"Phải chăng là Tư Mã công?" Cao Lãm khi gặp Tư Mã Phòng thì hơi nhíu mày, nhìn ông ta hỏi: "Sao lại có ngài ở đây?"
Tư Mã Phòng khẽ lắc đầu nói: "Tướng quân, nên đầu hàng thôi, hiện nay cả Hà Nội đã thất thủ, chỉ còn lại thành Trĩ là cô thành đơn độc!"
Cao Lãm: "..."
Dẫu là khuyên đầu hàng, thì chẳng phải nên bắt đầu bằng vài lời xoa dịu, nhắc đến tình giao hữu hay sao? Nói trắng ra thế này khiến người nghe khó lòng chấp nhận.
Một lúc sau, Cao Lãm mới nhíu mày nói: "Tư Mã công là bậc cao sĩ vùng Hà Nội, Tư Mã gia còn là danh gia vọng tộc ở đây, mạt tướng không ngờ Tư Mã công lại quy phục dễ dàng như thế!"
"Ngài nói vậy là không phải," Tư Mã Ý mỉm cười, đáp: "Gia phụ chưa từng là thần tử của Viên công, nhà họ Tư Mã tuy cư ngụ tại Hà Nội, nhưng chưa bao giờ tỏ lòng trung thành với Viên công. Đã không có chuyện trung thành với Viên công, thì sao có thể nói là phản bội mà quy phục?"
Đúng là như vậy. Nhà họ Tư Mã chỉ sống tại Hà Nội, nhưng chưa bao giờ ra làm quan, sao có thể tính là đầu hàng?
"Nếu vậy, ông đến để khuyên hàng ta là cớ gì?" Cao Lãm nhíu mày hỏi.
"Không phải là khuyên hàng," Tư Mã Ý thở dài, "chỉ là không muốn bao nhiêu binh sĩ trong thành phải uổng mạng."
Cao Lãm hừ một tiếng, không đáp.
Giờ đây, khắp nơi ở Hà Nội đều đã bị chiếm, thành Trĩ cũng đã cạn lương thực, không thể cầm cự lâu dài, lời của Tư Mã Ý quả không sai. Tuy nhiên, ý nghĩ đầu hàng chưa bao giờ xuất hiện trong lòng Cao Lãm.
"Tướng quân, chúng ta đâu phải ai cũng muốn phục tùng Ôn hầu, nhưng biết làm sao đây? Tướng quân chắc hẳn đã nghe về trận đại bại ở Trung Mưu, nhưng đó chưa phải là tất cả. Hiện nay, Đại tướng quân đã liên tiếp thua trận trước Ôn hầu ở Quan Độ, toàn bộ Hà Nội đã rơi vào tay Từ Vinh, lương thảo phía sau cũng không còn đảm bảo. Việc Đại tướng quân rút quân chỉ là chuyện sớm muộn." Tư Mã Ý nhìn Cao Lãm nói: "Đại tướng quân thân mình chưa chắc lo nổi, mong chờ viện binh e là không thể."
Cao Lãm không nghĩ xa đến thế, nghe Tư Mã Ý nói vậy, trong lòng không khỏi trĩu nặng. Nếu đúng như lời, bọn họ chẳng còn con đường nào khác ngoài cái chết.
Cố thủ thành này, ngoài việc cùng toàn quân chết trận, dường như không còn lối thoát.
"Chủ công đãi ta không bạc, ta sao có thể nhẫn tâm phản bội?" Cao Lãm thoáng ngập ngừng, rồi lắc đầu nói.
"Tướng quân nói vậy là không đúng rồi. Đại tướng quân cũng là thần tử nhà Hán, nay tướng quân quy thuận Từ tướng quân về Trường An, cũng là để vào triều yết kiến thiên tử, sau đó tiếp tục phụng sự triều đình, dĩ nhiên vẫn là thần tử nhà Hán, đâu thể gọi là phản bội?" Tư Mã Ý mỉm cười, đáp.
"Điều này…" Cao Lãm nhìn Tư Mã Ý. Hắn quả thật rất biết cách nói, những lời của Tư Mã Ý không khác gì đánh trúng vào tâm can của Cao Lãm.
Cao Lãm dĩ nhiên không muốn tiếp tục chiến đấu, với cương vị tướng lĩnh, hắn đã cống hiến cho Viên Thiệu đến lúc này cũng đã là tận tụy, chỉ là danh tiếng đầu hàng chẳng hay ho gì, lại thêm nỗi lo Lữ Bố sẽ đối xử thế nào với mình.
Nghĩ đến đây, Cao Lãm trầm tư, đầu hàng cũng được, nhưng chẳng lẽ lại phải bắt đầu từ một lính quèn sao?
"Tướng quân là một trong bốn Trụ cột Hà Bắc, danh tiếng lẫy lừng, Ôn hầu cũng là võ tướng, chắc chắn rất coi trọng tướng quân. Chỉ cần tướng quân thực lòng cống hiến cho triều đình, lẽ nào lại sợ Ôn hầu bạc đãi?" Tư Mã Ý cười, nói.
"Ta không sợ, chỉ là còn các tướng sĩ dưới trướng ta thì sao…" Cao Lãm do dự nói.
"Chuyện này đơn giản thôi. Những binh sĩ nào muốn theo tướng quân đầu hàng thì cũng quy thuận theo, còn không thì giao lại binh khí, tự lo cho thân mình. Dĩ nhiên, tướng quân khó mà giữ quyền chỉ huy đội quân này." Tư Mã Ý khéo léo dẫn dắt câu chuyện đến cách thức đầu hàng.
Cao Lãm khẽ gật đầu, điều này quả thật dễ hiểu: "Thôi được, đến nước này, mạt tướng chỉ còn con đường quy phục triều đình, không còn lối nào khác."
Nói xong, Cao Lãm đứng dậy chuẩn bị cho việc quy hàng.
Việc quy phục này như vậy là đã ngã ngũ, Tư Mã Ý liền đứng dậy cáo từ, cùng Tư Mã Phòng ra khỏi thành.
"Xong rồi?" Từ Vinh thấy hai người trở về, liền cười hỏi.
"Không phụ lòng phó thác, Cao tướng quân đã đồng ý quy hàng, nhưng tướng quân sẽ đối đãi với Cao tướng quân ra sao?" Tư Mã Ý chắp tay hỏi.
Từ Vinh suy nghĩ một lát rồi nói: "Với tài năng và danh tiếng của Cao tướng quân, ngài ấy nguyện đầu hàng lúc này, đã tránh được một trận chiến, chủ công chắc chắn sẽ không bạc đãi, ít nhất cũng không kém hơn lúc này. Về phần cụ thể thế nào, ta sẽ cùng Hoa Hùng tướng quân bàn bạc, nhưng không có quyền quyết định."
Tư Mã Ý gật đầu, điều này cũng hợp lý, dù sao Từ Vinh không phải là Lữ Bố, không có quyền phong chức trực tiếp, và cũng chính nhờ tuân thủ quy củ mà Lữ Bố có thể tin tưởng Từ Vinh đến vậy.
Tư Mã Phòng im lặng trong suốt quá trình này, ông biết rằng vai trò của mình đã hoàn thành, giờ đây không còn chuyện gì cần đến ông nữa.
Quả nhiên, trong toàn bộ việc xử lý tiếp theo với Cao Lãm, đều do Tư Mã Ý phụ trách, còn Tư Mã Phòng chỉ ngồi một bên theo dõi.
Việc tiếp nhận hơn hai vạn binh sĩ không phải là chuyện đơn giản. Nhìn con trai bận rộn lo toan mọi việc, một đêm nọ, Tư Mã Phòng cuối cùng không nhịn được, bèn hỏi Tư Mã Ý: "Trọng Đạt, dù chúng ta phải quy thuận Lữ Bố, cũng không cần phải hạ mình đến vậy, con vì sao lại làm thế?"
Tư Mã Ý khẽ thở dài, đáp: "Cha chẳng lẽ chưa nhìn ra? Nếu chúng ta không chủ động làm điều gì, đừng nói đến Lữ Bố, mà ngay cả Từ Vinh cũng sẽ có ý định diệt trừ chúng ta.
Con làm vậy chỉ là để tự bảo toàn."
Ngay từ khi Từ Vinh đến nhà Tư Mã, số phận nhà họ Tư Mã đã định sẵn là sẽ phải đối mặt với sự nghi ngờ và khinh miệt, và rõ ràng Từ Vinh không có ý định để gia đình họ được yên ổn, ít nhất là vào lúc này. Để bảo vệ gia tộc, Tư Mã Ý chỉ có thể nhẫn nhịn và chủ động ra tay.
Không phải không có con đường khác, Tư Mã Ý rất rõ, dù bây giờ họ đến bất kỳ chư hầu nào, họ cũng sẽ được trọng dụng. Nhưng có ích gì?
Trận chiến này đã thay đổi cục diện thiên hạ, nếu bỏ qua xuất thân, Lữ Bố quả là bậc hùng tài kiệt xuất của thời đại. Điều đáng sợ nhất là những gì Lữ Bố đang làm, dường như chính là đi ngược thiên đạo, nhưng hiện nay lại có dấu hiệu thành công.
Tư Mã Ý không muốn đối địch với Lữ Bố, cũng không muốn gia tộc mình tiêu vong trong thời thế biến động này, vì thế chỉ còn cách đành cắt bỏ một phần, thâm nhập vào phe của Lữ Bố, tìm kiếm đường sống cho gia tộc Tư Mã và cho cả giới thế gia. Đồng thời,
cũng không loại trừ việc ông sẽ tìm cách dẫn dắt Lữ Bố theo quan điểm khác.
Xét theo phương pháp cũ thì việc thống nhất thiên hạ dễ dàng hơn phương pháp của Lữ Bố rất nhiều, huống hồ với thế lực hiện nay, nếu Lữ Bố chịu nới lỏng một chút và tái thiết lập hệ thống trị quốc lấy thế gia làm trọng tâm, Tư Mã Ý có thể đảm bảo chín phần mười gia tộc thế gia sẽ ủng hộ Lữ Bố.
Giá trị của Lữ Bố lúc này đã đủ khiến thế gia khắp thiên hạ chấp nhận.
Tóm lại, trong mắt Tư Mã Ý, đối đầu trực diện với Lữ Bố chỉ đem lại thiệt hại cho họ.
"Tự bảo toàn lại khó đến vậy sao?" Tư Mã Phòng nhìn con, ngơ ngác hỏi.
"Khó lắm, phải thay đổi rất nhiều thứ..." Tư Mã Ý thở dài, "Ôn hầu nay đã thành thế, thưa cha, luận về binh lực, qua trận này cha cũng có thể thấy rõ, chư hầu thiên hạ đều không làm gì được Ôn hầu, ngài ấy đã có thế công như Tần Thủy Hoàng xưa kia dẹp yên lục quốc. Nếu muốn đối đầu, chỉ có con đường tan tác."
"Ý của con là…" Tư Mã Phòng nhìn Tư Mã Ý, cau mày hỏi.
"Ôn hầu là bậc hùng chủ không ai sánh nổi, nhưng cho dù có là hùng chủ vẫn là phàm nhân, mà phàm nhân rồi sẽ phải qua đời. Ngày trước, Tần Thủy Hoàng oai phong lẫm liệt đến vậy, nhưng Tần quốc vẫn chẳng tránh được diệt vong dưới tay con cháu. Ôn hầu có thể thay thế nhà Hán, nhưng đến ngày tận số, ý chí của ông ta có được tiếp nối hay không, vẫn còn phải xem con cháu thế nào." Tư Mã Ý cung kính đáp.
Lời này Tư Mã Phòng hiểu ra, dẫu không thay đổi được Lữ Bố thì cũng có thể thay đổi quan điểm của con cháu ông. Đến khi Lữ Bố trăm tuổi qua đời, con cái của ông chưa chắc sẽ kiên quyết duy trì lý tưởng của cha, lúc đó, thiên hạ ắt sẽ hồi quy về nguyên trạng.
Đúng là một thế “cùng cực sinh thái”!
Tư Mã Phòng nhìn con trai, ánh mắt phức tạp nói: "Lẽ nào không còn cách nào khác?"
Phương pháp này e là phải chờ đến khi Lữ Bố mất.
Đợi bao lâu nữa đây?
Tư Mã Ý lắc đầu đáp: "Không giấu gì cha, con cũng từng nghĩ đến việc phò tá một minh chủ để đánh bại Lữ Bố, tái lập càn khôn. Nhưng…"
Không phải không có minh chủ, mà là Lữ Bố quá mạnh, thời loạn thế này chủ yếu vẫn là dựa vào quân lực, nếu không, dù có trị quốc tốt đến đâu cũng chỉ là miếng thịt béo bở trong mắt người khác.
Còn Lữ Bố trong phương diện quân sự lại gần như là không có đối thủ. Không chỉ cá nhân ông ta, mà cả các tướng lĩnh dưới trướng đều có tài, nhìn xem Từ Vinh, nhìn Cao Thuận, đây đều là những người có thể đảm đương một phương. Lữ Bố trong tay có hai người như vậy.
Hoa Hùng, Mã Siêu, Ngụy Diên đều là những tướng lĩnh có thể sánh với tứ trụ Hà Bắc. Nhưng điều đáng sợ nhất chính là trang bị quân đội dưới trướng Lữ Bố. Những ngày qua ở trong trại, Tư Mã Ý đã thấy nhiều thứ, liên nỏ trong chiến đấu quả thực là thứ vũ khí đáng sợ, còn giáp trụ và đao kiếm của binh sĩ cũng đều vượt trội hơn của Viên Thiệu.
Viên Thiệu còn không sánh nổi, thì các chư hầu khác càng không thể so bì.
Trên phương diện quân đội thì không thể bằng, còn về quản trị quốc gia thì chưa thể đánh giá khi chưa tới Trường An.
Nhưng từ những gì hiện tại nhìn thấy, Tư Mã Ý không thấy chư hầu nào có khả năng lật ngược tình thế. Đã không đánh được, vậy thì gia nhập vào, từ trong phá hoại dần. Dù có thay đổi triều đại thì với giới thế gia mà nói, nhiều thứ cũng sẽ không đổi.
Tư Mã Phòng lặng lẽ nhìn con trai, không ngờ rằng con trai mình lại có hoài bão lớn như vậy.
Tư Mã Ý cười, nói: "Chư hầu thiên hạ, tuy có minh chủ nhưng chẳng ai có thể đối đầu được với Lữ Bố, chẳng khác nào sáu nước năm xưa chống lại Tần quốc. Ôn hầu hiện đã gần như thâu tóm thiên hạ, chỉ còn thiếu thời cơ nữa thôi. Việc của chúng ta chính là chờ thời cơ đến mà vùng dậy."
Tư Mã Phòng im lặng gật đầu, đành than thở: "Thôi vậy, chuyện của nhà họ Tư Mã từ giờ sẽ giao cho Trọng Đạt lo liệu, đại ca con tuy chất phác nhưng trí mưu và dũng khí không thể sánh với con."
"Không dám, con vẫn cần cha chỉ giáo." Tư Mã Ý vội vàng lắc đầu nói.
Tư Mã Phòng mỉm cười, không nói gì thêm. Có một người con tài giỏi như vậy cũng tốt, ít nhất bản thân ông không phải lo lắng quá nhiều.
Khi Cao Lãm giao lại binh quyền, các tướng sĩ trong thành lần lượt ra trình diện, những ai quê quán tại Hà Nội thì lưu lại, còn lại toàn bộ lính Ký Châu đều bị trục xuất. Lữ Bố không có ý định tiến quân vào Ký Châu, giữ lại những binh sĩ này chỉ tổ tốn lương thực vô ích.
Việc Hà Nội thất thủ, Viên Thiệu cũng sớm nhận được tin tức. Ông vốn còn muốn giao chiến với Lữ Bố thêm vài trận nữa, nhưng ai ngờ Hà Nội lại thất thủ trước, khiến Viên Thiệu tuy căm phẫn nhưng cũng đành bất lực…