Chương Vũ, cuối cùng Viên Thượng đành dẫn theo Điền Phong, Tư Mã Tiêu và Thẩm Phối rời khỏi nơi này. Đây là những nhân tài cuối cùng mà Viên Thiệu để lại cho ông, cũng là chìa khóa để ông đối đầu với Lữ Bố về sau. Quân Ký Châu đã tan tác, Bình Nguyên thất thủ, đến U Châu cũng đã bị Mã Siêu chiếm giữ. Tuy dưới trướng Viên Thượng vẫn còn một vài thành trì, nhưng không có binh lực, lấy gì để giữ vững những nơi ấy?
“Chủ công, Hoa Hùng đang tiến công tới!” Hàn Mạnh vội vã tới bên Viên Thượng, trông thấy Viên Thượng sau một đêm như già đi hàng chục tuổi, lòng ông không khỏi chua xót. Người từng là bá chủ Hán Bắc, chấn động thiên hạ, giờ đây lại như một ông già sắp lìa đời, khiến người ta không khỏi ngậm ngùi. Hàn Mạnh cúi đầu nói: “Chạy đi thôi.”
“Chạy?” Viên Thượng nhìn Hàn Mạnh, đột nhiên bật cười: “Đi đâu bây giờ?”
Đúng vậy, dù chưa đến nỗi bị bao vây bốn phía, nhưng khắp Ký Châu sau trận Đông Quang, Viên Thượng không còn một binh lính nào để huy động. Trừ Thanh Châu, chẳng còn nơi nào có thể đi.
“Thuộc hạ xin bảo vệ chủ công, quyết tử đột phá vòng vây!” Hàn Mạnh nghiến răng nói.
“Ngươi không thể đột phá đâu.” Viên Thượng chậm rãi đứng lên, bên ngoài đã vang lên tiếng hò hét, quân Quan Trung đã vào thành.
“Ngươi đã bảo vệ ta suốt quãng đường này, xem như tận trung rồi. Nay ta đã đường cùng lối tận, ngươi không cần phải chết uổng theo ta. Hãy đầu hàng, không ai trách ngươi đâu.” Viên Thượng nhìn Hàn Mạnh, nhớ lại những ngày xưa kia Hán Bắc Tứ Trụ Đài oai phong lẫm liệt, vậy mà nay chỉ còn lại một Hàn Mạnh dũng mãnh nhưng thiếu mưu trí. Thật đáng buồn, đáng tiếc!
Hàn Mạnh lắc đầu, không nói gì, chỉ lặng lẽ theo sau Viên Thượng.
Thành Chương Vũ hầu như chẳng còn mấy sự phòng vệ. Hoa Hùng chỉ mới tấn công hai đợt pháo đã phá vỡ phòng tuyến Chương Vũ.
“Trang phục của ta có gì xộc xệch không?” Viên Thượng nhìn sang Hàn Mạnh, không còn ép buộc ông nữa mà chỉ chỉnh lại áo mão của mình, hỏi.
“Vẫn chỉnh tề.” Hàn Mạnh lắc đầu.
“Vậy là tốt rồi. Nhà Viên ta bốn đời tam công, dù chết cũng phải giữ thể diện!” Viên Thượng chỉnh lại áo giáp của Hàn Mạnh, rồi quay người bước ra khỏi cửa: “Đi nào, ta muốn xem thử quân Quan Trung tinh nhuệ đến nhường nào!”
Hai người ra khỏi nha môn, ngoài đám thân vệ của Viên Thượng, những binh sĩ còn lại trong thành đã lũ lượt xin hàng. Đến nước này, binh sĩ không còn lòng dạ nào để chiến đấu, cửa thành vừa bị phá, ý chí còn lại của quân Ký Châu cũng tiêu tan. Thế nhưng, cảnh hỗn loạn mà Viên Thượng tưởng tượng lại không xảy ra.
“Nhanh lên, chiếm giữ các điểm cao trong thành. Binh sĩ Ký Châu, chỉ cần bỏ vũ khí, đầu hàng sẽ không gặp nguy hiểm. Đội tuần tra sẽ giám sát toàn thành, kẻ nào nhân cơ hội gây rối sẽ bị xử tử, kẻ nào vi phạm quân luật, hãm hại dân lành cũng sẽ bị trảm.”
Quân Quan Trung vào thành mà không giống với các đội quân chư hầu trước đây, không hề cướp bóc tàn phá. Trái lại, họ nhanh chóng chiếm đóng các vị trí trọng yếu, và việc đầu tiên họ làm không phải tìm bắt Viên Thượng mà là nghiêm chỉnh quân luật. Không ít binh sĩ Ký Châu toan nhân lúc loạn mà xông vào nhà dân cướp bóc đã bị lôi ra xử tử ngay lập tức.
Những hàng ngũ chỉnh tề của quân Quan Trung khiến Viên Thượng phải thở dài cảm thán: “Hôm nay mới biết các ngươi thua trận ấy là không oan uổng!”
Trận Đông Quang, năm vạn quân Ký Châu đã bị hai vạn quân Quan Trung không dùng hỏa khí đánh bại. Xét về số lượng, đây quả là điều khó tin, bởi trong trận chiến ấy, quân Quan Trung không có lợi thế về trang bị, vậy mà sao quân Ký Châu lại thua thảm đến thế?
Chỉ cần nhìn vào kỷ luật của quân Quan Trung sau khi phá thành đã đủ thấy sự khác biệt. Quân Quan Trung không hề hỗn loạn, trong khi binh sĩ Ký Châu lại cướp bóc tài sản dân chúng, dẫn đến việc bị đối phương trấn áp. Chỉ một điểm này thôi, cao thấp đã phân rõ.
“Thuộc hạ vô năng!” Hàn Mạnh cúi đầu nhận lỗi.
“Không phải lỗi của ngươi.” Viên Thượng thở dài. Việc này không thể trách Hàn Mạnh, càng không thể trách Điền Phong. Trong tình huống bình thường, mưu kế của Điền Phong không sai, nhưng quân Quan Trung không phải quân bình thường. Đây là sự khác biệt về hệ thống quân sự, thể hiện ra rõ ràng bằng tính kỷ luật của quân Quan Trung. Binh sĩ Quan Trung được huấn luyện nghiêm ngặt, không hại dân lành, mà muốn đạt được điều này, Viên Thượng hiểu hơn ai hết, đó là điều khó khăn đến nhường nào.
Thông thường, khi phá thành, việc cho binh sĩ được phép thoải mái cướp bóc cũng là một “lệ bất thành văn” để quân sĩ xả hơi, khó lòng mà cấm đoán được. Thế nhưng, quân Quan Trung lại làm được. Đây hiển nhiên không phải do tướng lĩnh, bởi quân Quan Trung có trang bị tốt, nhưng các tướng chưa chắc đã hơn được các tướng Ký Châu.
Khi đang nói, bỗng thấy một vị tướng dẫn quân đến bao vây quanh Viên Thượng.
“Ta là Tây Lương đệ nhất mãnh tướng Hoa Hùng!” Hoa Hùng nhìn Viên Thượng, trầm giọng hỏi: “Ngươi có phải Viên Thượng?”
“Tây Lương đệ nhất?” Viên Thượng nghe vậy, bèn ngẩng cao đầu, kiêu ngạo đáp: “Chính là ta.”
“Đi theo ta.” Thấy Viên Thượng không có ý chống cự, Hoa Hùng cũng không gây khó dễ.
“Đi đâu?” Viên Thượng hỏi.
“Đi gặp chủ công của ta.” Hoa Hùng nhíu mày, đáp lời với vẻ ngạc nhiên. Chẳng lẽ không rõ ràng sao?
“Ta là Viên Thượng, bốn đời tam công. Hôm nay dù bại, nhưng không phải bại bởi Lữ Bố, mà là thiên ý như vậy. Thế nhưng Lữ Bố, kẻ chỉ là tên võ phu, muốn nhục mạ ta thì là điều vọng tưởng!” Viên Thượng cười khẩy, rút thanh bảo kiếm ra.
Hoa Hùng nhíu mày nhìn ông, cũng không ngăn cản, chỉ hỏi: “Ngươi muốn làm gì?”
Chỉ là gặp chủ công của hắn thôi, với thân phận của Viên Thượng, chưa biết chừng còn có thể nhận được một chức quan. Còn nói đến nhục mạ? Sao lại nảy ra ý nghĩ ấy chứ? Chủ công hắn lại nhàn rỗi vậy sao?
“Ta hôm nay có chết, cũng không chết dưới tay Lữ Bố!” Viên Thượng lạnh lùng nói, cầm ngang kiếm tự sát.
Hoa Hùng: “…”
Nhìn Viên Thượng đến chết vẫn giữ vẻ tự đắc, Hoa Hùng có chút không hiểu trong đầu người này đang nghĩ gì.
“Còn ngươi?” Hoa Hùng nhìn sang Hàn Mạnh.
“Ta muốn mang thi thể của chủ công đến Thanh Châu!” Hàn Mạnh cúi đầu trước Hoa Hùng, khẩn cầu: “Xin tướng quân cho phép.
”
“Chuyện này cần chủ công ta định đoạt.” Hoa Hùng nhíu mày suy nghĩ, đáp. Việc này hắn không thể tự quyết, dẫu sao Viên Thượng cũng là một chư hầu một cõi, dù chỉ là thi thể, cũng phải chờ Lữ Bố phê chuẩn mới có thể để hắn đi.
Hàn Mạnh không nói gì, ông biết mình không thể đoạt lại thi thể của Viên Thượng, đành chờ quyết định của Lữ Bố, mong rằng có thể xin phép được thu thập
hài cốt cho chủ công.
Việc này Hoa Hùng cũng không ngăn cản, đồng ý cho phép, rồi cử người báo tin chiến thắng lên Lữ Bố.
Viên Thượng vừa chết, Hán Bắc tuy vẫn còn những hào kiệt địa phương phản đối việc Lữ Bố vào cai quản Ký Châu, nhưng cũng không còn sức chống cự nữa. Khi đã xác nhận tin tức Viên Thượng tử trận, Lữ Bố không ngăn cản việc Hàn Mạnh đưa thi thể Viên Thượng đi. Còn về Hàn Mạnh, lúc này hắn cũng chẳng còn đủ sức gây sóng gió gì nữa.
Ngay sau đó, Lữ Bố cử các nhân tài đã được triều đình chuẩn bị sẵn về nhậm chức huyện lệnh ở Ký Châu và U Châu. Những vị trí này đã được sắp xếp trước, đồng thời các đội quân vào Hán Bắc cũng bắt đầu đảm nhiệm việc tuần tra khắp nơi. Công việc đầu tiên của các quan viên khi vào Ký Châu chính là thực thi chính sách thuế mới, và việc này nhất thiết phải có sức mạnh quân sự kèm theo. Lữ Bố không vội vàng tiến quân Trung Nguyên ngay sau khi chiếm được Ký Châu, mà chọn cách củng cố nền tảng ở đây trước khi tiến bước tiếp theo.
Như Lữ Bố đã nói trước khi xuất chinh, việc gì cũng phải làm từng bước, không nên vội vàng.
Các tướng quân Ký Châu đầu hàng đều được đưa đi xây dựng đường sắt. Thời gian gần đây, Mã Quân đã thiết lập một xưởng chuyên luyện thép cho đường sắt ở Hà Nội. Sau khi ổn định tình hình ở Ký Châu, Lữ Bố cử Từ Thứ tạm thời nhậm chức Thứ sử Ký Châu, còn mình thì dẫn Mã Quân cùng một nhóm thợ thủ công đến Tuyền Châu, nơi mà Lữ Bố đã quyết định sẽ xây dựng hạm đội. Nơi đây có dòng sông rộng lớn, lại thông ra biển Bột Hải.
Từ lâu, Lữ Bố đã muốn chế tạo thuyền ngũ hành để kiểm soát quyền lực trên sông nước, chỉ là cả Quan Trung lẫn Thục địa đều không có địa điểm phù hợp. Nay giành được Ký Châu, điều này khiến Lữ Bố vui mừng hơn cả việc đánh bại Viên Thượng. Điều quan trọng hơn cả, giờ đây ông có thể đóng thuyền ở đây, bất kể Giang Đông hay Tào Tháo, dù có muốn cũng không thể cản trở được.
Đợi đến khi Lữ Bố tiêu hóa xong Ký Châu, ông sẽ có thể ngự thuyền vượt sóng, các vùng Từ Châu, Thanh Châu, Dương Châu, Kinh Châu đều sẽ lọt vào tầm bắn của pháo thuyền. Đến lúc đó, không chỉ Trung Nguyên nằm trong tầm tay, mà mọi sự phòng ngự hiện nay của Kinh Châu và Giang Đông cũng sẽ trở nên vô nghĩa trước Lữ Bố.
Đối với Lữ Bố, việc chiếm được vùng đất này có ý nghĩa lớn hơn cả thắng lợi trước Viên Thượng.
Thời kỳ đầu cai trị Ký Châu không hề dễ dàng, các thế lực hào cường địa phương vô cùng bài ngoại, lôi kéo dân chúng chống đối các mệnh lệnh của quan lại triều đình. Dù chính sách có tốt đến đâu, dân chúng vẫn chỉ nghe theo các hào cường, sĩ tộc tại địa phương.
Bởi vậy, sau khi quân Quan Trung chiếm được thành trì, các huyện lệnh đều gặp rất nhiều trở ngại khi thi hành chính sách. Ở đây không giống Quan Trung, nơi mà Lữ Bố đã có thể dễ dàng ban hành mệnh lệnh vì Quan Trung từng bị Đổng Trác tàn phá, sau đó lại trải qua nhiều lần thanh trừng của Lữ Bố nên sĩ tộc nơi đây đã mất đi sức phản kháng. Nhưng ở Ký Châu và thậm chí Trung Nguyên, dù đã qua tay Hàn Phụ và Viên Thượng, các thế lực sĩ tộc vẫn còn rất lớn.
Việc này không khiến Lữ Bố phải bận tâm. Sau khi Từ Thứ xin chỉ thị của ông, các quan chức bộ Hình và bộ Dân bắt đầu đo đạc đất đai tại các huyện, lấy sở hữu đất làm cơ sở thu thuế. Nhà nào có ruộng dưới mười mẫu sẽ được miễn thuế ba năm, ba năm sau chỉ thu một phần mười.
Một số quân hàng Ký Châu được lệnh về quê tuyên truyền.
Đừng tưởng chỉ có mười mẫu, trên thực tế, khắp Ký Châu, bất kể ruộng tốt hay xấu, nhà nào có dưới mười mẫu chiếm đa số. Chín phần các hộ gia đình có ruộng tốt không tới mười mẫu, chỉ có thể làm tá điền cho các hào cường địa phương.
Có nhà vì muốn ít thuế mà phải nhập đất của mình vào hào cường. Chỉ một lệnh miễn thuế của Từ Thứ đã lập tức phân chia rõ ràng giữa hào cường và dân chúng.
Tiếp theo là đến hào cường. Sau khi các huyện lệnh ổn định tình hình, bắt đầu truy thu đất đai, rà soát sổ sách hai mươi năm trước, phàm là ruộng đất có dấu hiệu cưỡng đoạt sẽ bị thu hồi, dân chúng được khuyến khích tố cáo. Nếu khổ chủ còn sống thì trả lại cho họ, nếu không thì đất sẽ do nha môn phân lại.
Có oan sai hay không? Đương nhiên là có, và rất nhiều nữa, nhưng lần này triều đình nhắm thẳng vào sĩ tộc và hào cường Ký Châu, đồng thời cử quân đội các nơi hỗ trợ nha môn thu hồi ruộng đất, kiểm tra hộ khẩu.
Trong những tháng tiếp theo, có đến hơn ba ngàn hộ hào cường ở Ký Châu đã bị chém đầu vì kháng cự triều đình, chưa kể đến số người bị giam cầm vì phạm tội còn vô số kể. Lần này triều đình thể hiện thái độ cứng rắn khiến các hào cường Ký Châu sợ hãi, nhiều người vượt sông Hoàng Hà tìm đến nương nhờ Tào Tháo. Đối với những gia đình đó, triều đình lập tức phong tỏa tài sản của họ, thu vào công khố. Chính hành động này đã kích động nhiều người bất mãn, chỉ trong ba tháng đã xảy ra hơn ba mươi cuộc bạo loạn, nhưng tất cả đều bị dẹp yên nhanh chóng.
Triều đình dám làm vậy là vì họ có sức mạnh quân sự hùng hậu làm chỗ dựa. Mười vạn quân của Viên Thượng bị một vạn quân Hoa Hùng đánh tan mà không hề tổn thất, hiện nay quân đội mà Lữ Bố dồn vào Ký Châu cộng với quân hàng đã lên đến hai mươi vạn, đủ sức trấn áp các hào cường Ký Châu.
Thái độ đối đãi hoàn toàn khác nhau của nha môn đối với hào cường và dân chúng nhanh chóng chia rẽ mối quan hệ giữa họ, không còn hòa hợp như trước, mà thay vào đó là cảnh giác và tính toán lẫn nhau. Đến tháng thứ ba, dân chúng không còn nghe theo hào cường mà thậm chí còn tự nguyện giúp triều đình trừng trị họ. Hành động này có thể không hoàn toàn đúng, nhưng quả thực đã giúp triều đình nhanh chóng nắm rõ tình hình ở Ký Châu. Khi Tào Tháo định lợi dụng thời cơ để tấn công thì cũng đành bất lực nhìn Lữ Bố nhanh chóng ổn định Ký Châu trước sự uy hiếp của Từ Vinh và Cao Thuận…