Vương An Thạch thừa cơ hỏi:” Vậy đại vương các vị đánh giá thế nào về tình huống này?”
Hỏa Nhi nhếch mép:” Tiên sinh thực sự muốn nghe chứ?”
Vương An Thạch nghiêm mặt nói:” Cho dù khó nghe một chút cũng không hề gì.”
“ Không phải khó nghe, chỉ là tiên sinh chưa chắc đã thích, Nguyên ca nhi nói, đó là do quá nhiều người đọc sách, đề cao đọc sách quá mức, tạo thành phong khí vạn bàn giai hạ phẩm, duy hữu đọc thư cao. Ai ai cũng muốn đi trị quốc bình thiên hạ, những môn học vấn khác coi nhẹ, thậm chí khinh thường luân lạc thành nghề đê tiện.”
Vương An Thạch chưa nghe hết đã không thoải mái xua tay:” Học vấn làm người ta hiểu đạo lý, tu dưỡng tâm tính, có câu một sự thông vạn sự thông, chỉ cần đọc sách tới tinh thông, kiến thức đều quy về một nguồn ...”
“ Vậy tại sao các vị nhiều tông sư học vấn, thuốc nổ hơn nghìn năm vẫn chỉ là trò mua vui?”
Vương An Thạch nhất thời không trả lời được.
Hai người bất tri bất giác tới một viện tử canh phòng nghiêm ngặt, xung quanh là vách núi dựng đứng, viện tử chiếm toàn bộ sơn cốc nhỏ, có được bảo vệ thiên nhiên:” Đây là xưởng thuốc nổ, tiên sinh chắc cũng không có hứng thú rồi, dù sao bí phương thuốc nổ cũng giao cho Đại Tống.”
Vương An Thạch thở dài:” Hỏa tượng sư hẳn là còn chưa biết, Đại Tống tới giờ vẫn chưa sản xuất ra được thuốc nổ.”
Hỏa Nhi đứng lại:” Ta đảm bảo bí phương là thật, không lừa các vị.”
Vương An Thạch xua tay, cười thảm:” Không dám, bí phương đúng là thật, nhưng ài ... Xưởng thuốc nổ phường Trường Bình phát nổ, hơn sáu trăm bách tính mất mạng, ngự sử đàn hặc, nói đây là thứ tổn thương thiên lý nên bị trời trừng phạt, không được nghiên cứu nữa.”
“ Các ngươi điên rồi, phường Trường Bình ở gần ngay hoàng cung, là chỗ phố phường náo nhiệt, các ngươi làm dám chế tác thứ nguy hiểm như vậy.” Hỏa Nhi há hốc mồm không biết bình luận thế nào, nếu trước mặt không phải Vương An Thạch mà Nguyên ca nhi rất coi trọng, hắn chỉ thẳng mặt chửi cho, nhìn vẻ mặt đau khổ của ông ta, thốt lên:” Không phải xưởng thuốc nổ do ông lập nên chứ?”
Vương An Thạch hổ thẹn:” Lão phu khi đó làm phán quan tam ti sứ, sau khi biết uy lực thuốc nổ, liền chủ động xung phong.”
Nếu nói trước kia ông ta từ quan là do yêu cầu chính trị, lần này từ quan là do áy náy tạo thành.
Ông ta vĩnh viễn không quên được thảm cảnh xưởng thuốc nổ phát nổ, dù là Tướng Quốc tự cách đó mười dặm cũng có thi thể rơi xuống.
Vì thế ông ta cực kỳ muốn biết xưởng thuốc nổ Cáp Mật có gì khác với Đông Kinh, đây là phần trọng yếu của chuyến đi.
“ Đại Tống hoàng đế không chặt đầu ông à?”
Vương An Thạch lắc đầu:” Không có chuyện đó, hình bất thượng đại phu.”
Hình bất thượng đại phu.
Đây là quan điểm trên Kinh Thư của Khổng Tử, theo ông thì bậc đại phu được học lễ, đứng trên tiện dân nhân cách không đầy đủ, nên quan trên phạm tội không bị xử lý, để phân biệt sang hèn.
Khi đó nước Tần đúc vạc lớn chép hình luật lên trên để bách tính tuân theo, Khổng Tử phán, nước Tần trọng pháp mà không trọng lễ rồi sẽ mất thôi, kết quả ai cũng biết, nước Lỗ của Khổng Tử thì mất, Tần thì thống nhất thiên hạ.
Hỏa Nhi không đi học, không biết đoạn lịch sử này, không cách nào tranh luận, hắn chỉ biết nếu ở Cáp Mật, nếu phạm lỗi mà khiến sáu trăm người chết như thế, Nguyên ca nhi không cách nào tha thứ cho hắn, cùng lắm làm cho hắn cái mộ to một chút mà thôi.
Lúc Nguyên ca nhi giao phối phương thuốc nổ cho Đại Tống, đám huynh đệ bọn họ còn không tán đồng, nói y vì Triệu Uyển mà thiên vị Đại Tống, tổn hại lợi ích của Cáp Mật.
Giờ mới thấy, Nguyên ca nhi nhìn xa hơn họ, thứ đó vào tay Đại Tống chẳng giúp được gì còn thành họa.
Vương An Thạch chắp tay vái một cái:” Chính vì lão phu tạo nghiệt khiến sáu trăm sinh mạng biến mất khỏi cõi đời, nên mới vô sỉ mặt dày xin Cáp Mật vương cho tới công tượng doanh Cáp Mật.”
“ Lão phu chỉ xem công tác đảm báo an toàn của xưởng thuốc nổ, còn cơ yếu khác dù nhìn thấy cũng coi như không biết, mong Hỏa tượng sư thành toàn.”
Hỏa Nhi thở dài:” Nếu thế mỗ sao có thể không đồng ý, đại vương tuy chỉ ký lệnh một ngày, nhưng nếu tiên sinh chỉ ở lại xưởng thuốc nổ thì mỗ vẫn có thể tự định đoạt.”
Vương An Thạch lần nữa bái tạ, cùng Hỏa Nhi tiếp tục thăm quan xưởng thuốc nổ, không ngờ sau đó say sưa quên ngày tháng.
Mục Tân cũng tương tự.
Càng hiểu quốc gia mới trỗi dậy này, ông ta càng hứng thú, để an toàn học tập, ông ta lệnh toàn bộ võ sĩ không được tùy tiện gây chuyện ở Cáp Mật.
Những tờ giấy trên bàn ông ta ngày càng dầy, Cáp Mật cường thịnh không phải ở tiền lương bao nhiêu, mà ở mọi người đều có phận sự riêng.
Ở điểm này Cáp Mật quốc làm rất tốt.
Quân nhân là quân nhân, không tham dự sản xuất nông nghiệp, không tham dự buôn bán, nhiệm vụ của họ là khổ luận bản lĩnh bảo vệ quốc gia.
Quan văn không hỏi tới chuyện quân sự, trừ hậu cần ra thì không dính líu tới quân đội.
Làm Mục Tân đau lòng là ở Cáp Mật, tông giáo không can dự được vào chính sự, mặc dù vào những ngày cố định người Thành Hương thành tới Đại Lôi Âm tự dâng hương cầu khấn bồ tát.
Nhưng chỉ vẻn vẹn tới như thế mà thôi, khi trở về cuộc sống bọn họ làm theo luật lệ quan phủ đưa ra chứ không phải lời thượng sư, lạt ma của Đại Lôi Âm tự.
Phương hướng nghiên cứu của Mục Tân vì thế thay đổi, mới đầu ông ta cuồng nhiệt muốn nắm được hết các loại công cụ, kỹ thuật mới của Cáp Mật.
Nhưng những thứ mới mẻ ở Cáp Mật xuất hiện từng ngày, khiến trí giả như ông ta cảm giác không theo kịp, Mục Tân nhận ra có thứ căn bản hơn làm nên cơ sở của Cáp Mật.
Nghiên cứu xã hội, cũng chính là quá trình nghiên cứu con người.
Cáp Mật có ngày nay là kết quả nỗ lực của tập thể, trên đường phố, thuyết thư, các vở kịch ở Cáp Mật đều miêu tả quá trình tay trắng lập quốc mang đầy tính sử thi anh hùng ca đấy sắc thái truyền kỳ của Thiết Tâm Nguyên.
Nhưng ông ta nhận ra, vai trò Thiết Tâm Nguyên mang tính quyết định chỉ rõ ràng ở giai đoạn đầu, còn sau này Cáp Mật dần dần đi vào quỹ đạo nó tự mình tiến lên. Nói cách khác khi Cáp Mật hoàn toàn vào quỹ đạo rồi, dù giết Thiết Tâm Nguyên cũng không còn mấy ý nghĩa nữa.
Mục Tân thở dài ném tình báo bộ hạ thu thập được, nhìn bầu trời âm u không nói không rằng.
![Hán Hương [C]](http://vietnamthuquan.eu/userfiles/images/hinhbiasach04/H%C3%A1n%20H%C6%B0%C6%A1ng%20%5BC%5D.jpg)
![Ngân Hồ [C]](http://vietnamthuquan.eu/userfiles/images/hinhbiasach04/Ng%C3%A2n%20H%E1%BB%93.jpg)