So với việc xử tử cha vợ, việc có thêm một tôn thất đến đầu quân và được Lữ Bố đề bạt làm Thái thú Phùng Dực chẳng mang lại ấn tượng gì nhiều đối với Lưu Hiệp.
Lưu Bị sao? Ông ta dĩ nhiên biết, một chư hầu ngày trước, ấn tượng sâu đậm nhất là khi Triệu Vân bị Lữ Bố đánh bại chỉ trong một chiêu rồi sau đó bị Lữ Bố thu nhận. Giờ đây, Lưu Bị đang ở Tây Vực, làm Tây Vực Đô hộ, tính ra cũng đã nhiều năm.
Nhưng để nói là thân thiết thì thật chẳng có gì đáng nói. Dù sao, hiện tại Lưu Hiệp đã nhìn thấu nhiều điều, cũng chẳng cho rằng một bại tướng có thể giúp ích gì cho mình.
Còn về thân phận tôn thất Hán triều… Lưu Hiệp thật chẳng thiếu người thân thích. Sau lễ bái kiến thiên tử, Lưu Bị theo lời khuyên của Lữ Bố mà đến Phùng Dực nhậm chức Thái thú.
“Huynh trưởng, phải chăng Lữ Bố sợ chúng ta lưu lại Trường An, nên mới vội vã đuổi chúng ta đi thế này?” Trương Phi nhìn quanh, thấy không có ai mới dám hỏi Lưu Bị.
Sợ sao?
Lưu Bị lắc đầu, Lữ Bố có gì đáng để sợ chứ?
Những ngày ở Trường An, càng tìm hiểu về Lữ Bố, Lưu Bị càng cảm thấy một cảm giác bất lực tràn ngập trong lòng.
Bỏ qua năng lực cá nhân không bàn đến, uy vọng của Lữ Bố ở Trường An, thậm chí cả vùng Quan Trung, đều là điều mà Lưu Bị hết sức ngưỡng mộ. Có thể nói, đó cũng là hình mẫu mà Lưu Bị luôn hướng tới.
Khi ở Từ Châu, ông cũng nhận được sự yêu mến của bách tính, nhưng chưa bao giờ đạt tới mức như dân chúng Quan Trung dành cho Lữ Bố.
Lữ Bố quả thực xứng đáng với những gì ông đạt được. Trên đường vào Quan Trung, những công trình thủy lợi được xây dựng khắp nơi, có nơi còn đang xây tiếp, giữa quân và dân không có sự phân biệt rạch ròi. Mọi thứ ông chứng kiến đều là một cảnh thái bình an cư lạc nghiệp.
Về lý do vì sao Quan Trung trở nên phồn thịnh đến vậy, Lưu Bị cũng không rõ, vì ông mới tới. Việc nhậm chức tại Phùng Dực lần này có thể là cơ hội tốt để ông nghiên cứu kỹ lưỡng cách trị nước của Lữ Bố.
Quan Trung thực sự là một nơi đáng lưu lại. Sau khi ổn định ở Phùng Dực, Lưu Bị dự định sẽ cho người đón Trần Cung cùng gia quyến từ Lạc Dương đến đây.
Quan Vũ không rõ tâm tư của huynh trưởng, thấy Lưu Bị lắc đầu không đáp, suy ngẫm rồi nói: “Với địa vị ngày nay của Thái úy, ngài ấy có cần phải sợ chúng ta chăng?”
Quan Vũ không có cảm giác bài xích với Lữ Bố như Trương Phi. Dù hai lần bại dưới tay Lữ Bố, mà lần sau càng thua rõ rệt, nhưng ông vẫn ngưỡng mộ võ nghệ của Lữ Bố. Nay Lữ Bố hùng cứ Quan Trung, được vạn dân kính trọng, thêm nữa khí độ và lòng nhân nghĩa của Lữ Bố càng khiến Quan Vũ khâm phục. Còn gì đáng bài xích nữa chứ?
“Ngươi nói xem, tại sao dân Quan Trung lại sùng kính ông ta đến vậy?” Trương Phi không tranh cãi với Quan Vũ, nhưng thắc mắc làm thế nào Lữ Bố có thể đạt được điều đó. Lữ Bố cũng từng ra trận đánh địch, mà đánh nhau thì cần tiền, tiền từ đâu ra nếu không phải từ bách tính? Nếu lấy tiền của dân quá nhiều, chẳng lẽ dân chúng vẫn tình nguyện kính yêu ông ta?”
Lưu Bị và Quan Vũ cùng lắc đầu, đó cũng là điều họ muốn hiểu rõ.
“Thôi, đi nhậm chức trước đã.” Lưu Bị không muốn nói thêm, dẫn hai người em đến Phùng Dực nhận chức.
Quy củ Quan Trung khác hẳn Quan Đông. Ví như chức Thái thú ở Quan Trung không có quyền lực lớn như ở Quan Đông, chỉ có quyền quản lý hành chính, trong khi các quyền lực về quân sự, tài chính, bổ nhiệm quan lại đều do triều đình quản lý. Thái thú chỉ giữ một phần tài quyền để xây dựng và phát triển địa phương, số tiền này có thể dùng để làm thủy lợi hoặc xây dựng công trình công cộng, còn lại thì không được đụng đến, thuế vụ đều do quan thuế của triều đình giám sát.
Không có quân, không có tiền, hiển nhiên không thể tạo phản. Dù được dùng người, nhưng việc bổ nhiệm quan lại không thuộc quyền Thái thú, không lo việc các Thái thú và Huyện lệnh liên kết với nhau, ngược lại tạo nên một mối quan hệ giám sát ngầm.
Nhận chức xong, Lưu Bị mới nhận ra quyền lực của Thái thú ở Quan Trung thua xa Thái thú Quan Đông, không phải là không có quyền nhưng chắc chắn không thể tự do quyết định như ở Quan Đông, gần như chỉ xoay quanh các công việc hành chính.
Quan Vũ và Trương Phi cũng chỉ có thể ở bên cạnh Lưu Bị với vai trò môn khách. Các chức võ quan như Đô úy trong quận đều do triều đình bổ nhiệm, Lưu Bị muốn an bài cho hai người này, đành để họ làm Chủ bạ của mình.
Khi Trần Cung đến Phùng Dực, biết được quyền lực của Lưu Bị, ông không khỏi cảm thán về hệ thống quan chế của Lữ Bố. Các Thái thú ở đây gần như chỉ có thể lo chuyện dân sinh, khó mà có cơ hội tập trung binh quyền.
Quan chế của Lữ Bố còn có một đặc điểm khác, ngày trước Thái thú chỉ cần kết giao với vài gia tộc lớn trong quận là đủ, những gia tộc này nếu đồng lòng với Thái thú thì mọi chuyện sẽ suôn sẻ.
Nhưng dưới chế độ hiện tại của Quan Trung, Thái thú và Huyện lệnh không chỉ phải giám sát chặt chẽ các gia tộc, mà còn đối phó với các gia tộc này nếu họ gây ảnh hưởng xấu đến đời sống dân sinh. Quân đội của quận và huyện cũng sẽ ngay lập tức dẹp yên.
Mỗi năm, điền sản của các gia tộc lớn đều phải được đo đạc kỹ càng, người làm thuê phải được kiểm tra cẩn thận, bởi mỗi người có giới hạn canh tác, không được khai khống.
Số gia đinh cũng phải kiểm soát chặt chẽ, chỉ cần có biểu hiện vượt quyền, quân đóng tại địa phương sẽ lập tức dẹp tan.
Điều quan trọng hơn cả là… người dân sẽ được thưởng nếu báo cáo hành vi sai phạm của các gia tộc lớn, và quan lại địa phương bắt buộc phải xử lý nếu nhận được tố cáo, nếu không thì người dân có thể lên Trường An để tố cáo cả quan lại.
Tất nhiên, nếu vu khống, triều đình cũng sẽ xử phạt nghiêm khắc.
Quan lại và gia tộc địa phương có thể bao che cho nhau, nhưng làm sao có thể ngăn chặn được miệng dân?
Nguy hiểm nhất là triều đình mỗi năm còn phái người đi các nơi, chỉ để tạo cơ hội cho dân tố cáo.
Chính điều này buộc các quan lại phải đứng về phía dân chúng, các gia tộc lớn cũng chỉ có thể tích đức hành thiện, cư xử ôn hòa, dù có người nhà làm quan cũng không dám tùy ý chèn ép dân lành.
“Ta đã phần nào hiểu vì sao dân Quan Trung lại sùng bái Lữ Bố đến vậy.” Sau ba tháng nhậm chức, Trần Cung cảm thán nói với Lưu Bị, đồng thời cũng hiểu vì sao Lữ Bố càng giết sĩ tộc thì càng ổn định được Quan Trung.
Triều đình đứng về phía dân chúng, đẩy thế gia, hào tộc sang một bên. Thế gia, hào tộc tuy lớn mạnh, nhưng dân chúng khi hợp lại thành sức mạnh sẽ trở thành lực lượng kinh khủng. Lữ Bố đã gắn chặt với lực lượng đó, được dân ủng hộ, không chỉ Quan Trung mà cả thiên hạ cũng khó mà lật đổ ông.
Đây là một vòng luẩn quẩn. Chỉ cần Lữ Bố giữ nguyên chính sách trị vì này, thế gia khó mà lật đổ ông. Tuy nhiên, nếu Lữ Bố qua đời, dù dòng họ Lữ tiếp tục nắm quyền nhưng người kế nhiệm từ bỏ chính sách này thì thế gia vẫn có thể quay trở lại nắm quyền.
Nghĩ thấu tất cả, Trần
Cung tự nhiên hình dung ra cách để lật đổ chế độ này, nhưng đối đầu trực tiếp là không thể. Lữ Bố đã gắn liền triều đình với dân chúng, đẩy thế gia sang bên ngoài. Giờ chỉ còn cách là các thế gia cư xử tốt với dân chúng để nhận ưu đãi từ triều đình, bất cứ ai trái ý sẽ bị phản tác dụng ngay. Muốn lật đổ Lữ Bố, cơ bản là không thể.
Vì thế, đành phải đặt hy vọng vào thế hệ sau của Lữ Bố. Khi Lữ Bố qua đời, người kế vị dần dần phá bỏ cơ chế này.
Lý do? Đơn giản thôi… chi phí cai trị quá cao!
Để đạt tới cảnh thái bình hiện tại, số lượng quan chức địa phương cần thiết là vô cùng lớn. Một kỳ thi khoa cử, Lữ Bố chỉ thu nạp được tám trăm nhân tài, cũng chỉ đủ tạm thời. Nhưng số lượng lại bộ, tư lại mới là nòng cốt. Quan Trung và Thục địa, binh lính cộng lại có khoảng ba mươi vạn, nhưng cần quan lại có khi còn nhiều hơn thế.
Chỉ có Quan Trung mới làm được điều này, nhưng mở rộng ra toàn thiên hạ thì không thể. Tốc độ truyền tin, dân chúng muốn tố cáo cũng cần thời gian di chuyển dài.
Tóm lại, vẫn còn cơ hội. Một là chờ Lữ Bố qua đời, hai là đợi Lữ Bố mở rộng địa bàn đến mức chi phí quản lý tăng quá sức chịu đựng, khi ấy cơ chế này sẽ tự bị đào thải.
“Ta lại thấy thế này cũng không tồi, sĩ tộc, hào tộc nếu không bị ràng buộc thì sẽ gây loạn.” Quan Vũ nhận xét.
“Đúng thế.” Trước ánh mắt kinh ngạc của Trần Cung, Trương Phi cũng gật đầu tán thành: “Chỉ là chúng ta bị gò bó quá thôi.”
Với tính cách mạnh mẽ của Trương Phi, ông thấy thích khí thế ở Quan Trung, chỉ là hơi bị gò bó, nay làm Chủ bạ của Lưu Bị, hàng ngày xử lý giấy tờ, ông vẫn thấy đánh trận sảng khoái hơn.
Trần Cung nhìn Trương Phi đầy nghi hoặc. Việc Quan Vũ có ý ủng hộ Lữ Bố thì ông hiểu, vì theo kinh nghiệm trước đây, Quan Vũ vốn là người gần gũi với dân chúng. Nhưng ông không ngờ đến Trương Phi, người xưa nay oán hận Lữ Bố vì mối thù Hổ Lao Quan, giờ cũng lại nghiêng về phía Lữ Bố!
Thậm chí tính cách của Trương Phi là kẻ không dễ thân cận. Vậy mà ngay cả Trương Phi cũng đang ngả về phía Lữ Bố?
Trần Cung cảm thấy thế giới này đã đổi thay quá nhiều.
“Hai người tài giỏi như hiền đệ, cứ làm Chủ bạ bên cạnh ta thì thực sự là quá uổng phí.” Lưu Bị nâng chén trà, cười nói: “Ta đã gửi thư đến Trường An, tiến cử hai người với Thái úy, hy vọng hai người sẽ được vào quân đội làm tướng.”
“Đại ca, huynh đệ chúng ta đâu có ý đó.” Quan Vũ vội nói.
Lưu Bị nắm tay ông, trấn an: “Vân Trường cứ yên tâm, huynh biết lòng hai đệ, nhưng không thể để hai đệ mãi ở bên cạnh ta, vào quân đội, chẳng lẽ không còn là huynh đệ nữa sao?”
Quan Vũ lắc đầu, đã là huynh đệ thì cả đời vẫn là huynh đệ.
“Hai người theo ta bao năm, ta đương nhiên phải lo lắng cho tiền đồ của hai đệ.” Lưu Bị cười.
Quả thực, Quan Vũ và Trương Phi cũng có ý muốn vào quân đội, ở Phùng Dực cũng chẳng làm được gì.
Cuối cùng, họ chấp nhận lời tiến cử của Lưu Bị, lên Trường An gặp Lữ Bố, còn có thể làm gì thì phụ thuộc vào tài năng của hai người.
“Chủ công, vì sao lại thế?” Trần Cung nhìn Lưu Bị đầy băn khoăn.
“Công Đài không hiểu.” Lưu Bị thở dài, ông đâu phải không biết sẽ ra sao khi huynh đệ rời đi, nhưng ở Quan Trung, ông không nhìn thấy hy vọng quay trở lại như xưa, nhưng cũng không muốn rời bỏ. Cảm giác được dân chúng kính yêu thật sự rất tuyệt vời, là huynh trưởng, ông không nỡ nhìn hai người đệ cứ mãi là người phụ thuộc vào mình.
Nếu Lữ Bố làm được những điều tốt hơn, ông hà tất phải sinh lòng gây chiến?
Chỉ là có những điều, Trần Cung không dễ gì thấu hiểu…