Tại Bộ phận Hỗ trợ Trọng án, Cục Điều tra Hình sự.
Cố Phi Phi gần đây có sự thay đổi rất rõ rệt. Mái tóc ngắn gọn gàng cá tính trước đây giờ đã để dài thêm một chút, sửa thành kiểu tóc bob rẽ ngôi giữa thời thượng. Kiểu dáng và màu sắc quần áo của cô cũng có thêm vài phần tươi sáng và nữ tính, ví dụ như hôm nay là một chiếc sơ mi cổ V màu đỏ mận đính nơ, kết hợp với quần tây vừa vặn màu xám, trông thật thanh lịch và trí thức, toát lên một vẻ trang nhã đặc biệt. Tính cách dường như cũng âm thầm biến đổi theo ngoại hình, trở nên dịu dàng hơn hẳn, không còn kiểu lúc nào cũng khí thế lấn lướt, trong giao tiếp cũng không còn vẻ lạnh lùng cao ngạo như trước nữa, thậm chí đôi khi gặp mặt đồng nghiệp ngoài đường còn chủ động chào hỏi. Phải chăng đây chính là sức mạnh của tình yêu, đối diện với ái tình, người phụ nữ cứng rắn đến mấy cũng sẽ trở nên thùy mị.
Đương nhiên, khi đứng trước lãnh đạo kì cựu Ngô Quốc Khánh, cô vẫn giữ nguyên vẻ nghiêm túc thường nhật, lễ phép nhận lấy hồ sơ vụ án từ trong tay Ngô Quốc Khánh đang mặt khó đăm đăm, cô mở ra, và thấy bên trong viết rằng:
Ngày 1 tháng 6 năm nay, nhận được tin báo từ quần chúng, cảnh sát thành phố Minh Châu đã tìm thấy một thùng sắt lớn được đổ xi măng kín miệng trong một nhà xưởng bỏ hoang lâu ngày ở ngoại ô thành phố, bên trong thùng có một thi thể phụ nữ khoả thân, qua đối chiếu với hồ sơ người mất tích, xác nhận nạn nhân là Trương Thuý Anh, 66 tuổi, chủ nhà hàng. Bốn ngày sau, cũng tức là ngày 5 tháng 6, lãnh đạo thành phố Minh Châu trong lúc đi khảo sát một công trường xây dựng bỏ hoang, lại phát hiện ra một thi thể nam giới đã thối rữa nghiêm trọng cũng đựng trong thùng sắt bít miệng bằng xi măng, qua khám nghiệm tử thi xác định, nạn nhân là Tưởng Thanh Sơn, gần 62 tuổi, trước khi nghỉ hưu là phân đội trưởng Phân đội Cảnh sát Hình sự Sở Công an thành phố Minh Châu…
Thấy Cố Phi Phi gập hồ sơ lại, Ngô Quốc Khánh nghiêm nghị dặn dò: “Trường hợp Tưởng Thanh Sơn, thầy đã tìm hiểu qua, ông ta có ảnh hưởng nhất định trong giới điều tra hình sự địa phương, đại đa số lãnh đạo đương nhiệm trong Phân đội Cảnh sát Hình sự hiện nay đều do một tay ông ta đào tạo cất nhắc, vậy nên có lẽ họ sẽ nóng lòng phá án, khó tránh khỏi có chỗ nóng vội và sơ suất. Còn nữa, hiện tại dư luận xã hội khá phản cảm với việc công chức nhà nước được hưởng đặc quyền đặc lợi, nên có lẽ sẽ xuất hiện những hiểu lầm về thời điểm thực thi nhiệm vụ của chúng ta, cho rằng nạn nhân trước đó là bà chủ nhà hàng thì chúng ta không quan tâm, đến khi nạn nhân thứ hai từng là phân đội trưởng của Phân đội Cảnh sát Hình sự, chúng ta mới sốt sắng vào cuộc. Bởi vậy, trong nhiệm vụ lần này, bất kể là ở trước nhân viên phá án địa phương hay là báo giới, chúng ta đều phải hết sức cẩn trọng trong lời nói và hành động, thái độ phải đúng mực, tránh phát sinh xung đột không đáng có, gây ảnh hưởng tới hoà khí.”
“Thầy yên tâm, em biết rồi ạ.” Cố Phi Phi trịnh trọng đáp, “Nếu có cơ hội thích hợp, em sẽ giải thích với họ, sở dĩ chúng ta nhận nhiệm vụ lần này, là vì mô thức phạm tội cùng chung tính chất, ví dụ như cách phi tang thi thể, công cụ, địa điểm phi tang thi thể, và độ tuổi của người bị hại…”
“Được, nếu là trước đây, thì thầy vẫn không thật yên tâm cho lắm. Có điều gần đây, thầy nhận thấy em đã thay đổi rồi.” Ngô Quốc Khánh tuổi tác đã cao, nên coi cấp dưới như con cháu trong nhà, con cháu được vui vẻ hạnh phúc, đương nhiên ông rất vui. Cuối cùng, ông còn không quên trêu một câu, “Chuyện này phải cảm ơn anh Hàn mới phải nhỉ?”
“Sao phải cảm ơn anh ấy cơ ạ…” Cố Phi Phi cúi đầu, đưa tay vuốt tóc ra vẻ ngại ngùng, nhưng rồi lại ngẩng đầu lên ngay, giọng nói có chút ngậm ngùi, “Thực ra cũng không hẳn vậy, anh ấy chỉ là một phần nhỏ, còn phần nhiều là bởi sự lãnh hội về sinh mệnh! Theo nghề pháp y, chúng em đã quá quen với tử vong và xác chết, đến nỗi dường như em chưa bao giờ nghĩ rằng, cái chết có ý nghĩa thế nào đối với bản thân một người hoặc những người bên cạnh họ. Tuy nhiên, khi những thi thể lạnh giá kia là đồng nghiệp sớm ngày gặp mặt, là chiến hữu từng kề vai sát cánh, thì trong lòng em mới thực sự cảm nhận được nỗi đau thương choáng váng chưa từng có trong tâm hồn trước sự tiêu biến của một sinh mệnh. Sự hi sinh của ba đồng nghiệp trong vụ án ở thành phố Thái Bình, Đỗ Anh Hùng cũng từng lướt qua cửa tử. Vào thời khắc đứng ngoài cửa phòng phẫu thuật, em thấy đau đớn vô cùng, em liên tục tự vấn bản thân, tại sao lại không biết trân trọng những giây phút được ở bên nhau? Rõ ràng em rất yêu quý những đồng nghiệp của mình, tại sao bình thường không biết đối xử tốt với người ta một chút?”
“Tiểu Cố này, em đã nghĩ thông rồi, nghe em nói vậy, thầy cũng thấy mừng.” Ngô Quốc Khánh càng cảm thấy hài lòng. “Con người ta sống ở trên đời, sống sao cho bản thân mình vui vẻ đương nhiên là quan trọng, nhưng sự thực là, khi ta khiến người mà ta yêu quý được vui, thì ta sẽ càng thấy vui hơn gấp bội!”
Trong giảng đường bậc thang của một Học viện Cảnh sát miền Bắc.
Mỗi một bài giảng của Hàn Ấn đều có phần thảo luận về vụ án. Đề tài thảo luận mà anh đưa ra cho sinh viên hôm nay, chính là vụ án nô lệ tình dục Hà Dương đã từng gây chấn động dư luận cả nước.
“Tháng 9 năm 2011, cảnh sát thành phố Hà Dương đã phá án thành công một vụ án giam giữ tàn ác, hung thủ là một gã đàn ông họ Lý người địa phương, ngoài 30 tuổi. Hắn ta đã đào sâu thêm và cải tạo tầng hầm thành một căn hầm, lần lượt giam giữ sáu nạn nhân nữ xuống dưới đó để làm nô lệ tình dục cho mình, hơn nữa còn cưỡng ép họ lập phòng chat video khoả thân trên mạng và bán dâm cho khách, nạn nhân bị cầm tù lâu nhất lên đến hai năm. Trong thời gian bị giam giữ, có hai người phụ nữ bị hắn hành hạ bức hại tới chết và chôn ngay tại chỗ.
“Nhưng có một điều khiến rất nhiều nhân viên phá án không thể hiểu được, đó là những nạn nhân nữ được giải cứu lại không hề bày tỏ thái độ thù hận với hung thủ, mà ngược lại đều nói rằng, họ được hắn chăm lo chu đáo, thậm chí còn bao che bênh vực cho hung thủ trong lúc cảnh sát điều tra thu thập chứng cứ. Càng khó tin hơn nữa, từ trong bút lục của những nạn nhân này, điều tra viên nhận thấy rằng, trong thời gian bị giam cầm, họ không những không phản kháng, mà ngược lại, còn ghen tuông, kèn cựa lẫn nhau để lấy lòng hung thủ, dù có cơ hội trốn thoát rành rành cũng không tận dụng, thậm chí còn tiếp tay cho hung thủ, cùng hắn hành hạ bức hại những nạn nhân ‘không chịu nghe lời’.
“Còn về nơi giam cầm, chính là căn hầm ngầm dưới đất, được gia cố cải tạo trong suốt một năm ròng rã, nằm sâu sáu mét dưới lòng đất, được nối thông với mặt đất bằng một lòng giếng thẳng đứng sâu chừng ba bốn mét, có cầu thang lên xuống, nối tiếp với một đường hầm nằm ngang dài gần năm mét dẫn tới căn hầm. Trong đoạn đường hầm này, có lắp năm cánh cửa sắt có khoá. Căn hầm diện tích không đầy hai chục mét vuông, cao tầm hai mét, một tấm ván gỗ được lắp ở độ cao một mét so với sàn ngăn căn hầm thành hai tầng, tầng trên là giường, tầng dưới để các đồ vật như bình ga, bếp gas, phích nước, máy tính… Ngoài những lúc phải chat video khoả thân, máy tính sẽ bị ngắt kết nối mạng, nhưng có thể chơi game và xem đĩa. Điện được dẫn từ ngoài vào, đồ dùng sinh hoạt, thực phẩm và nước uống đều do hung thủ mang tới vào những thời gian không cố định…”
Trong lúc Hàn Ấn trình bày tường tận về các tình tiết vụ án, trên màn hình máy chiếu cũng lần lượt lướt qua từng tấm ảnh tư liệu có liên quan. Sinh viên ngồi dưới bắt đầu chụm đầu bàn tán sôi nổi. Một lát sau, Hàn Ấn đưa ra câu hỏi, “Tôi vừa giới thiệu về một vụ án có yếu tố ‘hội chứng Stockholm’ điển hình. Trong những bài học trước, chúng ta chủ yếu phân tích về tâm lí của tội phạm. Hôm nay, chúng ta sẽ chuyển sang thảo luận về tâm lí của nạn nhân. Em nào có thể nói xem, những nhân tố gì đã khiến cho các nạn nhân trong vụ án này mắc phải hội chứng Stockholm?”
Hàn Ấn dứt lời, trong giảng đường thoạt tiên im lặng vài giây, ngay sau đó, những cánh tay rào rào giơ lên xin phát biểu. Hàn Ấn đưa mắt một vòng, rồi chìa tay về phía một nữ sinh đeo kính cận. Cô nữ sinh đưa tay đẩy gọng kính trên sống mũi, lên tiếng:
“Em cảm thấy, xét từ đặc trưng của hành vi phạm tội, thì nhân cách của hung thủ thuộc loại hình tìm kiếm quyền lực, vậy thì từ đó suy ra, hắn có ham muốn kiểm soát cực mạnh. Hắn sẽ khiến nạn nhân cảm nhận rất rõ, ở trong căn hầm đó, hắn chính là vị thần quyền năng kiểm soát tất cả, đặc biệt là sự sống chết của nạn nhân. Một ví dụ trực quan nhất, đó là chỉ cần vài ngày hắn không mang thức ăn và nước uống tới, nạn nhân sẽ không thể sống nổi. Bởi vậy, tâm lí của các nạn nhân sẽ có cảm nhận sâu sắc rằng, sự sống của họ đang bị uy hiếp nghiêm trọng. Em nghĩ rằng, đây có lẽ là một trong những nguyên nhân.”
“Các bạn khác có bổ sung gì không?” Hàn Ấn mỉm cười với cô nữ sinh, không bình luận gì, mà nhìn sang những người khác hỏi.
Người được Hàn Ấn chỉ định tiếp theo là một sinh viên nam to béo, cậu ta vội vã đáp liền: “Em cho rằng, điều đó xuất phát từ sự tuyệt vọng cực độ của nạn nhân. Do căn hầm nằm quá sâu dưới lòng đất, lại bị ngăn cách bởi tầng tầng cửa sắt, nên chắc chắn là nạn nhân hiểu rõ, họ có kêu cứu thế nào thì người bên ngoài cũng sẽ không nghe thấy được, vậy nên dần dà, họ từ bỏ ý định phản kháng và cả lòng tự trọng, chỉ vì muốn bản thân được đối xử tử tế hơn trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó, nên bắt đầu chuyển sang lấy lòng hung thủ.”
“Em cảm thấy còn một điểm nữa.” Không đợi Hàn Ấn gọi tới, một sinh viên nam ngồi ở hàng ghế trên cùng đã nhanh nhảu cướp lời, “Giống như bạn gái vừa rồi đã nói, hung thủ có lẽ đặc biệt thích thú với cảm giác kiểm soát người khác, bởi vậy, hắn có thể sẽ sử dụng một số thủ đoạn, chẳng hạn như ban phát cho nạn nhân chịu nghe lời một vài ân huệ nho nhỏ, để khơi gợi lòng ganh ghét hoặc thèm muốn của những nạn nhân khác, đồng thời chứng tỏ cho họ thấy, phục tùng sẽ có lợi cho họ. Hắn tiếp tục tạo ra cơ hội khiến mỗi người đều nhận được một chút đặc ân, từ đó nạn nhân chủ động lấy lòng hắn.”
“Còn ai có ý kiến gì khác không?” Hàn Ấn mỉm cười gật đầu, sau đó lại quay sang những người khác.
Lần này, một sinh viên nam ngồi tít hàng ghế sau đã có được cơ hội phát biểu. Cậu ta cất giọng sang sảng rất tự tin: “Em cho rằng chắc chắn không thể thiếu được khâu ‘tẩy não’. Bởi vì nạn nhân bị giam giữ cách biệt với thế giới bên ngoài, mọi thông tin mà họ nhận được, đều là thông qua hung thủ. Hắn lại rất thích kiểm soát người khác, đương nhiên sẽ không chịu bỏ lỡ cơ hội ‘tẩy não’ này. Chẳng hạn như, hắn sẽ tung tin thất thiệt, khiến nạn nhân cảm thấy rằng họ mất tích lâu như vậy mà bên ngoài vẫn không hề quan tâm đến, chẳng có ai đi tìm họ cả, dần dà sẽ khiến nạn nhân nảy sinh tâm lí căm phẫn với thế giới bên ngoài, từ đó càng dễ chấp nhận hung thủ hơn. Cũng có thể là hắn thường xuyên kể chuyện hoặc cho nạn nhân xem phim ảnh về đề tài nô lệ tình dục, dần dần sẽ khiến nạn nhân cảm thấy hành vi này là bình thường, là phổ biến, từ đó khiến nạn nhân tự nguyện chấp nhận hành vi biến thái này. Hoặc cũng có thể, hắn vẽ vời ra một viễn cảnh hấp dẫn về lợi nhuận do ngành dịch vụ khiêu dâm mang lại, dùng lợi ích vật chất để huỷ hoại lương tâm và lí trí của nạn nhân. Tóm lại, cho đến cuối cùng, nạn nhân sẽ đánh mất hoàn toàn khả năng tư duy, tự nguyện để cho hắn điều khiển.”
Thảo luận tới đây, Hàn Ấn đã có được toàn bộ những câu trả lời mong muốn, nhìn thời gian thấy cũng đã sắp hết giờ, bèn ra hiệu cho các sinh viên vẫn muốn phát biểu hạ tay xuống, sau đó đưa ra lời tổng kết: “Các em đều đã đưa ra những ý kiến rất hay, cả bốn đặc trưng này đúng là rất thường xuyên xuất hiện trong những vụ án có nhân tố hội chứng Stockholm, và phần nhiều là đồng thời xuất hiện…”
Hàn Ấn còn chưa nói dứt câu, điện thoại trên mặt bàn chợt rung lên bần bật, màn hình hiển thị số gọi đến là của Cố Phi Phi…
