lại khắp nơi đều là dấu hiệu suy bại và hủy diệt. Từ nơi phồn hoa giàu có và đông đúc Giang Nam này vẫn còn chưa cảm giác được nhiều lắm loại suy bại này, nhưng khi anh ta một đường tiến lên phía bắc, khi đi sâu vào các nông thôn đế quốc từ từ tan hoang này, nhìn thấy từng màn cảnh tượng ghê người cũng tự động bày ra tới trước mắt anh ta.
Bởi vì nguyên nhân thôn tính ruộng đất và thuế má nặng nề ngày càng nghiêm trọng, cuộc sống nông dân gần như đã đến cảnh khó có thể duy trì rồi, bần cùng đến kinh người, hơn nữa đã hình thành thì không thay đổi. Nhà cửa của đám nông dân đều là rất đơn sơ, thông thường đều là lấy bùn đất xây lên nhà cửa thấp bé, bọn họ áo rách quần manh bụng ăn không no, bất cứ lúc nào cũng giãy dụa ở kề cận cái chết —— mặc dù bọn họ là người vất vả nhất đế quốc, là một quần thể lao động làm việc nhiều nhất.
Cho dù những người hơi có chút điền sản, nhưng cuộc sống cũng không phải là trôi qua thư thái. Thức ăn của họ gần như hoàn toàn là hạt đậu nành hoặc là bã đậu lẫn lộn hợp lại thành cao lương hoặc gạo kê, một miếng bánh bao chay là một loại chiêu đãi đặc biệt, quanh năm suốt tháng cũng không có vài lần cá thịt để ăn.
Tuy rằng cái tình trạng nghèo khó kiểu này đã lan tràn khắp nơi, nhưng, tôi nghe người dẫn đường nói, nơi đó tình trạng như vậy đã xem như tốt lắm rồi, ở một nơi phía bắc nhất của đế quốc, thậm chí tới gần nơi chốn kinh thành, bởi vì khủng bố tai hoạ và thu thuế cướp bóc, rất nhiều rất nhiều nông dân phải trốn khỏi quê hương, lấy cách gì có thể nghĩ đến bất luận là cái gì đi giãy dụa cầu sinh, nhưng vẫn có vô số người vì đói khát đã chết ở trên đường.
Đương nhiên, ta cũng không phải nói là đế quốc nhà Minh đã sa vào nghèo khổ trải rộng khắp nơi, trên thực tế đế quốc vẫn như cũ giàu có đến kinh người, chỉ là của cải đều bị tập trung vào tay một số người nào đó.
Những người này là địa chủ lớn, giữ lấy lượng lớn đất đai, đồng thời thông qua cuộc lựa chọn đại quy mô của đế quốc đã trở thành quan viên đế quốc, bọn họ lợi dụng chính trị đặc quyền đ trong tay i khắp nơi vơ vét của cải. Cái thành phố từ lời nói của tôi kia, thật ra cũng chính là đang nắm giữ ở trong tay của đám người kia hoặc là người thay mặt bọn họ.
Cuộc sống giàu có và xa xỉ phô trương của bọn họ vượt qua sức tưởng tượng, hơn nữa khác biệt với phần lớn người giàu có, lãnh chúa phong kiến bên Châu Âu, tài sản của cải của bọn họ có thiết lập quan hệ chặt chẽ với chính phủ trung ương. Nói cách khác, những đại phú hào này là thông qua quan hệ với chính phủ trung ương đến thu gom đất đai và của cải —— đây có lẽ là duyên cớ duy trì truyền thống trung ương tập quyền lâu đời của đế quốc này.
Cũng chính vì nguyên nhân này, truyền thống gia tộc của bọn phú hào này chính là khiến cho con cháu gia tộc đi dự thi, để khiến cho bọn họ tiến vào chính phủ trung ương.
Tuy nhiên, khiến trong nội tâm của tôi cảm thấy nghi ngờ chính là, những người này không cần nộp thuế sau khi vơ vét của cải như thế, lại có rất ít người bằng lòng vùi đầu vào trong chuyện buôn bán, mà là không ngừng dùng các loại thủ đoạn (hợp pháp hoặc là phi pháp) mở rộng đất đai của mình, sau đó đem tiền bạc còn dư lại niêm phong hết cất vào trong kho, ngẫu nhiên mới lấy ra đi cho vay nặng lãi, mà loại việc làm này, càng gia tăng thêm tàn phá nông thôn, khiến cho nghèo khó càng thêm trở nên nghèo khó nhìn thấy mà đau lòng.
Tôi vốn cho là tôi ở Từ Châu cũng sẽ thấy được cảnh tượng như vậy.
Nhưng mà tôi đã sai lầm rồi.
Dọc theo đường đi, khắp nơi đều là thành trấn phồn hoa và đồng ruộng nhìn không thấy ranh giới. Hơn nữa tôi thấy được mọi người ở chỗ này, xiêm y cũng còn rất sạch sẽ, cũng không cũ kỹ, sắc mặt cũng không phải là cái loại sắc xám trắng đói khát mang đến, ngược lại thông thường đều rất là hồng hào, khỏe mạnh, nhìn ra được ăn sung túc —— Theo tôi xem ra, bọn họ chỉ dân chúng tầng thấp nhất mà thôi.
Càng khiến tôi cảm thấy kinh ngạc là tinh thần diện mạo người dân ở đây, bọn họ tuyệt đối không có cái vẻ mặt như bị ức hiếp hoặc là đánh cướp áp bức, càng thêm không có cái kiểu bị bọn giặc thống trị mà thấp thỏm lo âu, ngược lại xem ra tinh thần đầy đủ. Dọc theo đường đi tôi nhìn thấy không ít người già nhàn nhã ở ven đường nghỉ ngơi tán gẫu, hình như là đang vì cuộc sống hôm nay của mình mà cảm thấy quá may mắn.
Loại biểu hiện này, so với bất cứ lời tuyên truyền nói suông nào càng thêm có hiệu lực, khó bề nghi ngờ này khiến tôi rất tin rằng, sức không chế triều đình đế quốc nhà Minh tại nơi này đã không còn sót lại chút gì rồi, thậm chí ở trong lòng nhân dân cũng không có lưu luyến nó. Dân chúng trong yên ổn hưởng thụ lấy một cuộc sống tương đối giàu có —— tuy rằng không được cho là giàu có lắm, nhưng nếu so sánh với tình cảnh trong ấn tượng cái loại như bị bao vây ở trong nước sôi lửa bỏng, cái này không biết đã tốt hơn bao nhiêu lần rồi.
Thậm chí, tôi cho rằng bọn họ rất đúng.
Ngoài ra, tôi nhất định phải nhắc tới một điều —— dọc đường chúng tôi đi qua đều làm rất là bằng phẳng, nhìn ra đã được trải qua tu sửa tốt đẹp và giữ gìn kỹ lưỡng, cho nên, ngoài trong lòng bất an và tiếc hận khi không được đi đến kinh thành ra, cả một đoạn đường này có thể nói là chúng ta đi được vững vàng nhất thậm chí một lần thoải mái nhất.
