Năm 2004, vòng thẩm định thứ nhất cho phương án thế hệ tiêm kích và máy bay ném bom mới đã hoàn tất, nhưng vòng thẩm định thứ hai vẫn cần thêm thời gian, kết quả cuối cùng phải đến tháng 5 mới được công bố. Hiện tại, Tổng công trình sư Đường cùng Lâm Bằng vừa trở về Viện Thiết kế số 1 đã lập tức dồn toàn lực vào công tác phát triển dự án máy bay mới dành cho thị trường xuất khẩu.
Vừa qua năm mới, Viện Thiết kế số 1 đã đón tiếp một đoàn khách quan trọng. Với tư cách là một người tái sinh, Lâm Bằng hiểu rõ tầm quan trọng của nhóm khách này, bởi vì họ chính là tổ chuyên gia luận chứng dự án máy bay vận tải cỡ lớn do Bộ Khoa học và Công nghệ thành lập.
Hơn mười vị chuyên gia đã có mặt. Năm ngoái, Tổng công trình sư Đường và Lâm Bằng đã cùng đệ trình kiến nghị phát triển máy bay vận tải cỡ lớn và nhận được sự quan tâm từ cấp trên. Không ngờ rằng, tổ chuyên gia luận chứng dự án lại được thành lập và cử đến nhanh chóng đến vậy.
Lâm Bằng là người hiểu rõ nhất những khúc mắc trong quá trình phê duyệt dự án này. Ở kiếp trước, Lâm Bằng từng là một trong những kỹ sư thiết kế máy bay vận tải cỡ lớn, tận mắt chứng kiến thời khắc chiếc C919 cất cánh.
Năm đó, sau khi dự án máy bay vận tải Y-10 bị hủy bỏ, hy vọng phát triển máy bay vận tải cỡ lớn của Trung Quốc dường như trở nên mù mịt. Mãi đến năm 1998, một nhà kinh tế học nghiên cứu về chiến lược công nghiệp đã viết bài về chiếc Y-10, tạo nên làn sóng dư luận trong giới hàng không. Khi đó, một vài viện sĩ đã chính thức đệ trình kiến nghị về việc sớm triển khai nghiên cứu và chế tạo máy bay vận tải cỡ lớn tại kỳ họp lưỡng hội.
Đầu năm nay, một vị giáo sư từ Mỹ trở về giảng dạy tại Đại học Bắc Kinh cũng đã hoàn thành bản báo cáo nghiên cứu chiến lược phát triển máy bay vận tải cỡ lớn của Trung Quốc. Vì vậy, trong thời điểm này, vấn đề phát triển máy bay vận tải cỡ lớn dường như lại được đặt lên bàn nghị sự.
Tổ chuyên gia luận chứng lần này có nhiệm vụ tiến hành khảo sát và nghiên cứu nghiêm túc đối với ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc, từ đó bắt đầu luận chứng cho dự án. Vấn đề cốt lõi của việc luận chứng là: Trung Quốc rốt cuộc có cần thiết phải tự thiết kế và chế tạo máy bay vận tải cỡ lớn hay không? Máy bay cỡ lớn bao gồm hai loại hình: một là máy bay vận tải quân sự hạng nặng, hai là máy bay chở khách dân dụng cỡ lớn.
Nhu cầu về máy bay vận tải quân sự hạng nặng là điều hiển nhiên, bởi Không quân Trung Quốc đang rất thiếu hụt loại khí tài này. Hiện tại chỉ có một số ít máy bay vận tải Ilyushin Il-76 đã qua sử dụng mua từ nước ngoài, rõ ràng không thể đáp ứng được yêu cầu tác chiến của Không quân.
Còn về máy bay chở khách cỡ lớn thì sao? Dường như nhu cầu không quá cấp bách. Hơn nữa, thị trường máy bay chở khách đường dài trên toàn thế giới hiện nay cơ bản đều bị Airbus và Boeing độc quyền, không còn chỗ cho bên thứ ba chen chân vào lĩnh vực này.
Thực tế, việc có nên thực hiện dự án này hay không vẫn gây ra nhiều tranh cãi trong nước. Một số chuyên gia kiến nghị không nên làm, bởi việc thâm nhập vào thị trường máy bay chở khách đường dài là quá khó khăn. Nếu là thời kỳ của chiếc Y-10 năm xưa thì còn có hy vọng, vì khi đó Airbus cũng chỉ mới bắt đầu.
Tất nhiên, nếu quyết định phát triển máy bay chở khách cỡ lớn, sẽ nảy sinh các vấn đề như phân bổ tài nguyên: Nên thành lập công ty mới chuyên trách máy bay dân dụng, hay ưu tiên phát triển máy bay vận tải quân sự trước rồi mới lấy nền tảng đó làm máy bay dân dụng? Nên đặt căn cứ sản xuất tại Thượng Hải hay Tây An? Đây cũng là những điểm còn nhiều tranh luận.
Sự xuất hiện của tổ chuyên gia luận chứng đã mang lại hy vọng mới cho toàn thể Viện Thiết kế số 1. Xét về lĩnh vực thiết kế máy bay cỡ lớn, có thể khẳng định không đơn vị nào có khả năng cạnh tranh với Viện Thiết kế số 1.
Tổ chuyên gia này có hơn bốn mươi người, đứng đầu là Hiệu trưởng Đại học Hàng không Bắc Kinh danh tiếng – Lâm Nhiên. Các thành viên còn lại đến từ nhiều đơn vị khác nhau, bao gồm Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc, Bộ Khoa học và Công nghệ, các trường đại học hàng không chuyên nghiệp, Hiệp hội Hàng không, thậm chí cả các nghiên cứu viên từ Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia.
Mục tiêu của tổ chuyên gia lần này là đệ trình bản báo cáo luận chứng đầu tiên lên cấp trên, đánh giá tính khả thi của việc phát triển máy bay vận tải cỡ lớn tại Trung Quốc, cũng như dự toán kinh phí cần thiết nếu dự án được triển khai.
Ngay khi tổ chuyên gia đến nơi, lãnh đạo Viện Thiết kế số 1 đã nhanh chóng dẫn đoàn đi tham quan các viện chuyên ngành, cuối cùng tổ chức một hội nghị quy mô lớn. Lâm Bằng cũng may mắn được tham dự với tư cách người quan sát. Nhìn thấy nhiều chuyên gia đầu ngành có mặt, Lâm Bằng hiểu rằng mình cần phải đóng góp một phần công sức cho sự phát triển của dự án này.
Mặc dù chiếc Y-20 đã vượt trội hơn hẳn so với Il-76, nhưng khi so sánh với các loại máy bay vận tải chiến lược như C-17 của Mỹ, khoảng cách vẫn còn rất lớn. Cần biết rằng, tải trọng của Y-20 thấp hơn C-17 khoảng mười mấy tấn, nguyên nhân chủ yếu là do động cơ chưa đạt hiệu suất tối ưu.
Dù Y-20 đã áp dụng thiết kế cánh siêu tới hạn tiên tiến, nhưng vẫn không thể khắc phục được sự thiếu hụt sức mạnh từ động cơ. Tuy nhiên, hiện tại tình thế đã khác, ngành động cơ hàng không Trung Quốc sắp đạt được những đột phá quan trọng. Do đó, Y-20 hoàn toàn có thể được trang bị những loại động cơ tốt hơn, không cần phải tiếp tục phụ thuộc vào động cơ nhập khẩu từ phương Tây nữa.
Ngoài dự án vận tải cơ hạng nặng, dòng máy bay hành khách C919 cũng tồn tại một số hạn chế. Với tư cách là kỹ sư thiết kế trưởng của dự án C919, Lâm Bằng đương nhiên mong muốn có thể tối ưu hóa dòng máy bay này trở nên hoàn thiện hơn.
Đặc biệt là tiến độ của dự án C919 hiện đang bị chậm trễ đáng kể. Nếu có thể hoàn thành giai đoạn bay thử nghiệm sớm hơn vài năm, quốc gia sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào việc nhập khẩu các dòng máy bay từ Airbus và Boeing.
Hội nghị bắt đầu, trước tiên là bài phát biểu của Viện trưởng Viện thiết kế số 1. Ông gửi lời chào mừng đoàn chuyên gia đến khảo sát và nghiên cứu, đồng thời khẳng định sẽ phối hợp hết mình với công tác của đoàn.
Tiếp theo, tổ trưởng đoàn chuyên gia là Lâm Nhiên bắt đầu phát biểu: "Các đồng nghiệp tại Viện thiết kế số 1, hôm nay đoàn công tác của chúng tôi gồm hơn bốn mươi người, mang theo trọng trách quốc gia giao phó đến đây. Sau khi quan sát tình hình thực tế tại Viện, chúng tôi cảm nhận được rằng, dự án máy bay cỡ lớn của chúng ta hoàn toàn có hy vọng!"
"Dựa trên những đánh giá sơ bộ, nếu dự án máy bay cỡ lớn chính thức được triển khai, nguồn vốn đầu tư có thể lên tới hàng chục tỷ. Khi đó, Viện thiết kế số 1 chắc chắn sẽ là đơn vị chủ chốt gánh vác nhiệm vụ thiết kế cho cả máy bay vận tải hạng nặng lẫn máy bay hành khách cỡ lớn. Tuy nhiên, các đồng chí không được xem thường những thách thức trong quá trình phát triển. Dòng máy bay vận tải hạng nặng của chúng ta dự kiến sẽ yêu cầu trọng lượng cất cánh tối đa đạt trên 200 tấn và tải trọng hữu ích trên 60 tấn. Thông số này vượt xa dòng Il-76, đây sẽ là một bài kiểm tra năng lực thực sự đối với Viện thiết kế số 1."
"Tất nhiên, chúng ta không chỉ dừng lại ở việc phát triển máy bay vận tải quân sự hạng nặng mà còn hướng tới máy bay hành khách dân dụng. Chúng ta có thể sẽ lựa chọn quy mô nhỏ hơn dòng máy bay vận tải quân sự, tương đương với các dòng máy bay thương mại hạng trung như Boeing 737 hay Airbus A320, tức là phân khúc 150 ghế."
"Đồng thời, nếu dự án máy bay cỡ lớn được phê duyệt, áp lực về thời gian sẽ cực kỳ lớn. Không chỉ lực lượng không quân đang cấp thiết yêu cầu số lượng lớn vận tải cơ hạng nặng, mà ngành hàng không dân dụng cũng đang rất cần các sản phẩm máy bay hành khách nội địa!"
"Dự án máy bay cỡ lớn của chúng ta sẽ thực hiện theo phương châm tự lực cánh sinh. Mặc dù có thể cần đến một số hợp tác quốc tế, nhưng chúng ta bắt buộc phải làm chủ toàn bộ quyền sở hữu trí tuệ. Đây là yêu cầu từ cấp trên, cũng là nhiệm vụ trọng tâm trong đợt khảo sát này của chúng tôi. Bởi lẽ, việc nghiên cứu và phát triển máy bay hành khách cỡ lớn đòi hỏi phải huy động mọi nguồn lực liên quan trên cả nước, chứ không chỉ riêng gì Viện thiết kế số 1."
Lắng nghe bài phát biểu của tổ trưởng đoàn chuyên gia, tất cả mọi người đều vô cùng phấn khích, bao gồm cả Lâm Bằng – một người mang ký ức từ tương lai. Dù anh biết rõ dự án máy bay cỡ lớn chắc chắn sẽ được phê duyệt, nhưng giờ phút này anh vẫn không khỏi cảm thấy xúc động và bồi hồi.
Một khoản đầu tư khổng lồ như vậy đòi hỏi quyết tâm chính trị rất lớn mới có thể khởi động, nhưng một khi đã bắt đầu, thì nhất định phải hoàn thành bằng được nhiệm vụ gian khổ này!