Đầu tháng 11, dự án máy bay chở khách thân hẹp ARJ21-1000 của Tổng công ty Máy bay Thương mại Trung Quốc (COMAC) lại đón nhận một cột mốc quan trọng: đánh giá thiết kế chi tiết. Mặc dù ARJ21-1000 chỉ là một dòng máy bay chở khách thân hẹp, không hào nhoáng như dòng thân rộng C929, nhưng với tư cách là mẫu máy bay 150 chỗ ngồi, tầm quan trọng của nó là không thể phủ nhận. Chính vì vậy, số lượng chuyên gia đến COMAC để thực hiện đánh giá thiết kế chi tiết cho ARJ21-1000 lần này là rất lớn.
Lâm Bằng, với vai trò Phó tổng thiết kế của dự án ARJ21-1000, đã túc trực tại COMAC suốt mấy ngày nay. Đây là một kỳ "đại khảo" quan trọng, nên vị trí Phó tổng thiết kế như anh không thể vắng mặt. Hôm nay là ngày cuối cùng trước khi kỳ đánh giá bắt đầu, Tổng thiết kế Ngô cùng Lâm Bằng và các vị Phó tổng thiết kế khác đang cùng nhau thảo luận về công tác chuẩn bị để đón tiếp đoàn chuyên gia vào ngày mai.
Tổng thiết kế Ngô phát biểu: "Ngày mai đoàn chuyên gia đánh giá sẽ đến, công tác chuẩn bị của chúng ta nhất định phải hoàn thiện. Sau đợt đánh giá thiết kế chi tiết này, ARJ21-1000 sẽ chính thức chuyển sang giai đoạn chế tạo nguyên mẫu. Đặc biệt, chỉ còn một tuần nữa là đến Triển lãm Hàng không Chu Hải lần thứ 9. COMAC cần phải thể hiện thật tốt tại triển lãm lần này để tranh thủ giành thêm nhiều đơn đặt hàng, nhất là dòng máy bay thân hẹp ARJ21-1000, đây chính là trọng điểm để chúng ta chốt đơn!"
Lâm Bằng nói: "Mấy ngày nay tôi cũng đã suy nghĩ kỹ, ARJ21-1000 nên là đối tượng tuyên truyền trọng điểm. Chúng ta cần lập kế hoạch thật chu đáo, tốt nhất là có thể mang theo mô hình khoang hành khách tỷ lệ 1:1 đến triển lãm để gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên."
Phó tổng thiết kế Cao Kiến Quốc cười đáp: "Đúng vậy, đồng chí Lâm Bằng nói rất chí lý. ARJ21-1000 là dòng máy bay có kích thước tiêu chuẩn, thị trường hiện nay đang rất cần phân khúc này. So với Airbus A320 hay Boeing 737, ưu thế của ARJ21-1000 là vô cùng rõ rệt. Đặc biệt là trên các đường bay nội địa, tầm bay của ARJ21-1000 rất phù hợp, đáp ứng được hầu hết nhu cầu mà không gây lãng phí tải trọng. Ví dụ, với cùng 150 hành khách trên chặng bay 4.000 km, ARJ21-1000 nhờ trọng lượng nhẹ hơn nên hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu rất tối ưu. Tôi nghĩ những điểm này cần được thể hiện đầy đủ trong các tài liệu thương mại của chúng ta."
Tổng thiết kế Ngô cười nói: "Đây cũng là yếu tố quan trọng để thuyết phục các chuyên gia đánh giá, ngày mai mọi người nhất định phải nhấn mạnh vào điểm này!"
Lâm Bằng tiếp lời: "Tin rằng các chuyên gia cũng hiểu rõ điều đó. Theo báo cáo dự báo từ Trung tâm Nghiên cứu Thị trường của COMAC, trong 20 năm tới, thị trường Trung Quốc sẽ cần hơn 4.000 máy bay phản lực chở khách. ARJ21-1000 chính là mẫu máy bay đáp ứng được phần lớn các đường bay. Ngược lại, các mẫu như ARJ21-700 thì nhu cầu không lớn bằng dòng 150 chỗ ngồi này."
Tổng thiết kế Ngô khẳng định: "Đúng vậy, xét trên quy mô toàn cầu, 20 năm tới sẽ cần khoảng hơn 30.000 máy bay phản lực chở khách. Trong đó, máy bay thân rộng ít nhất là 8.000 chiếc, thân hẹp là 20.000 chiếc và máy bay phản lực khu vực là hơn 3.000 chiếc. Điều này cho thấy dòng máy bay thân hẹp 150 chỗ ngồi chính là phân khúc có nhu cầu lớn nhất. ARJ21-1000 phải dùng sự sáng tạo để thu hút khách hàng và giành lấy nhiều đơn hàng hơn nữa."
"Ngoài ra, dòng máy bay khu vực ARJ21-700 cũng phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các chuyến bay thử nghiệm chứng nhận cuối cùng. Sang năm chúng ta phải bàn giao lô máy bay sản xuất hàng loạt đầu tiên, các công việc liên quan cần phải khẩn trương, không được phép chậm trễ, nếu không sẽ rất bất lợi cho COMAC," Tổng thiết kế Ngô lo lắng nói.
Quả thực, thời hạn bàn giao ARJ21-700 đã cận kề. Trong năm nay, mẫu máy bay này đã trải qua rất nhiều thử thách khắc nghiệt: từ thử nghiệm trong môi trường nhiệt độ cao, lạnh giá, thử nghiệm hệ thống điện tử hàng không, cho đến thử nghiệm trong môi trường nóng ẩm vào tháng 6 vừa qua. Cùng với các hạng mục thử nghiệm khác, tiến độ vô cùng gấp rút. Chỉ riêng việc nghiên cứu chế tạo và bay thử nghiệm nguyên mẫu đã lên tới hơn 2.000 giờ bay. Các chuyến bay thử nghiệm để cấp chứng chỉ đủ điều kiện bay cũng rất nhiều, tổng cộng đã thực hiện hơn 500 lượt bay nhằm đặt nền móng cho việc cấp chứng chỉ cuối cùng. Phải biết rằng độ an toàn của máy bay chở khách là quan trọng nhất, vì vậy số giờ bay và các bài kiểm tra thử nghiệm đều vượt xa so với máy bay vận tải quân sự.
Cuộc họp cuối cùng kết thúc, Lâm Bằng trở về nơi ở. Đây là khu ký túc xá dành cho nhân viên của COMAC, chỉ khi đến đây làm việc Lâm Bằng mới lưu trú tại đây.
Triển lãm hàng không Chu Hải đang đến gần, Lâm Bằng tất nhiên hy vọng COMAC (Tổng công ty Máy bay Thương mại Trung Quốc) có thể tận dụng cơ hội này để giành thêm nhiều đơn đặt hàng. Dù là dòng máy bay thân rộng C929 hay dòng ARJ21, tất cả đều là những sản phẩm chiến lược của COMAC trong cuộc đua giành thị phần với hai "gã khổng lồ" Boeing và Airbus.
Đặc biệt, ARJ21-1000 là mẫu máy bay phá vỡ ranh giới truyền thống giữa máy bay chở khách đường trục và máy bay đường nhánh. Việc nó có thể đạt được hiệu suất thị trường ưu việt hay không hiện vẫn còn là ẩn số, ngay cả Lâm Bằng cũng không dám khẳng định chắc chắn.
Suy cho cùng, với hai đối thủ sừng sỏ là Boeing và Airbus, thực lực của họ quá mạnh mẽ. Để COMAC trở thành "cực thứ ba" trong ngành hàng không thế giới không phải là chuyện một sớm một chiều.
Lấy ví dụ về Boeing, nhằm đối phó với sự xuất hiện của dòng máy bay đường nhánh cỡ lớn ARJ21-1000, họ đã tung ra mẫu Boeing 737 MAX. Đây là phiên bản nâng cấp từ nền tảng 737 cũ bằng cách thay thế động cơ mới LEAP-1B. Boeing tuyên bố dòng máy bay này đạt hiệu suất tối ưu, độ tin cậy cao nhất cùng trải nghiệm hành khách vượt trội.
Được biết, Boeing 737 MAX ứng dụng một số công nghệ từ dòng máy bay thân rộng Boeing 787. So với thế hệ 737NG, hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu của nó tăng 14%. Ngoài ra, nhờ thiết kế cánh nhỏ (winglet) thế hệ mới và các biện pháp tối ưu hóa khí động học, lực cản khi bay được giảm thiểu đáng kể, giúp cải thiện đáng kể tính kinh tế trong vận hành.
Đây rõ ràng là đòn đáp trả trực diện nhắm vào ARJ21-1000 của COMAC. Tại triển lãm hàng không Chu Hải lần này, Boeing cũng sẽ tập trung quảng bá mạnh mẽ cho dòng 737 MAX.
Thậm chí, phiên bản lớn nhất là Boeing 737 MAX 10 với sức chứa lên tới 230 ghế đã tiệm cận với kích thước của phiên bản rút gọn thuộc dòng máy bay thân rộng C929 của COMAC. Có thể thấy, Boeing 737 MAX không chỉ muốn chặn đứng thách thức từ ARJ21-1000 mà còn muốn cạnh tranh trực tiếp với cả C929.
Về phía Airbus, họ cũng không hề ngồi yên. Hãng chuẩn bị ra mắt dòng A320neo với các đặc điểm như giảm trọng lượng, thiết kế khoang hành khách mới và cánh nhỏ dạng vây cá mập. Airbus cũng tuyên bố mức tiêu thụ nhiên liệu của dòng này giảm hơn 15%.
Airbus còn cho biết, chỉ hơn một năm sau khi công bố, A320neo đã nhận được hơn một ngàn đơn đặt hàng, trở thành máy bay chở khách có tốc độ tăng trưởng doanh số nhanh nhất trong lịch sử, dù thời gian bàn giao phải mất tới ba năm.
Tuy nhiên, Lâm Bằng vẫn nhớ rất rõ rằng cả hai dòng máy bay này sau đó đều gặp phải những vấn đề kỹ thuật nghiêm trọng. Vì vậy, chỉ cần ARJ21-1000 và phiên bản rút gọn của C929 không tự phát sinh lỗi, thì những ảnh hưởng từ sản phẩm của Airbus và Boeing đối với COMAC sẽ không quá lớn.
Vấn đề lớn nhất của Boeing 737 MAX nằm ở chỗ, chỉ trong vòng nửa năm đã xảy ra hai vụ tai nạn hàng không nghiêm trọng. Nguyên nhân xác định rõ ràng xuất phát từ lỗi hệ thống của chính máy bay chứ không phải do thao tác của phi công.
Cụ thể, hệ thống điều khiển bay của Boeing 737 MAX khi thực hiện thao tác lấy độ cao ở góc lớn sẽ tranh giành quyền kiểm soát với phi công, và phi công gần như không thể giành lại quyền điều khiển. Trong khi đáng lẽ phải tăng góc ngẩng để tăng lực nâng, thì hệ thống điều khiển bay lại tự động ép mũi máy bay chúi xuống, dẫn đến nguy cơ xảy ra tai nạn đáng tiếc.