Vương An Thạch rất tò mò về lão phụ nhân thông thạo tiếng Đại Tống này, ông ta sai lão phó đi mời Lưu Phân tới nghe chuyện dị quốc, tăng thêm kiến thức về Tây Vực, đây thực sự là một trong số mục đích chuyến đi của ông ta.
“ Nước Tống đúng là địa linh nhân kiệt, hảo hán xuất hiện tầng tầng lớp lớp, chưa nói đâu xa chỉ một mình Cáp Mật vương đã khiến Tây Vực phát sinh ra thay đổi nghiêng trời lệnh đất.” Địch Y Tư đặt chén trà xuống, mở đầu câu chuyện trước:
Vương An Thạch cười khẽ:” Không dám, thiếu niên như Cáp Mật vương dù ở Đại Tống cũng không phải là nhiều, y từ nhỏ đã là thần đồng nổi danh được bệ hạ nước ta tán thưởng.”
“ Lão thân nghe nói Tống hoàng gả viên minh châu cho Cáp Mật vương, vậy mà y lại chẳng hề trung thành với Đại Tống, trong mắt lão thân không khác gì phản bội. Tống hoàng nhân từ, không những không chinh phạt, lại còn ra sức giúp đỡ, chẳng lẽ không lo cái họa sát nách?”
Trò ly gián cấp thấp này Vương An Thạch chẳng buồn giải thích:” Tây Vực kỳ nhân lớp lớp, đất đai bao la tự thành một mạch riêng, có khác biệt rất lớn với Đại Tống ta, không biết phu nhân có thể giải thích phần nào cho ta mở rộng tầm nhìn không?”
Địch Y Tư vỗ tay gọi thị tòng tới, lấy cuộc da dê đưa Vương An Thạch:” Ở chỗ lão thân có cuốn sách bao quát hết thành tựu của Tây Vực.”
Vương An Thạch nhận lấy, nhưng chi chít tiếng Đại Thực, ông ta không hiểu, có điều từ mức độ tinh xảo từ cuốn da dê thì biết đây là cuốn sách trọng yếu, bất giác sinh ra ý nghĩ học tiếng Đại Thực.
Chuyện học tập chưa bao giờ là trở ngại với sĩ đại phu, bọn họ đều là người trải qua mười năm dùi mài kinh sử.
Nhưng Vương An Thạch không gặp khó lâu, Lưu Phân rất thông hiểu Tây Vực đã tới, ông ta bình thường toàn đối diện với thương cổ vô tri, trong số đó kiếm một hai người biết chữ đã khó, nói gì tới học giả.
Học giả ở Tây Vực thường là giáo đồ cao cấp, hoặc là quý tộc, truyền thừa của họ cực kỳ nghiêm ngặt, người thường dù khao khát có học vấn cũng chẳng có cơ hội tiếp xúc với kiến thức tầng cao, nên dù được học tập cũng chẳng đáng nhắc tới.
Nghe lão phó của Vương An Thạch nói có một lão phụ nhân Tây Vực biết học vấn Hán gia, Lưu Phân bao năm biên soạn Tây Vực chí làm sao kiềm lòng được, bỏ hết công việc lấy chạy tới, thấy Vương An Thạch cầm cuốn da dê như chó xem trăng, đoạt ngay lấy.
Xem lượt qua một cái rất vô lễ ngồi xuống chăm chú độc, chẳng thèm để ý tới ai, Vương An Thạch phải dâng trà tạ lỗi hộ.
Lưu Phân càng xem mặt càng đanh lại, nghiến răng hỏi:” Cuốn ( Thập Nhật Đàm ) này là tác phẩm của ai?”
Địch Y Tư thấy thái độ của ông ta như vậy thong thả cầm chén trà lên, khẽ thổi một hơi, nói:” Đại Thực trưởng lão trí tuệ Mục Tân, vốn là lão sư của Cáp Mật vương.”
Vương An Thạch ồ một tiếng thán phục:” Chính là Y Bố Lạp Hân - Mục Tân ư? Lão phu ở Đông Kinh đã nghe nói tới người này, ông ta thủa nhỏ không thầy tự học, tới tráng niên vào núi nghiên cứu mười năm, người có thể động bút tu sửa kinh văn cổ điển chỉ có ông ấy mà thôi.”
Lưu Phân bổ xung thêm:” Chính là người dẫn quân đánh Lâu Lan thành.”
“ Học vấn và chiến tranh không thể lẫn lộn, lão phu chỉ đọc sách của ông ấy, ta chỉ thấy trí tuệ của lòng dạ của ông ấy, không thấy chiến tranh. Ông ấy có thể là kẻ địch, nhưng về mặt kiến thức, có thể làm thầy ta ...”
Lưu Phân xua tay, chỉ vào cuốn da dê:” Trong sách này có dân chính, quân chính, kinh doanh, nông canh của Cáp Mật, còn vô sỗ kỹ thuật của công tượng doanh, nếu ông đọc được tiếng Đại Thực sẽ chẳng ngồi đó mà nói ra những lời vừa rồi đâu.”
Vương An Thạch thoáng biến sắc, nhanh chóng khôi phục bình thường, trầm ngâm nhìn Địch Y Tư, không hiểu bà ta có ý gì.
Địch Y Tư mỉm cười:” Đây là tác phẩm tâm huyết của trưởng lão trí tuệ, vì nó mà ông ấy đã mạo hiểm lẻn vào Thanh Hương thành, hóa thân du tẩu phố phường, cùng quan viên giao lưu, cùng thương cổ yến tiệc, cùng nông phu xuống ruộng, quy nạp lại thành cuốn ( Thập nhật đàm) này, tuy chỉ có mười vạn chữ, nhưng chứa đựng kiến thức sâu xa.”
“ Mục Tân tuy có thù với vương của ta, nhưng vương cũng không dám xem thường học vấn của ông ấy, sau khi có được bản viết tay này, vương hậu triệu tập vô số học giả ngày đêm sao chép.”
“ Á … làm giấy, lưỡi cày, cái gì bánh xe, mẹ ta ơi, còn cả luyện sắt? Con bà nó ... Ngay cả cách làm bánh táo mà lão già đó cũng không bỏ qua.”
Lưu Phân ở bên vừa xem sách vừa kêu la ầm ĩ, lời thô tục văng ra liên hồi, Vương An Thạch nhíu mày, một người đọc sách mấy chục năm, tu luyện tâm tính tới đại thành mà biểu hiện như thế thật quá đáng.
“ Đây đúng là phúc phận của Khách Lạt Hãn.” Vương An Thạch vẫn cười ấm áp, như chân thành chúc phúc cho bách tính Khách Lạt Hãn vậy:
“ Ngài là người lòng dạ rộng rãi, Cáp Mật vương lại là người tà ác, tiên sinh, khi nào ánh mặt trời của Đại Tống tới Tây Vực, xua đi bóng tối lạnh giá?”
“ Ân uy đều là trời ban, chúng ta là người phàm, chỉ nên tiếp nhận mà thôi, trời ban cho chúng ta mỗi thứ đều là tài phú, chúng ta nên học cách phát huy nó mà không phải kén chọn.” Vương An Thạch thấy lão thái bà này không hề có ý đàm luận phong thổ các nước Tây Vực, mà chỉ muốn ly gián Đại Tống với Cáp Mật, không cách nào trò chuyện vui vẻ được nữa, nhân lúc còn giữa được phong độ, đứng lên tiễn khách:
Địch Y Tư thất vọng rời đi, đối phương không còn hứng thú nói chuyện, ở lại cũng không có ý nghĩa gì, là sứ giả của Khách Lạt Hãn, bà ta phải giữ tôn nghiêm.
Ra ngoài có một đại hán để tóc kiểu Tây Hạ đánh mắt hỏi, bà ta khẽ lắc đầu bước ngang qua, làm bộ không quen biết.
Lưu Phân xem hết cuốn sách cảm thán không thôi:” Phải thừa nhận cuốn sách này viết rất chi tiết, chỉ trong thời gian ngắn Mục Tân có thể nhìn thấu triệt như vậy, đúng là trí tuệ siêu phàm. Nhất là làm cách làm giấy, luyện sắt, chế tạo xe đồng, lão phu chỉ cần đọc cuốn sách này là có thể làm ra được.”
“ Chỉ có điều cuốn sách này với quốc gia khác ở Tây Vực mà nói chưa biết là phúc hay họa.”
Vương An Thạch thoáng nghĩ một cái là hiểu ngay, Đông Kinh có đồ sắt tốt nhất, đất Thục có tơ lụa tốt nhất, Hà Đông đạo có vải vóc tốt nhất, mỗi nơi thích hợp với một thứ nhất định. Thứ phù hợp ở Cáp Mật chưa chắc đã phù hợp ở nơi khác, nếu máy móc học theo, có khi sinh họa, nhất là thứ liên quan tới dân chính, quân sự, ngay cả Cáp Mật cũng phải liên tục sửa đổi với tình hình.
Bản thân ông ta ở Cáp Mật nửa năm, cũng không dám nói đã hiểu Cáp Mật, một phen tâm huyết của Mục Tân chẳng có mấy hiệu quả.
![Hán Hương [C]](http://vietnamthuquan.eu/userfiles/images/hinhbiasach04/H%C3%A1n%20H%C6%B0%C6%A1ng%20%5BC%5D.jpg)
![Ngân Hồ [C]](http://vietnamthuquan.eu/userfiles/images/hinhbiasach04/Ng%C3%A2n%20H%E1%BB%93.jpg)