Mã Siêu cùng binh mã vẫn chưa quay về, nhưng sứ giả của Tiên Ti đã đến trước.
"Tiên sinh Trọng Đạt, các bộ tộc Tiên Ti từ lâu đã luôn ngưỡng mộ Đại Hán, tuyệt nhiên không có chút nào ý xúc phạm. Lần này chiến tranh bùng nổ, nhất định là có sự hiểu lầm gì đó, xin tiên sinh Trọng Đạt bẩm báo rõ với Bệ hạ, với Thái úy để được minh xét!" Sứ giả Tiên Ti đối diện với Tư Mã Ý – dù chỉ là một quan nhỏ mới nhậm chức Lễ bộ lang trung – cũng không dám tỏ ra chút nào thiếu tôn kính.
Trước đây Tiên Ti cũng từng đến Đại Hán, nhưng chưa bao giờ phải hạ mình đến mức phải cúi đầu trước một tiểu quan mới nhập chức. Nguyên do chủ yếu bởi Mã Siêu đã đánh cho Tiên Ti một trận quá đỗi tàn khốc, sức mạnh thể hiện quá lớn lao. Quân Tiên Ti bị Mã Siêu dùng tám ngàn người đánh cho năm vạn quân đại bại, chạy tán loạn, không có chút sức phản kháng. Khi sứ giả Tiên Ti đến Trường An, tự nhiên không dám tỏ ra kiên cường.
"Xin yên tâm, tại hạ sẽ hết sức cố gắng," Tư Mã Ý có phần bất đắc dĩ rút tay mình ra khỏi hai bàn tay sứ giả đang nắm chặt, gật đầu cười đáp: "Không cần lo lắng, triều đình đã hạ lệnh thu binh rồi."
Thực ra lệnh thu binh chưa được ban, nhưng Tư Mã Ý đoán rằng chiến sự bên kia cũng sắp kết thúc. Lần này triều đình phát binh, bề ngoài là để đưa quân mới ra chiến trường luyện tập, nhưng Tư Mã Ý cảm thấy không đơn giản chỉ là như vậy. Lữ Bố làm việc vốn không chỉ có một lý do; đặc biệt là gần đây, không biết từ đâu mà số lượng lớn tơ lụa và vải vóc nhập về, kho bãi chứa không hết, vì vậy Lữ Bố bắt đầu tính toán kế hoạch luyện tập tân binh.
Nói rằng hai việc này không liên quan với nhau, Tư Mã Ý tuyệt không tin.
Cuối cùng cũng tiễn được vị sứ giả Tiên Ti bám riết, nhìn theo bóng lưng người đó, Tư Mã Ý thở dài. Rõ ràng mình chỉ là một Lễ bộ lang trung, nhưng hầu như mọi việc đều dồn lên vai mình. Còn Lễ bộ thượng thư đáng lẽ phải lo những việc này như Giả Hủ thì chẳng thấy bóng dáng đâu. Ở Lễ bộ, Tư Mã Ý với chức lang trung mà thành ra phải làm nhiệm vụ của thượng thư.
Nhưng... dù có thay thế Lễ bộ thượng thư thì sao chứ? Công việc toàn do mình gánh vác, còn Lễ bộ là nơi tiếp đón sứ giả các nước và lo việc tế lễ, công việc không ít, quyền hành chẳng bao nhiêu. Làm tốt là bổn phận, làm không tốt thì toàn bộ trách nhiệm đổ lên đầu mình.
Tư Mã Ý nhận ra vị cấp trên của mình thực sự là kẻ độc ác!
Ôi ~
Là phó thủ thực tế của Lễ bộ, Tư Mã Ý giờ chỉ còn cách đến tìm Giả Hủ bàn bạc chuyện này, dù người khác không biết ông ở đâu, nhưng Tư Mã Ý đoán được.
Trước một quán trà ở Nam Thị, Giả Hủ đang cùng Điển Vi xem đám người diễn xiếc. Lữ Bố hai hôm nay cùng Quách Gia, Tuân Du, và Bàng Thống bàn bạc việc khác, không có thời gian đi cùng.
"Thượng thư!" Tư Mã Ý vội vã chạy đến bên cạnh Giả Hủ, gọi một bình trà tại quán bên cạnh rồi rót đầy chén cho Giả Hủ.
"Trọng Đạt này, hôm nay sao lại có thời gian đến đây?" Giả Hủ vui vẻ nhận lấy, khuôn mặt hiền từ cười đáp, mà nụ cười ấy ngay từ ngày đầu đã lừa được Tư Mã Ý.
"Thượng thư, sứ giả Tiên Ti lại tới, tiểu nhân không rõ ý của Thái úy là gì?" Tư Mã Ý cúi người cung kính hỏi.
Sứ giả Tiên Ti đã mấy ngày qua đến cầu xin, nhưng Lữ Bố vẫn không ngó ngàng, thậm chí không gặp mặt. Còn Giả Hủ, người đáng lẽ phải tiếp kiến, cũng không thấy bóng dáng, toàn quyền giao lại cho Tư Mã Ý xử lý. Không phải là sợ Tiên Ti, nhưng nếu chẳng may làm hỏng việc, tiền đồ của mình sẽ khó giữ được. Nhưng không biết phải làm sao? Chí ít cũng nên cho mình một lời chỉ dẫn.
"Ta chưa nói với ngươi sao?" Giả Hủ nhìn Tư Mã Ý với vẻ ngạc nhiên.
Tư Mã Ý: "…"
Giả Hủ cười hề hề nói: "Hiện tại, trong kho tích trữ lượng lớn vải vóc, ý của chủ công là, người dân thảo nguyên vốn cũng xem như dân Hán, không đành lòng nhìn họ chết rét, chết đói."
Tư Mã Ý nở một nụ cười miễn cưỡng, thầm nghĩ, không đành lòng nhìn người ta chết đói, chết rét nên cử người sang chém giết à? Nhưng y cũng phần nào hiểu được: "Thái úy muốn bán số vải vóc này cho Tiên Ti?"
"Đúng vậy." Giả Hủ gật đầu: "Thực ra không cần đánh, nhưng lo rằng Tiên Ti sẽ từ chối ý tốt, nên đánh một trận trước rồi để bọn họ tự đem trâu bò, ngựa, da lông mà đổi."
Nếu ngài không nói, ai mà biết được bọn họ sẽ từ chối?
Tư Mã Ý có chút bất đắc dĩ, nghĩ ngợi một lát rồi nói: "Thái úy muốn mở rộng thương mại với thảo nguyên giống như ở Tây Vực?"
"Trọng Đạt nghĩ sao?" Giả Hủ gật đầu, mỉm cười hỏi lại.
"Theo ý của tại hạ thì ý tưởng không tệ, nhưng các tộc người thảo nguyên, dù là Tiên Ti hay Hung Nô, e rằng sẽ không chịu ngoan ngoãn giao thương." Tư Mã Ý thở dài, ý tưởng thì tốt, nhưng cả Tiên Ti lẫn Hung Nô, dù có đạt thỏa thuận với các thủ lĩnh của họ, cũng rất khó để buộc tất cả người thảo nguyên tuân theo.
Không phải vì các thủ lĩnh thất tín, khi Lữ Bố còn đó, họ không dám. Nhưng theo Tư Mã Ý biết, cách sinh tồn của phần lớn người thảo nguyên chỉ có hai phương thức: chăn thả vào xuân hạ và cướp bóc vào thu đông. Lý lẽ với họ chẳng có tác dụng gì, đói rồi thì sẽ vượt biên cướp phá, đa số sống theo bản năng, muốn họ ngoan ngoãn giao thương thì thật khó.
"Luôn có cách cả thôi. Thảo nguyên mênh mông, thích hợp để Đại Hán ta luyện binh." Giả Hủ lắc đầu: "Những việc khác không phải việc của Lễ bộ, ngươi cứ hoàn thành tốt nhiệm vụ là được."
"Thưa vâng!" Tư Mã Ý đành phải nhận lệnh, thấy Giả Hủ không còn căn dặn gì khác, bèn cúi chào Giả Hủ và Điển Vi rồi rời đi.
"Ngươi nói xem chủ công sao lại thích làm ăn như vậy? Trước là Tây Vực, giờ lại là thảo nguyên." Điển Vi nhăn mặt hỏi sau khi Tư Mã Ý đã đi khỏi.
Rõ ràng là một anh hùng bách chiến bách thắng, thế mà ngày ngày lại nghĩ chuyện làm ăn, Điển Vi cảm thấy có phần khó hiểu.
"Hiện tại thành Bắc Công sản xuất ngày càng nhiều tơ lụa và vải vóc, còn các nước Tây Vực thì không thể tiếp nhận vô hạn lượng tơ lụa. Giá trị của tơ lụa ở Tây Vực phải duy trì ổn định, nên phải hạn chế cung cấp cho dân chúng, nếu không giá cả sẽ dễ dàng tụt dốc." Giả Hủ giải thích qua loa.
Khoảng cách đến Tây Vực quá xa, khả năng hấp thụ tơ lụa có giới hạn. Trước đây dù là loại máy dệt mười lăm lần cũng có thể đáp ứng, nhưng nay với kỹ thuật Bắc Công ngày càng tiên tiến, dâu tằm trồng ngày càng nhiều, sản lượng tơ lụa cũng ngày càng tăng.
Hiện nay triều đình hưng thịnh, hằng năm đắp đê, cải tạo thủy lợi, nguồn lợi lớn chủ yếu từ tơ lụa thông
qua con đường tơ lụa. Nhưng nếu tơ lụa tràn lan, sẽ dẫn đến tình trạng bán đổ bán tháo, khiến nông dân trồng dâu sẽ mất vốn. Vậy nên triều đình phải tìm cách xử lý vấn đề này.
Tất nhiên, cũng có thể bán giá rẻ cho dân chúng, nhưng dân chúng không có nhu cầu cao. Hơn nữa, nếu tơ lụa bán giá rẻ cho dân chúng, triều đình thiệt thòi không lớn nhưng thị trường tơ lụa sẽ bị bão hòa, chắc chắn sẽ có người nhận thấy lợi thế này, mua tơ lụa giá rẻ rồi bán lại với giá cao cho thương nhân Hồ ở Tây Vực.
Nếu chuyện đó xảy ra, sẽ dễ dàng gây ra sự bất mãn từ các nước Tây Vực. Vậy nên triều đình phải tìm một lối ra mới cho tơ lụa tích trữ, và dân Hồ phương Bắc là khách hàng lý tưởng, dù khó thuần phục. Vì vậy mới có chuyện Lữ Bố lệnh cho Mã Siêu mang quân xuất chinh.
Đặc điểm lớn nhất của dân Hồ là rời rạc, dù là Thiền vu hay thủ lĩnh cũng khó có thể quản lý các bộ tộc làm cùng một việc. Nếu không đánh một trận để dằn mặt, việc mở đường này sẽ rất khó. Giờ thì Tiên Ti đã bị uy hiếp, sau đó triều đình sẽ cử người tuần sát thường xuyên để Tiên Ti không dám tùy tiện động vào người Hán, giúp mọi người có thể tự tin mà giao thương với dân Hồ, vậy là coi như công việc hoàn tất.
Giới quý tộc trên thảo nguyên cũng rất khao khát tơ lụa, nhưng trước đây, tơ lụa là biểu tượng cho thân phận, ngay cả quan lại trong triều cũng không phải ai cũng mặc được. Một đám man di tất nhiên càng không xứng.
Nhưng giờ tình thế đã khác, với sự xuất hiện của thành Bắc Công, sản xuất tơ lụa trở nên dễ dàng hơn nhiều, tuy chi phí để sản xuất tơ lụa không thay đổi nhưng thời gian có thể chỉ bằng một phần trăm trước đây. Hiện tại, tơ lụa đã không còn quá giá trị về mặt vật chất trong triều đình. Để tránh tơ lụa mất giá nhanh chóng, họ chỉ còn cách tăng giá tơ lụa và tìm thêm thị trường tiêu thụ.
Trong các quốc gia lân cận, Tiên Ti tất nhiên trở thành đối tượng đầu tiên mà Lữ Bố chọn lựa.
Dĩ nhiên, nếu có thể bán cho các vùng Quan Đông cũng là một thị trường lớn, nhưng một khi tơ lụa tràn vào Trung Nguyên, tình trạng tơ lụa bão hòa sẽ lại tái diễn, điều mà Lữ Bố và các đồng sự vẫn lo ngại.
"Không biết giờ Bắc Công thành ra sao, lâu rồi chưa qua đó." Điển Vi nhớ về Bắc Công với nhiều ấn tượng, lâu không đến thành ra lại thấy nhớ.
"Chờ thêm chút nữa, chủ công nói kỳ thi khoa cử tới là gần rồi." Giả Hủ đáp bâng quơ.
"Thế thì phải đợi hơn hai năm nữa sao?" Điển Vi kinh ngạc.
"Không lâu đâu." Giả Hủ đáp lại. Chỉ nói đến lò Âm Dương thôi, chẳng ngại mười năm, hai mươi năm, ba mươi năm đợi chờ. Chỉ cần hướng đi không sai, về sau thành Bắc Công chắc chắn ngày càng hưng thịnh. Bắc Công từ ban đầu là nơi hoang vu phải nuôi bằng kinh phí triều đình, đến nay không chỉ tự cung tự cấp mà còn sản xuất vải vóc vượt xa nhu cầu, đã là một thành quả lớn rồi.
"Ông coi trọng tiểu tử ấy à?" Điển Vi liếc mắt nhìn Giả Hủ, gần đây Tư Mã Ý xuất hiện khá thường xuyên.
"Tiểu tử này có tài năng không tồi, học vấn uyên bác, xử lý công việc đâu ra đó." Giả Hủ gật đầu, về năng lực thì đúng là Tư Mã Ý không tệ, toàn bộ Lễ bộ do y quản lý trông rất chỉnh chu.
Nhưng Tư Mã Ý có bản tính sâu xa, tính khí âm trầm, khó đoán, chỉ là người ngoài khó nhận ra. Nhân tài như vậy không thể không dùng, nhưng cũng không nên quá trọng dụng.
Đó là kết quả của buổi phân tích giữa Giả Hủ và Lữ Bố, nhưng trong vấn đề này cũng không cần lo lắng quá. Lữ Bố tự có tính toán của mình, quan trọng là nhờ có Tư Mã Ý, Giả Hủ mới có thể từ từ bước vào tuổi già sớm hơn một chút, mỗi ngày ra ngoài đi dạo, xem người ta đánh cờ, hoặc tự mình đấu vài ván, nếu không có hứng thì ghé tửu lâu hay quán ăn gần đó, cuộc sống so với trước kia nhàn nhã hơn nhiều.
Khoa cử thật tốt! Những người được tuyển chọn đều có đức tính chịu khó chịu khổ, sau khi được đào tạo là có thể đảm đương một phương.
Điển Vi không bận tâm về việc Tư Mã Ý được coi trọng ra sao, chỉ cau mày nhìn theo hướng Tư Mã Ý vừa đi, nói: "Tiểu tử này… có vẻ khiến người ta khó chịu."
Giả Hủ kinh ngạc nhìn Điển Vi. Tên mãng phu này chẳng có nhiều đầu óc, cảm giác lại thật chuẩn xác. Những kẻ như Tư Mã Ý, nếu không phân tích kỹ mọi hành động của y, rất khó nhận ra sự kích động và tham vọng sâu trong lòng, vậy mà Điển Vi lại có cảm giác này...
Giả Hủ đặt chén trà xuống, lấy từ trong áo ra một tấm vé cá cược: "Ngươi nghĩ vé này có trúng không?"
Điển Vi: "..."