“Chúng ta đã sai rồi! sai từ đầu tới giờ!”
Đây là lời mở đầu của Hàn Ấn trong buổi họp phân tích hồ sơ. Có thể tưởng tượng ra phản ứng của các thành viên trong Ban Chuyên án địa phương, trên khuôn mặt họ lập tức bày ra đủ vẻ biểu cảm, kinh ngạc có, ngơ ngác có, khinh khỉnh có, coi thường có, phẫn nộ có, mọi thứ cảm xúc trộn lẫn vào nhau, không khí phòng họp bỗng chốc náo động.
Đã có kinh nghiệm từ cuộc họp báo cáo về hồ sơ địa lí trước đó, Hàn Ấn lúc này đang đứng một mình trên đầu phòng họp dường như đã chuẩn bị tâm lí sẵn sàng, đối diện với cảnh tượng chụm đầu xì xầm, chỉ trỏ bàn tán, bình phẩm ồn ào không ngớt, anh vẫn giữ nguyên sắc mặt bình thản, không vội giải thích ngay, chỉ dùng ánh mắt ôn tồn xen lẫn chút vẻ lạnh lùng, lặng lẽ quan sát mọi người.
Một lát sau, vẻ trầm tĩnh và kiên định trong im lặng của Hàn Ấn đã dần dần lan tỏa đến những người phía dưới, cảm xúc trong phòng họp dần trở nên lí trí, tiếng ồn ào cũng nhỏ lại dần, cho tới khi yên tĩnh hoàn toàn.
Giống như chưa hề xảy ra tất cả những chuyện vừa rồi, Hàn Ấn không có bất kì một câu chuyển tiếp nào, lập tức đi thẳng vào nội dung trọng điểm của hồ sơ:
“Trước tiên, như tôi đã nói lúc mở đầu, chúng ta đã sai ngay từ đầu. Tôi cho rằng, chuỗi vụ án này xét về tính chất lại không thuộc vào án cưỡng hiếp biến thái với trọng tâm là ‘tình dục’ như đã nhận định ngay từ đầu, động cơ gây án thực sự của hung thủ thực chất bắt nguồn từ phẫn nộ, nguyên nhân gây phẫn nộ, là vì thiếu hụt cảm giác cân bằng trong cuộc sống, cũng có nghĩa là, vụ án này thuộc thể loại gây án hàng loạt với thủ đoạn hủy hoại thi thể và xâm hại tình dục, mà động cơ là tìm kiếm cảm giác kiểm soát.
“Về tình tiết của vụ án, các đồng chí đều đã nắm rất rõ, nên cũng biết rằng, trước vụ án thứ năm, hung thủ và nạn nhân đều không hề có sự tiếp xúc cơ quan sinh dục với nhau, vậy thì, điều đó có thực là do trở ngại sinh lí? Tôi cảm thấy rằng không phải! Tôi cho rằng, đó là biểu hiện của thái độ khinh bỉ và coi thường! Điều này thể hiện đặc biệt rõ ràng trong vụ án thứ ba và thứ tư: tình hình hiện trường ở vụ án thứ ba khiến hung thủ có thể phán đoán chính xác rằng nạn nhân ở một mình, hắn có đầy đủ thời gian để làm nhiều việc hơn, và sự thực là hắn đã làm như thế. Đây chính là vụ án duy nhất mà hắn lột bỏ toàn bộ quần áo của nạn nhân; hắn bắt đầu cắt rời bộ phận cơ thể của nạn nhân mang đi khỏi hiện trường làm vật kỉ niệm, nhưng lại không hề có hành vi hiếp dâm thi thể. Vụ án thứ tư thì có một chi tiết thế này: quần của nạn nhân chỉ bị kéo xuống tới đầu gối, người thành niên hẳn đều hiểu rõ, với tư thế vướng víu này, cho thấy hung thủ vốn dĩ không hề nghĩ tới chuyện xâm hại nạn nhân.
“Tuy nhiên, vì sao hành vi xâm hại tình dục lại bắt đầu xuất hiện từ vụ án thứ năm? Trước đây, chúng ta nhận định rằng, hung thủ mắc chứng trở ngại chức năng sinh lí mang tính gián đoạn, kì thực, nếu xuất phát từ góc độ bệnh lí học, cách giải thích này rõ ràng rất khiên cưỡng, rất nhiều trường hợp mắc bệnh này cho dù có được chữa trị đầy đủ, thì chức năng sinh lí của người bệnh cũng khó có thể chuyển biến từ cực yếu sang khỏe mạnh ổn định. Vậy thì, điểm mấu chốt dẫn tới ‘bước chuyển ngoặt’ từ vụ án thứ năm là gì? Là nhân tố độ tuổi của nạn nhân, vì bé gái ở độ tuổi đó đã khiến hắn cảm thấy thoải mái về tâm lí! Tôi buộc lòng thừa nhận, về điểm này, thoạt tiên tôi cũng đã đưa ra phán đoán sai lầm, nên đã bỏ qua mất một chứng cứ hành vi hết sức quan trọng. Tiếp theo, hãy phân tích kĩ hơn về vụ án thứ năm, do xét trong cả chuỗi vụ án liên hoàn, vụ án này đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc lập hồ sơ về tâm lí tội phạm cũng như thông tin bối cảnh của hung thủ.
“Điều đầu tiên, mặc dù trước đây tôi đã rất nhiều lần đề cập đến, nhưng hiện tại, vẫn cần nhắc lại một lần nữa. Một mặt, nhìn vào tình tiết vụ án, hung thủ chắc chắn phải rất rành rẽ về thời gian sinh hoạt của nội bộ Sở Điện lực và người nhà nạn nhân, mới có thể nắm bắt tốt thời cơ gây án. Mặt khác, trong cuộc họp phân tích hồ sơ địa lí tội phạm lần trước, chúng tôi đã trình bày cụ thể với các đồng chí về tầm quan trọng của khu vực Sở Điện lực trong toàn bộ các địa điểm gây án. Tổng hợp hai khía cạnh này, tôi có thể khẳng định với các đồng chí rằng, hung thủ sống ở gần Sở Điện lực.
“Điều tiếp theo, trong vụ án thứ năm, ngoài việc lần đầu tiên xuất hiện hành vi xâm hại thi thể, kì thực, hung thủ còn có hai hành vi đặc biệt nữa, thứ nhất, đây là lần duy nhất hắn thay đổi cách thức giết người trong toàn bộ chuỗi vụ án này; thứ hai, có hành vi phi tang thi thể.
“Ở vấn đề này, trước hết, chúng ta hãy nhìn vào cách thức giết người của hung thủ để tiến hành phân tích một chút về ngoại hình và đặc trưng cá tính của hắn: Trong chuỗi vụ án này, hung thủ đa phần lựa chọn cách thức giết người là cắt cổ nạn nhân một cách chớp nhoáng, mục đích hết sức rõ ràng, chính là khiến cho nạn nhân lập tức mất đi năng lực phản kháng và cầu cứu vào ngay khoảnh khắc đầu tiên gây án. Điều này cho thấy, hung thủ không đủ tự tin với năng lực của mình. Nguyên nhân có lẽ bởi cơ thể thấp bé hoặc bị tật nguyền, giống như trường hợp kẻ giết người hiếp xác hàng loạt Đổng Văn Ngữ; hoặc là bị trở ngại ngôn ngữ, không có khả năng dụ dỗ lừa gạt, giống như trường hợp của Trương Vĩnh Minh trong vụ án thanh thiếu niên mất tích hàng loạt; hoặc là kẻ thường xuyên thất bại, giống như trường hợp kẻ sát nhân trên đường vắng Dương Thụ Minh. Tóm lại, tôi cho rằng hung thủ của vụ án này bao gồm cả ba nhân tố trên, điều này đã lí giải vì sao trong vụ án thứ năm, khi hung thủ đối diện với bé gái tuổi nhỏ ngây thơ dễ kiểm soát và lừa gạt, hắn lại thay đổi cách thức giết người.
“Còn về hành vi giấu bé gái vào tủ quần áo sau khi gây án, rất rõ ràng, nguyên nhân là do tâm lí áy náy, thậm chí là hổ thẹn, nhưng tại sao tâm lí này lại chỉ xuất hiện trong vụ án thứ năm? Đáp án cũng giống như nguyên nhân xuất hiện hành vi xâm hại thi thể đã nói ở trên, là do nhân tố độ tuổi của nạn nhân. Tuy nhiên, bởi nạn nhân là một bé gái nên hung thủ mới nảy sinh ý định xâm hại thi thể, lại cũng vì thế mà nảy sinh tâm lí hổ thẹn, hai điều này, chẳng phải là rất mâu thuẫn?
“Đúng vậy, nhìn từ bề ngoài thì có vẻ không hợp lí, có điều trước khi giải thích, tôi muốn trình bày sơ qua về một điểm mâu thuẫn khác trong hành vi gây án. Các đồng chí đều đã rõ, trong toàn bộ chuỗi vụ án này, hung thủ đều chọn cách vào nhà gây án, đây rõ ràng là một lựa chọn mạo hiểm, nhưng tại sao hung thủ luôn khăng khăng thực hiện? Có lẽ xuất phát từ hai nguyên nhân. Thứ nhất, trong tình hình thực tế, hung thủ không hề có nhà riêng để ở một mình, nên không thể bắt cóc giam giữ mục tiêu; thứ hai, tự trong tiềm thức, hung thủ rất muốn xây dựng một kiểu quan hệ thân mật nào đó với nạn nhân. Mâu thuẫn chính là ở nguyên nhân thứ hai này, hung thủ đã muốn kết thân với nạn nhân, vậy thì tại sao hắn lại hãm hại họ bằng thủ đoạn tàn nhẫn đến vậy?
“Tổng kết các điểm mâu thuẫn nêu trên, kết hợp với các tình tiết của cả chuỗi vụ án, có thể nhận thấy hành vi gây án có đặc trưng như sau: Hung thủ cực kì thù hận phụ nữ, nhưng lại hoang tưởng có được phụ nữ; cực kì căm ghét cơ thể phụ nữ, nhưng lại không cưỡng nổi mà xâm hại thi thể phụ nữ. Hắn chỉ là thù hận và căm ghét phụ nữ trong độ tuổi trưởng thành đầy nổi loạn và phức tạp, còn đối với bé gái ngây thơ trong sáng, hắn lại có thiện cảm nhất định, hơn nữa còn bị kích thích dẫn tới ham muốn sinh lí. Điều này liệu có chứng tỏ rằng, thực chất, hung thủ có một đối tượng căm hận cụ thể? Phụ nữ trẻ và bé gái kì thực là sự tổng hợp của đối tượng này, mục đích gây án thực sự của hắn, chính là hoang tưởng thông qua việc huỷ hoại đối tượng phụ nữ trẻ có hành vi tiêu cực để đánh đổi lấy đối tượng bé gái ngây thơ ngoan ngoãn. Vậy thì từ đây, chúng ta sẽ rút ra được một kết luận quan trọng: đối tượng thù hận của hung thủ chính là ‘cô con gái lúc đó đã trưởng thành’ của hắn.
“Vâng, nói đến đây, tin chắc rằng tôi lại mang tới cho các đồng chí một nghi vấn mới, nếu như hung thủ đã muốn tìm lại cô con gái lúc còn ngây thơ của mình, thì tại sao hắn lại có hành vi xâm hại nạn nhân là bé gái? Còn nữa, tại sao ở những vụ án tiếp theo, đối diện với đối tượng phụ nữ trưởng thành mà hắn căm ghét, hắn cũng nảy sinh ham muốn sinh lí? Giải đáp về hai thắc mắc này, tôi phải thừa nhận một điều, hung thủ khi đó đích xác là có sự kìm nén tình dục trên một mức độ nhất định, nhưng đó không phải là trọng điểm của hành vi xâm hại thi thể, mà kì thực, hành vi đó là sự phản ánh tâm lí mong muốn chiếm hữu dữ dội trong cơn kích động. Cũng chính vì thế, sau khi đã trấn tĩnh trở lại, hung thủ đột nhiên phát hiện ra bản thân đã làm ra chuyện ‘loạn luân’ với người ‘thay vai’ cho con gái mình, nên mới có hành động giấu bé gái vào trong tủ quần áo, biểu hiện của tâm lí hổ thẹn. Bên cạnh đó, hắn cũng phát hiện ra, hắn đã sở hữu được một cách thức huỷ hoại và chiếm hữu mang tính tiêu biểu hơn nữa, vậy là trong các vụ án sau đó, xâm hại thi thể đã trở thành mắt xích không thể thiếu trong các hành vi mang tính đánh dấu, thậm chí còn quan trọng hơn cả động tác huỷ hoại thi thể bằng hung khí trước đó…”
Sau khi trình bày liền một mạch, Hàn Ấn dừng lại một chốc, để cho mình tạm nghỉ một chút, cũng là để người khác có thời gian ‘tiêu hoá’ thông tin. Lát sau, anh lại nói tiếp:
“Tổng hợp toàn bộ những phân tích kể trên cũng như trước đó, sau đây, tôi xin phép được đưa ra tổng kết, hung thủ là một người như sau: Hắn là người địa phương, dáng người thấp bé, vẻ mặt hiền lành, tính cách tự ti, có trình độ văn hoá nhất định, trong đời sống hiện thực, hắn dễ gây cho người khác ấn tượng trầm tĩnh, khiêm tốn, không giỏi ăn nói, lịch sự lễ độ. Những ngộ nhận đó tuy có thể giúp hắn mau chóng thoát khỏi thân phận ác quỷ giết người, thế nhưng rối loạn nhân cách mang tính bạo lực thi thoảng vẫn cứ khiến hắn bộc lộ ra những hành vi bất thường trong đời thực, ví dụ như thích chơi dao, thích nghịch lửa, hành hạ động vật, hoặc thình lình lên cơn cuồng nộ khi bị kích động bởi sự việc nào đó, vân vân.”
“Như đã nói ở trên, đối tượng căm thù của hung thủ chính là con gái của hắn, có thể tưởng tượng được rằng, chắc hẳn là do con gái hắn đã phạm phải một sai lầm không thể tha thứ trong hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ, ví dụ như bị cha mẹ cấm đoán chuyện tình cảm nên đã bỏ nhà theo người yêu, hoặc phạm tội đi tù, hoặc sống bê tha trác táng, hoặc nghiện ma tuý… Lầm lạc đó đã làm đảo lộn cuộc sống êm đềm của hung thủ, khiến cuộc đời hắn rẽ ngoặt theo chiều hướng tiêu cực, từ đó đã kích động hắn liên tục có hành vi tàn hại ‘cô con gái’ vào thời điểm đó, để mong tìm lại cảm giác cân bằng và cảm giác kiểm soát vốn có trong cuộc sống. Vậy thì, ở vụ án đầu tiên, cũng chính là vào năm 1988, có lẽ cô con gái vừa qua lứa tuổi dậy thì nổi loạn, tương ứng với đó, tuổi của hung thủ khi đó ít nhất cũng tầm 40, và đến nay đã là 60, 70 tuổi rồi, đồng thời cũng cho thấy hắn có gia đình, sống cùng người nhà, nhưng có thể là bố đơn thân, hoặc vợ mắc bệnh nặng, đại loại như thế.
“Hung thủ sống ở gần Sở Điện lực, thông thạo môi trường và các thông tin trong nội bộ Sở Điện lực, do vậy tôi cho rằng, nên coi người nhà của cán bộ công nhân viên Sở Điện lực sống trong tòa kí túc xá là đối tượng điều tra chính. Đồng thời tôi cho rằng, trong giai đoạn gây án đầu tiên, hung thủ có công việc ổn định, đơn vị công tác có lẽ cũng thuộc hệ thống công ty Dã Khoáng, thành tích công việc thường thường bậc trung, thời gian làm việc có lẽ là luân phiên ba ca.
“Về công việc của hung thủ, tôi vẫn muốn nói thêm đôi điều. Không biết các đồng chí có chú ý không, vừa nãy tôi có nói rằng, công việc ổn định là ở vào giai đoạn gây án đầu tiên, giai đoạn này đại khái là từ cuối năm 1998 trở về trước. Vì sao lại nói như vậy? Là vì năm 1998 đối với công nhân Trung Quốc mà nói, là một năm nhạy cảm và nhiều sóng gió, đặc biệt là đối với một thành phố công nghiệp nặng với ngành mũi nhọn là luyện kim màu như Dã Khoáng, thì sức ảnh hưởng của làn sóng đó thậm chí có thể hình dung bằng từ ‘kinh thiên động địa’. Chính vào năm đó, bắt đầu xuất hiện làn sóng cắt giảm công nhân ồ ạt trên phạm vi toàn quốc, hơn nữa đa phần là công nhân sản xuất thuộc các ngành nghề như than đá, hoá chất, kim loại màu, có thể tưởng tượng, lúc đó hung thủ đã quá tuổi quy định theo chính sách, vì thế khó tránh khỏi số phận thất nghiệp.
“Cú sốc nặng nề chưa từng thấy trong cuộc sống hiện thực cũng được bộc lộ qua tình tiết vụ án: Trong phân tích trước đó, tôi đã cố tình bỏ qua một đặc trưng quan trọng, đó chính là trong cả chuỗi vụ án, năm 1998 là năm gây án tập trung nhất, khoảng cách gây án ngắn nhất, thủ đoạn cũng tàn nhẫn nhất, tổng cộng gồm bốn vụ án. Đồng thời đa phần kèm theo hành vi cắt rời bộ phận cơ thể mang đi, trong đó vụ án 30.11.98 là vụ án ghê rợn nhất. Điều này cũng cho thấy, năm đó chính là năm mà tâm lí thất bại của hung thủ bị đẩy lên đến đỉnh điểm, khiến hắn gần như, mà không, đích xác là đã suy sụp hoàn toàn, hắn gây án càng thường xuyên, thủ đoạn càng tàn nhẫn, cho thấy tâm lí của hắn càng mất cân bằng nghiêm trọng! Trong vụ án 30.11.98, các đồng chí có thể nhận thấy, từ lúc đó, hung thủ bắt đầu chìm đắm trong hoang tưởng mang tính biến thái tình dục, hắn cắt lấy hai ngực, hai tay và bộ phận sinh dục của nạn nhân, có lẽ là để mang về làm kỉ niệm, nhằm hồi tưởng lại quá trình gây án, đó cũng là một kiểu biểu hiện tâm lí trốn tránh hiện thực cực độ. Đương nhiên, diễn biến này cũng thường xuất hiện trong những vụ án trước đây, ví dụ như trường hợp Dương Tân Hải và Triệu Chí Hồng vừa nhắc tới ở trên, vào giai đoạn điên cuồng gây án sau này, thực chất đã thoát li khỏi mục đích gây án ban đầu là tìm kiếm sinh tồn, giải phóng nhu cầu sinh lí và trả thù xã hội, mà gần như đã trở thành một thói quen phát tiết để đáp trả lại những trải nghiệm thất bại. Dương Tân Hải có một lần gây án là do khi đi spa bị ba nữ tiếp viên hét giá cao, trong cơn giận dữ cao độ, đã chạy ngay ra ngoại ô gây án. Triệu Chí Hồng còn thậm tệ hơn, hắn không chỉ có một bạn tình yêu đương chính thức, mà còn có rất nhiều người tình vụng trộm khác, cũng tức là, hắn chưa bao giờ thiếu phụ nữ và sinh hoạt tình dục, thế nhưng sau khi sự nghiệp đổ vỡ, hắn lại giẫm vào vết xe đổ hồi còn nghèo rớt mùng tơi trước đây, chọn cách sát hại và hãm hiếp phụ nữ để phát tiết cảm xúc.
“Hung thủ trong vụ án Dã Khoáng sau khi mất việc đã gây thêm hai vụ án khác, cũng chính là vụ án thứ bảy và thứ tám. Nói tới đây, trước hết tôi cần tán đồng phân tích của cậu Đỗ, đồng nghiệp của tôi, hung thủ lúc đó có lẽ đã chuyển sang nghề lái xe. Đồng thời tôi cũng cần chỉnh sửa chút ít hồ sơ địa lí tội phạm hôm trước, tôi cho rằng khi đó, cách thức lựa chọn mục tiêu của hung thủ đã chuyển từ xe bus sang taxi! Nói cụ thể hơn: Nạn nhân của vụ án thứ bảy là một điều dưỡng viên, làm việc tại bệnh viện nhi có phòng khám sản khoa trên đường Nhân Dân, thời gian bị sát hại là sau khi tan ca đêm quay trở về nhà vào buổi sáng; nạn nhân trong vụ án thứ tám là một doanh nhân, thời gian bị sát hại là sau khi kết thúc công việc quay trở về căn phòng thuê dài ngày ở khách sạn Hồi Xuân vào đầu giờ chiều. Có thể phán đoán rằng, nạn nhân thứ nhất do quá mệt mỏi sau khi kết thúc ca đêm nên đã lựa chọn đi taxi cho nhanh chóng và thoải mái. Nạn nhân thứ hai do có điều kiện kinh tế, nên ra ngoài làm việc gọi taxi là chuyện bình thường. Tóm lại, tôi muốn nói rằng, sau khi hung thủ nghỉ việc, đã chuyển sang lái taxi để mưu sinh.
“Tới đây, tôi nghĩ rằng các đồng chí đã có được cái nhìn tương đối toàn diện về hung thủ, đồng thời cũng giải quyết được hai câu hỏi vẫn bám riết lấy toàn bộ chúng ta cho đến tận hôm nay: Tại sao hung thủ có vẻ như có mối liên quan với công ty Dã Khoáng, nhưng điều tra rà soát toàn diện lại không thu được bất cứ kết quả nào? Tại sao phía cảnh sát đã dốc hết mọi khả năng, xới tung quá nửa thành phố, mà từ đầu tới cuối vẫn không thể lần ra bất cứ manh mối nào về hung thủ? Tôi nghĩ rằng, với câu hỏi trước, vấn đề là khi chúng ta có ý định lấy công ty Dã Khoáng làm phạm vi điều tra trọng điểm, thì hung thủ đã nghỉ việc rồi. Còn với câu hỏi sau, vấn đề có liên quan trực tiếp tới phạm vi khoanh vùng tương đối hẹp của hồ sơ tội phạm lần trước.”
Hàn Ấn dừng lại, đưa tay đẩy gọng kính trên sống mũi, nhưng không giống như muốn kết thúc vấn đề tại đây. Quả nhiên, sau khi lia mắt một vòng ‘thính giả’, anh lại tiếp: “Cuối cùng, vẫn còn một khúc mắc nữa, các đồng chí chắc hẳn cũng thấy thắc mắc, đó chính là trong phân tích trên đây, tôi không hề đả động tới ba vụ án xảy ra trong năm nay. Nguyên nhân là vì tôi cho rằng, ba vụ án này không phải cùng một hung thủ với tám vụ án trước đó, sau đây, tôi sẽ trình bày chi tiết:
“Kể từ khi nhận nhiệm vụ phá chuỗi vụ án này, hai vụ án trong năm nay luôn khiến tôi cảm thấy rất lạ, không chỉ vì độ tuổi của nạn nhân có sự chênh lệch quá nhiều so với những vụ án trước đó, mà đặc trưng cá tính của hung thủ cũng có sự khác biệt rất lớn. Đặc biệt là vào thời điểm trước và sau vụ án vừa mới xảy ra, hung thủ lên mạng dùng mã tra cứu sách trong thư viện để ngầm ra câu đố với người dùng tự xưng là cảnh sát về hưu, tiếp đến lại đích thân gọi điện thoại cho phân đội trưởng Lưu để thị uy với chúng ta, qua đó có thể khẳng định rằng, hắn rất khao khát được người khác thừa nhận ‘thành tích’ của mình, khao khát thu hút được sự chú ý rộng rãi. So với cá tính của hung thủ trước đây là chỉ quan tâm đến cảm nhận nội tâm của mình, thì đã có một bước nhảy vọt khá lớn. Đương nhiên, sự nhảy vọt trong khát vọng phạm tội không phải là không thể xảy ra, thậm chí có thể nói là thường xuyên xuất hiện trong các chuỗi vụ án mang tính biến thái, tuy nhiên có một điểm lẽ ra không thể thay đổi, chính là trong vụ án xảy ra gần đây nhất, đã xuất hiện vấn đề mất mát tiền bạc, hung thủ tiện tay lấy mất số tiền mười nghìn đồng mà nạn nhân mới rút về từ ngân hàng.
“Trong khi ở tám vụ án trước đó, chưa bao giờ xuất hiện tình tiết mất trộm. Chi tiết này, xét theo ý nghĩa thực tế, có thể chứng minh rằng hung thủ có công việc ổn định. Qua những phân tích phía trên, các đồng chí cũng đã thấy được cuộc sống của hung thủ rơi vào khủng hoảng do bị cắt giảm biên chế, nhưng ở hai vụ án thứ bảy và thứ tám, đặc biệt là với nạn nhân ở khách sạn Hồi Xuân, mang theo khá nhiều tiền bạc trong người, nhưng hắn lại không hề động đến. Điều này đã phản ánh rõ mặt cố chấp cực độ của hắn, cũng có nghĩa là, quan điểm đạo đức của hung thủ cũng giống như nhận thức của người bình thường, cho rằng trộm cắp là một hành vi xấu xa và đáng hổ thẹn. Chắc chắn là các đồng chí sẽ cảm thấy rất phi lí, nhưng trong số những kẻ sát nhân biến thái hàng loạt, đích xác là có tồn tại kiểu tâm lí cố chấp đến mù quáng kiểu này, đa phần được hình thành bởi tín ngưỡng tôn giáo hoặc trình độ học vấn cao. Họ không cho rằng bản thân là kẻ lạc loài trong xã hội, họ tự nguyện tuân thủ đạo đức xã hội và quy chuẩn pháp luật giống như những người bình thường khác, thậm chí còn nghiêm ngặt hơn cả người bình thường, bởi vì trong thế giới nội tâm của họ, hành vi giết người hàng loạt đã được hợp lí hoá, hợp pháp hóa thông qua cơ chế nhận thức tâm lí. Đặc trưng cá tính này được thể hiện rõ rệt nhất trong trường hợp sát thủ Ted Bundy: Một mặt, hắn là tội phạm cưỡng hiếp giết người hàng loạt. Mặt khác, hắn thường xuyên căn dặn những phụ nữ không nằm trong phạm vi mục tiêu của hắn phải cẩn thận để phòng những kẻ quấy rối nhan nhản xung quanh, thậm chí từng bắt cướp ngay giữa phố.
“Xét theo kiến thức chuyên ngành của cá nhân tôi, thường tôi sẽ cho rằng, hầu như tất cả những kẻ giết người hàng loạt ít nhiều đều bị rối loạn nhân cách chống đối xã hội, nhưng khi tổng kết lại toàn bộ những phân tích ở trên, tôi buộc phải thừa nhận rằng, hung thủ của tám vụ án đầu chỉ gây án nhằm vào một cá thể ‘thế vai cho đối tượng căm thù trong sự hoang tưởng của hắn, chứ không có ý muốn trả thù xã hội. Còn hung thủ của ba vụ án trong năm nay thì lại hoàn toàn là kẻ giết người hàng loạt rối loạn nhân cách chống đối xã hội. Còn giữa hai kẻ sát nhân hàng loạt này có mối liên quan gì với nhau, nếu chỉ căn cứ vào lượng thông tin hiện có, e là tôi chưa thể giải thích được. Tuy nhiên, nhìn vào đặc trưng gây án, rất hiển nhiên là hung thủ thứ hai hiểu khá rõ về ‘tiền bối của hắn, hơn nữa, hung khí là cùng loại, hoặc thậm chí, có lẽ là cùng một hung khí, bên cạnh đó còn nhặt được lông mu, nghĩa là hai bên có sự tiếp xúc. Tôi cho rằng, nếu chúng ta bắt được hung thủ thứ nhất, vậy thì sẽ cách hung thủ thứ hai không còn bao xa nữa, bởi vậy, lời kiến nghị cuối cùng của tôi là: Tuy hung thủ là hai người, nhưng vẫn cần thiết phải kết nối vụ án để điều tra, có điều vẫn phải đặt trọng tâm vào hung thủ của tám vụ án trước đó, bám sát theo hồ sơ tội phạm của hắn, để định ra kế hoạch tìm kiếm và truy bắt!”
Phòng họp lặng ngắt như tờ, yên tĩnh đến độ giá có cây kim rơi xuống đất cũng đủ khiến người ta giật nảy mình, đây chính là phản ứng của mọi người lúc này. Sau khi nghe hết một lượt phần biện luận dài dằng dặc với sự ăn khớp nghiêm ngặt giữa lí luận và thực tế của Hàn Ấn, tất cả các cảnh sát trong Ban Chuyên án dường như càng thêm hoang mang. Nhưng nhìn chung, tình hình này cũng thường xuyên xuất hiện ở rất nhiều đơn vị cơ sở trước đây, cảnh sát hình sự cấp cơ sở vốn đã quen với phong cách phá án dựa trên chứng cứ thực tế chứ không bao giờ hoàn toàn tin tưởng vào thứ gọi là phân tích khoa học hành vi, nhưng họ bóp óc suy nghĩ vẫn không thể tìm ra được luận chứng phản bác. Thế là, các ánh mắt từ từ đổ dồn về phía người quyết định cuối cùng, Lưu Phú Chí.
Phân đội trưởng Lưu đương nhiên hiểu rõ bản thân đang ở trong một tình thế khó xử thế nào. Tuy Hàn Ấn đã đưa ra một phạm vi điều tra tương đối cụ thể, nhưng do liên quan tới Sở Điện lực với số lượng cán bộ công nhân viên đông đảo, cùng hệ thống công ty Dã Khoáng với quy mô đồ sộ nhất thành phố này, nên việc chấp hành trong thực tế quả thực không hề dễ dàng, đặc biệt là nếu muốn có kết quả ngay trong thời gian ngắn, thì lực lượng cảnh sát bình thường khó có thể hoàn thành. Còn nếu điều động lực lượng cảnh sát với quy mô lớn, mà sau cùng vẫn không tìm được hung thủ, sẽ phải ăn nói với cấp trên như thế nào đây? Một điều nhạy cảm hơn nữa là, tán đồng phân tích của Hàn Ấn thì đồng nghĩa với việc phủ định toàn bộ ý kiến của rất nhiều lãnh đạo và chuyên gia trước đây, cũng đồng nghĩa với việc khiến những người đó phải gánh lấy trách nhiệm thiếu năng lực phá án. Chưa nói đến họ, e rằng ngay cả các nhân viên cấp dưới của mình, xét về cảm xúc, nhất thời cũng khó mà chấp nhận nổi. Vậy thì, chẳng phải bản thân sẽ trở thành mục tiêu nhận búa rìu? Có điều, lợi ích cá nhân của bản thân vẫn không phải là thứ quan trọng nhất, quan trọng là vào lúc này, nếu hung thủ không lộ diện nữa thì biết làm thế nào? Nếu hắn lại lặn mất tăm giống như hơn chục năm trước, vậy thì bao nhiêu công sức chẳng phải đổ cả xuống sông xuống biển?
Suy trước tính sau, phân đội trưởng Lưu đắn đo do dự, có vẻ rất khó khăn để đưa ra lựa chọn. Ông ta chau mày, nhìn khắp xung quanh, sau đó ngoảnh sang nhìn phó Ban Chuyên án ngồi bên tay trái, đưa ra một câu hỏi thăm dò như thể cầu cứu: “Anh thấy phân tích của anh Hàn thế nào?”
“Tôi tạm chưa có ý kiến.” Phó ban ngay từ đầu đã không hài lòng với Hàn Ấn, trả lời ngay không chút đắn đo.
“Trưởng nhóm Cố, ý kiến của cô thế nào?” Phân đội trưởng Lưu lại quay sang bên kia, nhìn Cố Phi Phi hỏi.
“Xét từ góc độ phá án, mỗi một câu nói của anh Hàn đều không đại diện cho cá nhân anh ấy, mà là đại diện cho toàn bộ Nhóm Hỗ trợ.” Cố Phi Phi vốn là người mạnh mẽ quyết đoán, rất không bằng lòng với thái độ lưỡng lự của phân đội trưởng Lưu, không vui ra mặt, buông một câu lạnh tanh.
Hỏi mà cũng bằng không hỏi, còn nhận ngay hai cú phản đòn một mềm một cứng, phân đội trưởng Lưu tẽn tò, trên mặt hiện lên một nét cười nhăn nhó, rồi cúi đầu trầm ngâm suy nghĩ, nhưng rất nhanh đã lại ngẩng lên, rồi vụt một cái thò tay vào túi áo lấy ra tấm thẻ cảnh sát, ném lên mặt bàn, sau đó tháo bao súng bên hông, chặn lên thẻ cảnh sát, với một khí thế được ăn cả ngã về không, quay sang truy hỏi Hàn Ấn: “Anh thực sự chắc chắn với phân tích của anh chứ?”
“Đương nhiên, tôi chắc chắn!” Hàn Ấn bình thản đáp.
“Được thôi, dù sao cũng thất bại từng ấy năm rồi, thất bại thêm lần nữa cũng chả sao?” Phân đội trưởng Lưu thở hắt ra, rồi hùng hồn lên tiếng, “Tôi sẽ dùng khẩu súng đã theo mình hơn hai chục năm trời, và cả cái thân tôi đây, để cùng anh đánh cược ván này!”
Hàn Ấn thừa hiểu, phân đội trưởng Lưu phản ứng thế này, kì thực phần nhiều là muốn thể hiện cho cấp dưới thấy. Làm như thế, dù ai đó còn không phục, cũng không dám ho he, phân đội trưởng đã ra mặt rồi, người dưới sao dám làm trái ý? Đã là như vậy, Hàn Ấn cũng không thể tỏ ra kém thế, bèn đáp trả bằng giọng nói cực kì đanh thép: “Không, tôi không thích đánh cược, đánh cược sẽ có người thắng kẻ thua, mà thứ tôi cần, là phải chắc thắng tuyệt đối!”
