Chuyến bay đầu tiên của máy bay vận tải Y-9 diễn ra vô cùng hoàn hảo, hoàn toàn không có cảm giác cồng kềnh thường thấy ở các dòng máy bay vận tải hạng nặng. Khi bộ phận hạ cánh tiếp xúc với đường băng, một làn khói mỏng bốc lên do ma sát. Tất cả mọi người có mặt tại hiện trường đều nín thở dõi theo chiếc máy bay, bởi đây là một dòng phi cơ mới chưa từng được kiểm chứng. Trong lịch sử hàng không, không ít nguyên mẫu khi cất cánh tuy rất suôn sẻ nhưng lại gặp sự cố nghiêm trọng trong quá trình hạ cánh.
Chẳng hạn như tình trạng gãy càng đáp, nổ lốp, hoặc mất kiểm soát tư thế bay dẫn đến chệch hướng, lao ra khỏi đường băng – những sự cố này đều để lại hậu quả vô cùng khôn lường. Thế nhưng, chiếc Y-9 đã thể hiện sự ổn định tuyệt vời. Dưới sự phối hợp chặt chẽ giữa phi hành đoàn và trung tâm chỉ huy mặt đất, nguyên mẫu này bắt đầu giảm tốc, lăn bánh khoảng 1.000 mét rồi dừng lại an toàn.
Hiện trường bùng nổ trong sự phấn khích. Mọi người reo hò và bắt đầu chạy về phía chiếc Y-9. Thành công của chuyến bay đầu tiên này mang ý nghĩa vô cùng trọng đại, bởi Y-9 sẽ là một trong những nền tảng không quân quan trọng nhất của Không quân Trung Quốc trong tương lai. Với chi phí vận hành thấp và hiệu suất vượt trội, số lượng biên chế của dòng máy bay này hứa hẹn sẽ rất lớn.
Dù tải trọng có phần khiêm tốn hơn các dòng siêu trọng, nhưng Y-9 có khả năng thay thế các dòng Y-7 và Y-8. Trong tương lai, nó sẽ cùng với các dòng máy bay vận tải hạng trung 100 tấn, máy bay chiến thuật hạng nặng 180 tấn và máy bay chiến lược 300 tấn nội địa tạo thành một đội hình vận tải không quân chiến lược hoàn chỉnh. Hơn nữa, Y-9 còn là nền tảng lý tưởng để hoán cải thành các loại phi cơ chuyên dụng như máy bay cảnh báo sớm, máy bay tác chiến điện tử, máy bay chống ngầm, v.v.
Ngay khi các phi công thử nghiệm và nhân viên kỹ thuật bước xuống máy bay, họ đã được đám đông nhiệt tình vây quanh. Các phi công thậm chí còn được mọi người tung hô lên cao – một nghi thức chào mừng những người hùng trở về sau chuyến bay thử nghiệm thành công. Các lãnh đạo cũng tiến đến, đám đông tự động nhường lối. Họ bắt tay từng người, cảm ơn những nỗ lực mà đội ngũ đã cống hiến cho dự án Y-9.
Phi công thử nghiệm là một nghề đáng được tôn trọng, bởi mỗi chuyến bay thử nghiệm đều tiềm ẩn những rủi ro sinh tử. Thời kỳ đầu, khi chưa có phi công thử nghiệm chuyên nghiệp, chính các kỹ sư thiết kế phải trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, khi công nghệ hàng không ngày càng phức tạp và sự phân công chuyên môn hóa trở nên khắt khe hơn, nghề phi công thử nghiệm đã chính thức hình thành. Lâm Bằng cũng dành sự ngưỡng mộ sâu sắc cho họ. Anh hiểu rằng dù kỹ sư thiết kế có vẻ là người đứng sau vạch ra lộ trình, nhưng vai trò của phi công thử nghiệm cũng quan trọng không kém. Thậm chí, ngày càng nhiều phi công thử nghiệm tham gia trực tiếp vào quá trình thiết kế, có thể nói họ chính là "một nửa kỹ sư thiết kế" cũng không hề quá lời.
Vị lãnh đạo cấp cao đứng cạnh máy bay, dõng dạc tuyên bố: "Các đồng chí, hôm nay chuyến bay đầu tiên của Y-9 đã thành công! Đây là một tin vui đáng mừng. Tiếp theo, các đồng chí phải phát huy tinh thần đồng đội, tiếp tục thực hiện các bài kiểm tra bay và công tác cải tiến, phấn đấu sớm đưa Y-9 vào biên chế quân đội."
Tiếng vỗ tay vang dội khắp hiện trường. Vị lãnh đạo nói tiếp: "Các đồng chí, đối với Không quân Trung Quốc, Y-9 là một trang bị chiến lược quan trọng. Dù là máy bay cảnh báo sớm hạng trung thế hệ mới, máy bay tác chiến điện tử hay các dòng máy bay chuyên dụng khác, tất cả đều sẽ dựa trên nền tảng này."
Lúc này, sắc mặt mọi người đều trở nên nghiêm túc. Họ hiểu rõ Y-9 thực chất được thiết kế để thay thế dòng Y-8, tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu chế tạo máy bay cảnh báo sớm hạng trung nội địa. Dự án này thực tế đã được lên kế hoạch từ năm 2002. Đây là một công trình trọng điểm, nơi các viện thiết kế hàng không đã trải qua thời gian dài luận chứng để đưa ra phương án khả thi nhất.
Máy bay cảnh báo sớm hạng trung nội địa sử dụng nền tảng là phiên bản cải tiến mới nhất của Y-8, với hệ thống radar cảnh báo sớm mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) dạng "cầu thăng bằng" lắp trên lưng. Thiết kế "cầu thăng bằng" này vốn được công ty Saab (Thụy Điển) tiên phong áp dụng cho dòng máy bay Erieye vào thập niên 90, sử dụng một thanh radar mảng pha dài. So với radar dạng đĩa xoay truyền thống, thiết kế này giúp giảm đáng kể trọng lượng và giảm thiểu tối đa lực cản khí động học lên thân máy bay. Điều này khả thi là nhờ radar mảng pha không cần phải xoay tròn cơ học như các thế hệ cũ.
Tất nhiên, radar cảnh báo sớm dạng "cầu thăng bằng" không hẳn là vượt trội hoàn toàn so với loại đĩa tròn truyền thống. Do cấu tạo gồm hai mảng anten quét điện tử bố trí ở hai bên cầu thăng bằng, mỗi mặt chỉ có thể quét trong phạm vi 120 độ, nên ở hướng mũi và đuôi máy bay sẽ tồn tại vùng mù khá lớn, mỗi bên khoảng 60 độ. Trong khi đó, radar dạng đĩa tròn không gặp phải hạn chế này, vì nó được cấu thành từ ba mảng anten, mỗi mảng quét 120 độ, tổng cộng bao phủ trọn vẹn 360 độ.
Tuy nhiên, nhờ ưu thế về trọng lượng, radar cầu thăng bằng rất phù hợp để trang bị trên các dòng máy bay vận tải hạng trung. Dù hiệu suất có phần khiêm tốn hơn, nhưng nó lại cực kỳ thích hợp cho các nhiệm vụ cảnh báo sớm chiến thuật, đặc biệt là đối với các quốc gia tầm trung nhờ chi phí vận hành và chế tạo rẻ hơn đáng kể.
Đối với Không quân Trung Quốc, việc lựa chọn máy bay vận tải Y-9 làm nền tảng cho radar cảnh báo sớm cầu thăng bằng là phương án tối ưu, bởi cả nền tảng máy bay và hệ thống cảnh báo sớm đều là sản phẩm nội địa, cho phép triển khai sản xuất hàng loạt quy mô lớn.
Xét cho cùng, các dòng máy bay vận tải hạng nặng nội địa hiện có tải trọng lên tới 300 tấn, kích thước quá khổ. Trong khi đó, máy bay hành khách AR21 dù là sản phẩm trong nước nhưng lại tích hợp nhiều hệ thống từ nước ngoài, gây khó khăn cho việc cải tiến thành máy bay cảnh báo sớm. Hơn nữa, kích thước của AR21 cũng khá hạn chế, chỉ tương đương hoặc thậm chí nhỏ hơn Y-9.
Dòng máy bay hành khách C929 nội địa thực sự là một nền tảng rất tiềm năng, đặc biệt là phiên bản rút gọn, rất phù hợp để cải tiến thành máy bay cảnh báo sớm hạng nặng. Tuy nhiên, dự án C929 mới chỉ vừa được phê duyệt không lâu, cần phải chờ đợi quá trình nghiên cứu, chế tạo và sản xuất hàng loạt hoàn tất thì mới có thể bắt tay vào công tác cải tiến.
Chính vì vậy, Y-9 hiện đang là một nền tảng cực kỳ quan trọng. Nếu quá trình nghiên cứu và chế tạo hoàn thành sớm, nó không chỉ là nền tảng cho các dòng máy bay cảnh báo sớm cầu thăng bằng nội địa, mà còn có thể dùng để phát triển các dòng máy bay cảnh báo sớm hạng trung với ba mảng anten quét điện tử.
Các chuyên gia hàng đầu về cảnh báo sớm của Trung Quốc đã đề xuất tận dụng nền tảng Y-9 để phát triển một dòng máy bay cảnh báo sớm kỹ thuật số với ba mảng anten quét điện tử. Một hệ thống như vậy không chỉ giải quyết được vấn đề về nền tảng, mà năng lực cảnh báo sớm còn có thể đạt tới trình độ của KJ-2000, hiện thực hóa mục tiêu "nền tảng nhỏ, năng lực cảnh báo lớn".
Thực tế, dòng máy bay cảnh báo sớm này chính là KJ-500 sau này, và Lâm Bằng cũng hiểu rõ điều đó. KJ-500 mới là dòng máy bay cảnh báo sớm hạng trung lý tưởng nhất, bởi dòng KJ-200 sử dụng cầu thăng bằng vẫn còn những hạn chế về hiệu suất.
Tất nhiên, nền tảng Y-9 còn được dùng để cải tiến một dòng máy bay cảnh báo sớm trang bị radar quét cơ học cho Pakistan, vì vậy chuyến bay thử nghiệm thành công của Y-9 ngày hôm nay mang ý nghĩa vô cùng to lớn.
Không chỉ Không quân Trung Quốc đang chờ đợi nó, mà cả phía Pakistan cũng đang rất kỳ vọng.
Dĩ nhiên, trong suy nghĩ của Lâm Bằng, dòng máy bay vận tải chiến thuật hạng trung lý tưởng nhất vẫn phải là loại 100 tấn với tải trọng đạt 30 tấn, khi đó mới có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Không quân Trung Quốc. Y-9 tuy ứng dụng nhiều công nghệ mới, nhưng xét cho cùng nó vẫn được phát triển dựa trên nền tảng của Y-8, nên nhìn chung vẫn còn tồn tại những điểm lạc hậu.