Khi Từ Thứ tới nơi ở của Gia Cát Lượng, không còn nhắc đến chuyện ra làm quan nữa, mà chỉ kể lại những điều mắt thấy tai nghe trong thời gian ở Quan Trung cho Gia Cát Lượng.
Gia Cát Lượng nghe rất chăm chú, tỏ ra khá hứng thú với quy tắc khoa cử.
“Nguyên Trực kể cho ta nghe nhiều thế, chẳng phải là muốn thuyết phục ta ra làm quan sao?” Gia Cát Lượng rót thêm trà cho cả hai, cười hỏi.
“Đúng là ý ta như vậy. Ngươi thông minh hơn ta, chẳng giấu ngươi được đâu,” Từ Thứ gật đầu đáp, “Ngươi có lý do của mình. Ta chỉ muốn nói về sự khác biệt giữa Thái úy và các chư hầu để ngươi hiểu. Ra làm quan hay không, chẳng ai ép buộc được ngươi. Sĩ Nguyên nói, trong lòng ngươi cao ngạo, không muốn tham gia những chuyện ‘thêu hoa trên gấm’. Nhưng ta nghĩ, thực ra không phải vậy. Chẳng qua ngươi chưa tìm được người đáng để ngươi phụng sự mà thôi.”
Gia Cát Lượng gật đầu: “Quả là ngươi hiểu ta hơn. Sĩ Nguyên tính kiêu ngạo, hiếu thắng quá.”
“Thế ý ngươi thế nào?” Từ Thứ nhìn Gia Cát Lượng, hỏi.
“Nếu thật như ngươi nói, vị Ôn Hầu này quả là minh chủ. Chuyện Quan Trung mấy năm qua, ta cũng từng nghe. Trước đây, cứ ngỡ là do Thái úy truyền ra, nhưng nay nghe ngươi kể lại, xem ra là sự thực.” Gia Cát Lượng nói xong, nhìn Từ Thứ cười: “Dù vậy, Nguyên Trực cũng nói rồi, ta chưa gặp được người xứng đáng để ra làm quan, thêm nữa cũng quen với cuộc sống chốn điền viên, e rằng khó mà nhập thế.”
“Khoa cử mở ra, rất nhiều thứ sẽ thay đổi. Triều đình hiện nay thiếu nhân tài, thiếu những người như ngươi. Chỉ trong nửa năm ở triều đình, ta cảm thấy rõ sự đổi thay. Ngươi không đến Trường An, thật khó mà cảm nhận được khí thế ‘vạn bang triều bái’.” Từ Thứ nhấp một ngụm trà, chậm rãi nói: “Thức ăn ở Trường An nhiều phong phú hơn nhiều so với các nơi khác.”
Gia Cát Lượng không phải người thích hưởng thụ ẩm thực, chỉ cười nhẹ trước lời nói ấy: “Gần đây, ta cũng đang xem xét những chuyện của Thái úy, phát hiện ra nhiều điều thú vị.”
“Ồ?” Từ Thứ nghe vậy, hướng mắt về phía Gia Cát Lượng.
Sau một lát trầm tư, Gia Cát Lượng nói: “Người đời biết Lữ Bố từ khi ông khởi sự ở Lạc Dương. Nhưng khi ta đến thăm hỏi ở Tịnh Châu, mới phát hiện, Lữ Bố đã nổi danh từ ngoài biên ải từ lâu. Xưa kia, thứ sử Tịnh Châu là Trương Ý đối đãi rất hậu, sau khi Trương Ý bị hại, Lữ Bố từng truy sát người Tiên Ti nhiều tháng, chém vô số kẻ địch. Nếu bảo rằng Lữ Bố hành xử tàn nhẫn vì chuyện Đinh Nguyên, e rằng là phiến diện. Đinh Nguyên mới tới Tịnh Châu chưa được một năm. Lữ Bố lúc bấy giờ chỉ là một dũng tướng mà thôi.”
Từ Thứ gật đầu. Dù những chi tiết này không rõ lắm, nhưng thực ra không nhiều người còn bận tâm đến cái chết của Đinh Nguyên.
“Sau đó là thời kỳ ở Lạc Dương. Lúc bấy giờ, khi ta nhìn lại, ‘thập bát lộ chư hầu’ chẳng qua là một đám ô hợp. Lữ Bố nổi danh trong trận chiến đó, nhưng thực ra với ông ta, trận chiến ấy không hề khó. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, ông ta vẫn chỉ là một tướng giỏi, so với các chư hầu vẫn còn kém xa.”
Đây là giai đoạn thứ hai của Lữ Bố, một chủ đề thường được người đời ca tụng, bởi khi đó ông ta tung hoành giữa mười vạn liên quân như chỗ không người, giống như thần thánh trong mắt người không hiểu binh pháp.
Gia Cát Lượng nói tiếp: “Lần nữa nổi danh là ở Trường An. Sau khi Đổng Trác chết, Vương Doãn nắm quyền, Lữ Bố trong thời gian ngắn đã tập hợp các bộ tộc Tây Lương, phản công Trường An, lập nền móng ngày nay. Từ đó, không chỉ về mưu lược, dũng khí, mà ngay cả kiến thức và tầm nhìn của ông ta cũng khác hẳn khi còn ở Lạc Dương.”
Nói đến đây, Gia Cát Lượng hơi trầm ngâm: “Lúc ấy, ông ta đã có dáng dấp của một bậc minh chủ. Trong vài năm ngắn ngủi sau đó, mưu lược, tâm cơ, kiến thức đều phát triển phi thường. Ngươi cẩn thận quan sát, sẽ thấy sự thay đổi này không hợp lý. Đôi lúc ta nghi ngờ, không biết Lữ Bố có phải chỉ là một người.”
Từ Thứ lắc đầu. Hắn đã tận mắt thấy Lữ Bố, làm sao có chuyện như vậy được. Nhìn Gia Cát Lượng nhíu mày, Từ Thứ hỏi: “Khổng Minh, ngươi nói những điều này là có ý gì?”
“Ta muốn nói cho Nguyên Trực rằng, người này có trí tuệ vượt xa chúng ta. Hơn nữa, sự thay đổi trong ông ta chứa đựng bí mật kinh thiên, tốt nhất là không nên lại gần quá.” Gia Cát Lượng nghiêm túc nói.
Từ Thứ nhíu mày nhìn Gia Cát Lượng: “Khổng Minh, ngươi sợ ư?”
Gia Cát Lượng gật đầu: “Ngươi có tin trên đời thật sự có người thông thạo mọi thứ chăng? Lữ Thái úy không chỉ giỏi võ nghệ mà còn tinh thông binh pháp, kiến thức uyên thâm khiến cả bậc đại nho như Bá Kiều công cũng phải tự thán. Ông ta còn giỏi về kỹ thuật, dù thiên phú xuất chúng cũng không thể đạt tới trình độ này.”
Môn sinh của Thủy Kính thư viện đều có thiên phú xuất chúng, nhưng Gia Cát Lượng tự vấn rằng, với những thành tựu mà Lữ Bố đạt được, cả đời này nếu ông đạt được một lĩnh vực đã là kỳ tích. Đằng này, Lữ Bố lại tinh thông mọi thứ.
Điều đó vượt quá khả năng của con người.
Lữ Bố liệu có phải minh chủ, không cần nhắc đến nữa.
Nhưng những thay đổi phi thường trên người Lữ Bố khiến Gia Cát Lượng không thể đoán định chính xác. Ông ta là người thích nắm vững mọi thứ trong tay, nhưng Lữ Bố lại là người vượt ra ngoài tầm kiểm soát, và điều này làm Gia Cát Lượng thấy bất an.
Từ Thứ: “… ”
Đúng là một lý do phi lý, nhưng rất hợp với tính cách của Gia Cát Lượng.
Từ Thứ uống hết tách trà, đứng lên cáo từ Gia Cát Lượng.
Gia Cát Lượng muốn tiễn, nhưng bị Từ Thứ ngăn lại: “Ta thấy cũng không phức tạp như ngươi nghĩ. Thái úy làm minh chủ, ngươi nên thấy mừng vì ông ta có tầm nhìn sâu rộng. Ngươi cứ muốn mọi thứ hoàn hảo trong tầm tay. Sau này nếu làm quan, chỉ cần quản một quận thôi cũng đủ làm ngươi mệt chết. Có người tài trí hơn ngươi làm chủ, chưa chắc đã là điều xấu, ít nhất còn giúp ngươi sửa được tật quái đản này.”
Gia Cát Lượng cười nhưng không đáp. Ông biết tính mình là vậy.
“Khi nào ngươi thông suốt, thì đến Trường An tìm ta. Đến lúc đó…” Từ Thứ nghĩ nghĩ, nhưng cuối cùng nuốt lời định nói.
Lần này đến Trường An đã mở rộng tầm mắt. Lữ Bố dưới trướng không ít người tài. Vào binh bộ, vốn nghĩ rằng mình sẽ được trọng dụng, nhưng gặp Quách Gia lại khiến hắn nhận ra vị quân sư đó không hề kém ai trong Thủy Kính thư viện, còn rất được Lữ Bố tín nhiệm, hầu hết công việc binh bộ đều do Quách Gia xử lý.
Mấy vị thượng thư khác cũng chẳng ai là kẻ tầm thường. Liệu bao giờ hắn mới có thể ngoi lên được, e rằng phải chờ đến khi chiến chinh mới có cơ hội tỏa sáng.
“Tóm lại, cứ đến tìm ta. Nếu ngươi muốn, ta thà bỏ chức quan, cũng phải tiến cử
ngươi với Thái úy!” Từ Thứ cười: “Với tài của ngươi, chỉ cần tham gia khoa cử cũng sẽ sớm có chỗ đứng. Lúc đó cứ đến ở nhà ta mà sống.”
“Chắc chắn!” Gia Cát Lượng mỉm cười gật đầu, dù chưa có ý định đến Trường An.
Từ Thứ không ngờ Gia Cát Lượng từ chối đi khoa cử chỉ vì lý do này, cũng đành bó tay, đành cáo biệt để quay về Dĩnh Xuyên đón mẫu thân cùng đến Quan Trung nhậm chức.
Khoa cử này khiến các chư hầu khắp nơi đều chú ý, từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc không ai đến gây sự, khiến nhiều chư hầu thất vọng. Ai cũng hiểu rằng, một khi khoa cử thành công, sẽ có ngày càng nhiều nhân tài không được trọng dụng ở các chư hầu dồn về Quan Trung.
“Nếu gia quyến những nhân tài này bị giữ lại, Lữ Bố không có động thái gì, liệu sẽ thế nào?” Tào Tháo bất ngờ hỏi Tuân Úc.
Tuân Úc nhìn danh sách người từ Quan Trung gửi về, hiểu ngay vấn đề. Trong mười người đứng đầu kỳ sơ thí và phúc thí, có ba người đến từ Trung Nguyên, ba người từ Hà Bắc, một người từ Giang Đông, một người từ Kinh Châu. Thực sự người từ Quan Trung chỉ có hai người, trong đó có một người là Tư Mã thị ở Hà Nội vừa mới quy thuận.
Nói cách khác, nhân tài xuất thân từ Quan Trung chỉ có một người đứng cuối. Dù đây chưa phải tất cả, nhưng có thể thấy, nhân tài được tuyển chọn qua kỳ khoa cử phần lớn đến từ chư hầu các nơi.
Không phải ghen tị, mà là cảm giác bất mãn. Những nhân tài này không ai dùng được thì cũng không muốn nhường cho Lữ Bố.
Trình Dục không nói gì, nhưng việc giữ người thực sự là hạ sách. Hơn nữa, những người đi Quan Trung cũng không phải hoàn toàn do ý chí cá nhân, có khi là ý của cả gia tộc. Giữ lại người nhà của họ, chẳng khác gì giữ cả gia tộc họ.
Sau một hồi, Trình Dục chỉ vào một cái tên và nói: “Chủ công có thể thử với người này.”
Trong danh sách, chỉ có Từ Thứ là kẻ xuất thân hàn môn, không có gia thế để dựa dẫm. Giữ mẫu thân của Từ Thứ lại cũng không ảnh hưởng tới Tào Tháo, đồng thời cũng có thể dò phản ứng của Lữ Bố.
Nếu Lữ Bố không hành động, thì sức hút của khoa cử đối với nhân tài Trung Nguyên sẽ giảm đi đáng kể.
“Từ Thứ?” Tào Tháo quay sang nhìn Tuân Úc: “Ngươi có biết người này không?”
Tuân Úc ngẫm nghĩ rồi gật đầu: “Người này tài trí phi phàm, năm xưa từng đeo kiếm hành hiệp, bị truy nã, sau chuyển sang văn học, học vấn và kiến thức đều vượt trội so với Úc.”
Tào Tháo gật gù. Lời này của Tuân Úc ông không tin hoàn toàn, nhưng được Tuân Úc khen ngợi đến mức này thì hẳn tài năng của Từ Thứ không tầm thường. Dù thế nào, không thể để lọt người tài này vào tay Lữ Bố.
Tào Tháo lập tức ra lệnh cho người đến Dĩnh Xuyên, giữ mẫu thân của Từ Thứ lại. Tuy có chút hạ sách, nhưng để hạn chế sự phát triển của Lữ Bố thì thủ đoạn không còn là điều quan trọng.
Tào Tháo hạ quyết định ngay khi Từ Thứ về nhà thăm mẹ. Khi Từ Thứ trở về đón mẫu thân, ông phát hiện mẹ mình đã bị thái thú Dĩnh Xuyên ra lệnh giữ lại.
Hỏng rồi!
Vì liên quan đến mẫu thân, Từ Thứ bối rối, không biết phải làm sao. May bên cạnh còn có Bàng Thống. Nhìn thấy Từ Thứ định đi đầu thú, Bàng Thống vội kéo lại: “Gấp gì chứ! Tào Tháo dù có giữ mẫu thân ngươi cũng không dám bạc đãi. Chúng ta cứ về Trường An báo với Thái úy. Chuyện này không chỉ là của ngươi, còn liên quan đến việc khoa cử thu hút nhân tài từ Trung Nguyên, Thái úy chắc chắn sẽ can thiệp. Ngươi mà tự nộp mình lúc này, chẳng phải tự chặt đường lui sao?”
Nói xong, Bàng Thống không để Từ Thứ nói thêm gì, liền kéo hắn đi khỏi...