Dù người trong thiên hạ mang nhiều tâm thái khác nhau về khoa cử lần này của Trường An, kỳ thi vẫn chính thức khai mạc.
Sáng sớm hôm đó, Lữ Bố dẫn theo Thái Ung, Dương Bưu, Tuân Du, Chung Do cùng các quan viên phụ trách giám khảo và chấm bài vào trường thi. Chỉ riêng những quan viên tham gia duyệt bài đã có đến hơn hai trăm người, Lữ Bố đã triệu tập tất cả những ai đủ khả năng, bao gồm cả Gia Cát Lượng, Quách Gia và Lý Nho.
“Đến giờ, thí sinh vào trường thi!” Lữ Bố ra lệnh, thái giám đứng trước cổng lớn của trường thi cất cao giọng: “Xin mời các thí sinh mang theo thẻ số của mình, tìm đến phòng thi có ký tự trùng với thẻ. Trong nửa tháng tới, các vị sẽ cư ngụ trong phòng thi. Trường thi có đầu bếp và y sĩ túc trực, các thí sinh có thể yêu cầu đồ ăn, nước uống bất cứ lúc nào, nhưng không được tự ý rời phòng. Ai tự ý rời khỏi phòng thi sẽ xem như bỏ cuộc. Mọi nhu cầu có thể tìm đến các giám thị xung quanh để được hỗ trợ.”
Sĩ Nguyên và Nguyên Trực nhìn tấm thẻ số trong tay mình, trên đó có một ký tự lạ lẫm. Dù kiến thức sâu rộng, cả hai vẫn không rõ ký tự này là gì.
Phòng thi rất rộng rãi, mỗi phòng đều cao và rộng khoảng hai trượng, bên trong có giường chiếu, có thể nghỉ ngơi nhưng không gian cũng không phải quá lớn.
Mỗi hai phòng thi lại có một binh sĩ đứng gác, khiến trường thi đượm thêm không khí uy nghiêm của quân đội.
Ai nấy đều lần đầu chứng kiến một kỳ thi trang trọng và nghiêm túc như vậy, trong lòng bất giác cảm thấy căng thẳng.
“Quả là chỉnh tề!” Bàng Thống quan sát trường thi, không khỏi cảm thán.
Phòng thi tuy là từng gian riêng, nhưng sắp xếp như hàng quân, nhìn từ bất kỳ góc độ nào cũng là một hàng thẳng tắp. Cộng thêm hàng binh sĩ đứng gác, tạo cảm giác ngột ngạt, như đang bước vào nhà lao.
Vừa đi, vừa quan sát, Bàng Thống nhìn tấm thẻ của mình, dần nhận ra ký tự trên thẻ có thể là con số, số 94 của ông có lẽ tương ứng với phòng thi số 94.
“Nguyên Trực, ta tới rồi. Chúc huynh may mắn.” Bàng Thống mỉm cười với Từ Thứ bên cạnh.
Từ Thứ gật đầu, thẻ số của ông là 1049, có lẽ nằm ở khu vực xa hơn, đi một lúc lâu mới tìm thấy phòng mình.
Bàng Thống bước vào phòng, nhìn quanh thấy mọi thứ cần thiết như bút mực giấy nghiên đều đủ cả, còn có cả lò trà và một gói trà nhỏ, chuẩn bị thật chu đáo.
Bỏ qua sự ngột ngạt của phòng giam, phòng thi rất thoải mái. Bàng Thống không nhịn được nằm xuống chiếc giường êm, ngủ một giấc thật sảng khoái.
“Công tử.” Một binh sĩ bước tới cửa, gọi Bàng Thống.
“Đã bắt đầu thi chưa?” Bàng Thống ngồi dậy, nhìn đối phương hỏi.
“Vâng, đây là đề thi và một số quy định công tử cần lưu ý.” Vị binh sĩ đưa một cuộn giấy cho Bàng Thống.
“Mời ngài cứ nói.” Bàng Thống mỉm cười đáp.
“Sau khi kỳ thi bắt đầu, tất cả thí sinh không được rời phòng thi, ban ngày lẫn ban đêm đều có người túc trực. Mọi nhu cầu, từ đổ bô, rửa ráy đến bữa ăn, đều có thể báo cho chúng tôi. Nếu không nói, chúng tôi sẽ đưa thức ăn vào các giờ Thìn, Ngọ, Dậu. Mỗi khi viết xong một bài, công tử có thể giao nộp, sẽ có người sao lại trước mặt, sau khi công tử xác nhận không sai sót, người sao sẽ dán kín thẻ số để ngăn ngừa gian lận. Bản gốc sẽ được đánh dấu, đến ngày yết bảng, công tử có thể đối chiếu bản gốc để tố cáo nếu phát hiện gian lận.”
Binh sĩ rõ ràng đã được huấn luyện kỹ lưỡng, nói rõ các quy định rồi hỏi lại: “Công tử còn gì thắc mắc không?”
“Không, như vậy là rất tốt.” Bàng Thống không khỏi tán thưởng. Ít nhất, các biện pháp ngăn chặn gian lận đã được Lữ Bố phòng ngừa hết mức. Sau này có thể xuất hiện phương thức gian lận mới, nhưng với quy định này, trừ khi Lữ Bố đích thân thiên vị, còn không ai có thể gian lận trong kỳ thi này.
Chưa kịp rời đi, vị binh sĩ lại nghe Bàng Thống gọi lại: “Khoan đã.”
“Công tử còn gì dặn dò?” Binh sĩ hỏi.
“Nơi này có được phép mang người vào không? Vừa rồi ta thấy có người dẫn theo nô bộc.” Bàng Thống nhíu mày hỏi.
“Mỗi người được phép mang theo một người hầu,” binh sĩ gật đầu đáp, “nhưng ít ai thực sự mang theo.”
Những người tham gia kỳ thi này là ai? Hoặc là học trò của các học viện, hoặc là con cháu thường dân các nơi tìm kiếm con đường tiến thân. Tuy đôi lúc có con cháu thế gia tham gia nhưng tỷ lệ rất ít. Người mang theo nô bộc hầu như đều là thế gia.
Liệu nô bộc có giúp gian lận không? Kỳ thi lần này không giới hạn xuất thân, ai có năng lực thì cứ thi, nếu không có khả năng làm bài thì nô bộc cũng không thể giúp gì.
“Cảm ơn.” Bàng Thống gật đầu rồi mở đề thi.
Đề thi không dài, bài thứ nhất: Làm sao để quốc gia thịnh vượng; bài thứ hai: Làm sao để dân giàu. Hai bài tưởng như giống nhau, nhưng nếu suy xét, lại có khác biệt lớn. Quốc khố thịnh vượng thì dễ hiểu, nhưng khiến dân giàu lại là điều ít người bàn đến.
Với những gì Bàng Thống thấy từ lúc vào Quan Trung, ở đây dân không phải sĩ tộc mà là bách tính, làm sao để họ giàu có?
Bàng Thống thấy câu hỏi này thật thú vị. Chuyển sang câu ba: Làm sao để cường quốc?
Câu hỏi này nhìn tưởng như tương tự, nhưng thực chất khác biệt lớn. Quốc gia giàu có, dân chúng giàu có, nhưng chưa chắc đã là cường quốc. Để mạnh mẽ, quốc gia cần sức mạnh quân sự để trấn áp bốn phương.
Bài thứ tư là tính toán chi phí quân sự trong chiến tranh Nam Dương, yêu cầu tính toán tổn hao lương thảo của hai bên, liệu có cách nào tiết kiệm hơn.
Bài thứ năm là chiến dịch Trung Mâu, làm sao đẩy lùi Viên Thiệu trong điều kiện quân lực thiếu thốn.
Bài thứ sáu là trận Bối Thủy của Hàn Tín, nếu ngươi là người đối đầu Hàn Tín, làm sao đánh bại hắn.
Thật thú vị! Bàng Thống bắt đầu suy nghĩ cách đối phó Hàn Tín.
Đề thi này thú vị, không giới hạn, chỉ nêu vấn đề rồi để thí sinh giải đáp. Kết quả ra sao sẽ do người chấm bài đánh giá.
Ngoài sáu bài trên còn có ba bài về dân sinh. Ví dụ: đê Hoàng Hà vỡ, làm sao an dân và xử lý vấn đề vỡ đê.
Một huyện nghèo nàn, làm sao cải thiện để thoát cảnh nghèo.
Nhưng điều hấp dẫn Bàng Thống nhất là câu hỏi cuối.
Quan Trung phồn thịnh nhờ thương mại, con đường tơ lụa mở rộng, thương nhân giàu có. Tuy nhiên, thương nhân chỉ nghĩ đến lợi nhuận, không quan tâm quốc gia. Thương nhân có thể làm phồn thịnh quốc gia nhưng cũng có thể hủy hoại quốc gia. Làm sao sử dụng thương nhân?
“Tuyệt diệu!” Bàng Thống không nhịn được vỗ tay khen ngợi.
Khi tới Quan Trung, Bàng Thống đã nhận ra điểm này. Thương nhân Quan Trung thịnh vượng nhờ con đường tơ lụa, các thương nhân nước ngoài lui tới không ngừng, thương nhân Hán gia cũng ngày một nhiều. Điều này giúp Quan Trung phồn vinh, nhưng nếu không kiểm soát, thương nhân có thể trở thành tai họa lớn cho thiên hạ.
Ban đầu, Bàng Thống nghĩ Lữ Bố không nhận ra vấn đề này, nhưng nay xem ra mình đã đánh giá thấp L
ữ Bố, người này đã sớm có nhận thức và bắt đầu hoạch định đối sách.
“Công tử, xin nhỏ tiếng, trong thời gian thi không được ồn ào!” Binh sĩ đẩy cửa bước vào, nghiêm giọng nhắc nhở Bàng Thống.
“Cảm hứng dâng trào, cảm ơn ngài nhắc nhở.” Bàng Thống mắt sáng lên, quay sang binh sĩ hỏi: “Ta có một thắc mắc nữa.”
“Mời công tử cứ hỏi.” Binh sĩ chắp tay đáp.
“Giao bài có theo thứ tự không?” Bàng Thống hỏi.
“Không, công tử có thể làm tùy ý, chỉ cần ghi rõ đề mục là được.” Binh sĩ lắc đầu.
“Vậy thì tốt!” Bàng Thống quyết định làm bài mình hứng thú trước. Đối với đa phần thí sinh, đề bài này là lạ, bởi trong quan niệm của mọi người, thương nhân không đáng được trọng dụng, nên các nhà buôn đều tìm cách thoát khỏi thương giới để gia nhập sĩ tộc, có mấy ai để ý đến thương nhân?
Ngay lập tức, trong đầu Bàng Thống dấy lên nhiều ý tưởng, liền trải giấy, cầm bút viết một mạch hơn ngàn chữ.
Bài luận của ông nêu rõ quan điểm về thương nhân và phương pháp quản lý.
“Báo cáo, nhờ người chép lại giúp.” Bàng Thống mở cửa, nói với binh sĩ ngoài cửa.
“Mau vậy sao?” Binh sĩ có phần kinh ngạc, mới nửa ngày chưa tới giờ Ngọ.
Bàng Thống chỉ mỉm cười không đáp.
Binh sĩ gật đầu, sai người đi gọi người chuyên chép bài, sau đó dặn Bàng Thống: “Công tử, lần sau không cần ra ngoài, chỉ cần lắc chuông, tại hạ sẽ vào.”
“Được!” Bàng Thống gật đầu, chưa tiếp tục viết ngay. Sau khi viết hơn ngàn chữ, ông cảm thấy tinh thần mệt mỏi. Dù có nửa tháng, thời gian làm bài vẫn đủ, ông liền hỏi binh sĩ: “Bao lâu sẽ có bữa trưa?”
“Sắp rồi, tại hạ sẽ đi chuẩn bị, công tử có kỵ món nào không?” Binh sĩ hỏi.
“Không có.” Bàng Thống lắc đầu, thực ra ông có mang theo lương khô, nhưng ngày đầu cũng tò mò muốn biết triều đình chuẩn bị món ăn gì cho thí sinh.
Binh sĩ gật đầu rồi đóng cửa đi lấy thức ăn, không lâu sau trở lại, hương thơm phảng phất. Trên khay có rau xào, thịt xào, một bát cơm và một con cá nướng, chỉ riêng hương thơm đã khiến người ta không nhịn được nuốt nước miếng.
“Đây là đồ ăn triều đình cung cấp?” Bàng Thống có phần ngạc nhiên hỏi.
“Đây là khoa cử quốc gia, đương nhiên không thể để đói những người tài của triều đình.” Binh sĩ gật đầu nói: “Công tử ăn chưa no cứ bảo, chỉ cần ăn được sẽ có thể ăn thêm.”
“Vậy là đủ, cảm ơn.” Bàng Thống mỉm cười, trong lòng càng thêm mong chờ ngày gặp lại Lữ Bố…