Ngay sau khi vượt qua đợt đánh giá thiết kế chi tiết cho máy bay ném bom chiến lược H-20, Lâm Bằng tiếp tục đảm nhận vai trò Phó tổng thiết kế cho dự án máy bay hành khách ARJ21-1000, chuẩn bị bước vào giai đoạn đánh giá thiết kế chi tiết. Tuy nhiên, vì chỉ giữ chức vụ Phó tổng thiết kế, Lâm Bằng ít khi phải trực tiếp can thiệp vào các công việc sự vụ cụ thể.
ARJ21-1000 là một mẫu máy bay quan trọng, định nghĩa lại ranh giới giữa dòng máy bay hành khách đường trục và máy bay đường nhánh. Với tên gọi "đại chi nhánh", nó sở hữu kích thước lớn hơn đáng kể so với các dòng máy bay đường nhánh thông thường. Sức chứa tối đa lên đến 150 hành khách, gần như tương đương với các dòng máy bay đường trục tầm ngắn như Boeing 737 và Airbus A320.
Đối thủ cạnh tranh trực tiếp của ARJ21-1000 chính là Boeing 737 và Airbus A320. Đây là phân khúc thị trường có số lượng đơn đặt hàng lớn nhất trong ngành hàng không.
Chỉ còn hai tháng nữa là đến đợt đánh giá thiết kế chi tiết, Tổng thiết kế Ngô đang chuẩn bị triệu tập các Phó tổng thiết kế cùng các chủ nhiệm thiết kế để cùng nghiên cứu, hoàn tất công tác thiết kế chi tiết, đồng thời triển khai kế hoạch chuẩn bị cho đợt đánh giá.
Lâm Bằng lại một lần nữa lên máy bay, từ Tây An bay đến Trung Hải để tham dự hội nghị quan trọng này.
Trên chuyến bay, Lâm Bằng suy ngẫm lại, dường như số lượng chức vụ mà anh đảm nhận ngày càng nhiều. Có lẽ trong một năm, mất đến một phần năm thời gian là anh phải di chuyển trên các chặng đường đến những địa điểm khác nhau.
Tuy nhiên, Lâm Bằng cũng không còn cách nào khác, bởi các dự án này thực sự không thể thiếu anh. Dù mức độ tham gia trực tiếp không quá cao, nhưng các thiết kế chủ chốt hầu hết đều do anh cùng các Tổng thiết kế cùng nhau xác định, và một số kỹ thuật then chốt vẫn cần anh trực tiếp giải quyết.
Dự án ARJ21-1000 chính là ý tưởng do Lâm Bằng đề xuất, đồng thời anh cũng là người xác định các thông số thiết kế tổng thể. Với sức chứa 150 hành khách, đây là lần đầu tiên trong lịch sử hàng không xuất hiện một mẫu máy bay đường nhánh có quy mô lớn như vậy. Mẫu máy bay này cũng là nhân tố quan trọng phá vỡ thế độc quyền của Airbus và Boeing trong phân khúc thị trường 150 chỗ ngồi.
Lịch sử phát triển luôn có tính lặp lại. Trên máy bay, Lâm Bằng nhớ lại trong lịch sử hàng không từng có những mẫu máy bay "đại chi nhánh" tương tự, nhưng tất cả đều thất bại.
Điều khiến những người làm ngành hàng không Trung Quốc không thể quên chính là dự án máy bay đường nhánh MPC-75 hợp tác giữa Trung Quốc và Đức vào cuối thập niên 80.
Dòng máy bay MPC-75-200 có tầm bay đạt 4.500 km, bố trí khoang hành khách thông thường chứa được 116 người, nếu chia làm hai hạng ghế thì là 105 chỗ, còn với bố trí mật độ cao có thể lên tới 135 chỗ.
Phiên bản cơ bản có sức chứa 90 hành khách, tương đương với ARJ21-700. Có thể nói, vào thời điểm đó, mẫu máy bay này có hy vọng rất lớn để đạt được thành công.
Nếu dự án này có thể hoàn thiện vào thời điểm đó, có lẽ nó đã tạo nên thế chân vạc cùng với Boeing 737 và Airbus A320.
Bởi lẽ, sức chứa của Boeing 737 chỉ từ 130 đến 168 hành khách, không cao hơn MPC-75-200 bao nhiêu. Hơn nữa, MPC-75 lúc bấy giờ đã sở hữu tư duy thiết kế rất tiên tiến, sử dụng bố trí ghế 3-2. Vốn dĩ không gian đủ để bố trí 3-3, nhưng việc chọn 3-2 là để mang lại trải nghiệm thoải mái hơn cho hành khách so với các dòng máy bay đường trục lớn, tạo nên tính cạnh tranh rất cao.
Đáng tiếc, lúc đó Trung Quốc lại chọn hợp tác với McDonnell Douglas để nhập khẩu dòng máy bay MD-82. Còn dự án MPC-75, do sử dụng động cơ cánh quạt (turboprop), loại động cơ này tuy tiết kiệm nhiên liệu hơn động cơ phản lực (turbofan) nhưng lại gặp vấn đề về tiếng ồn quá lớn mà hãng Rolls-Royce đã tốn rất nhiều thời gian và kinh phí vẫn không thể khắc phục.
Cuối cùng, dự án máy bay đường nhánh MPC-75 đương nhiên bị "chết yểu".
Việc Trung Quốc lựa chọn McDonnell Douglas cũng không thành công. Máy bay MD-82 chỉ lắp ráp được hơn hai mươi chiếc, tiêu tốn hàng tỷ nhân dân tệ, cuối cùng vì McDonnell Douglas bị thâu tóm nên dự án này cũng phá sản.
Sau khi McDonnell Douglas bị Boeing thâu tóm, dòng máy bay này nhanh chóng ngừng sản xuất và dần biến mất khỏi thị trường.
So với các dự án trước, thiết kế của ARJ21-1000 không quá phức tạp vì nó được phát triển dựa trên nền tảng của mẫu ARJ21-700, chỉ là kéo dài thân máy bay.
Tuy nói thì đơn giản, nhưng khối lượng công việc thiết kế vẫn rất lớn. Sau khi kéo dài thân, các thay đổi về khí động học là rất đáng kể, cùng với đó là kết cấu thiết kế, tất cả đều phải thực hiện lại từ đầu.
Khi ARJ21-700 sử dụng bố trí khoang phổ thông toàn bộ, nó có tổng cộng 18 hàng ghế, mỗi hàng 5 ghế với bố trí 2+3. Đến mẫu ARJ21-1000, dù vẫn giữ nguyên 5 ghế mỗi hàng, nhưng số lượng hàng ghế đã tăng lên 30, chiều dài thân máy bay cũng vì thế mà tăng thêm 10 mét, nâng tổng chiều dài lên 43 mét.
Lúc này, ARJ21-1000 đã dài hơn đáng kể so với cả Boeing 737 và Airbus A320.
Chính vì vậy, hình dáng của ARJ21-1000 trông đặc biệt thon dài. Thêm vào đó, với thiết kế cánh đặt lùi về phía sau, nó trông chẳng khác nào một con thiên nga trắng với chiếc cổ vươn dài.
Thiết kế này có phần tương đồng với máy bay ném bom chiến lược Tu-160, đều sở hữu kiểu dáng thon gọn, duyên dáng. So với nó, Boeing 737 và Airbus A320 trông có phần thô kệch, ngắn ngủn và thiếu đi sự tinh tế trong đường nét.
Tất nhiên, ngoại hình không phải là yếu tố quan trọng nhất, điều cốt lõi nằm ở bên trong: sự thoải mái của hành khách khi trải nghiệm chuyến bay. Với việc áp dụng bố cục ghế 3-2, độ thoải mái của dòng máy bay hành khách phân nhánh ARJ21 vượt trội hơn hẳn so với bố cục 3-3 trên các dòng Boeing 737.
Airbus và Boeing sắp phải đối mặt với sự thách thức đầy uy lực đến từ Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (COMAC)!
Độ thoải mái trong khoang hành khách là yếu tố then chốt quyết định doanh số của một dòng máy bay. Không chỉ đơn thuần so sánh về chiều rộng khoang, mà quan trọng hơn là phải so sánh độ rộng của từng ghế ngồi và khoảng cách giữa các hàng ghế. Bởi đây mới chính là không gian thực tế mà mỗi hành khách được thụ hưởng.
Vì độ rộng ghế và khoảng cách hàng ghế phổ thông trên Airbus A320 và Boeing 737 đều nhỏ hơn đôi chút so với dòng ARJ21, nên có thể khẳng định ARJ21-1000 mang lại trải nghiệm thoải mái hơn hẳn.
Với thân máy bay kéo dài, ARJ21-1000 đạt trọng lượng cất cánh tối đa hơn 60 tấn, chạm ngưỡng 63 tấn, không chênh lệch quá nhiều so với con số 70 tấn của Boeing.
Về tầm bay, ARJ21-1000 tuy ngắn hơn Boeing 737 đôi chút nhưng vẫn đạt tới 3.900 km. Dù sao đây cũng là dòng máy bay phân nhánh, không cần thiết phải đạt tầm bay xa tới năm, sáu ngàn km.
Bởi lẽ, trên các đường bay dài từ năm đến sáu ngàn km, tương lai sẽ có phiên bản rút gọn của dòng máy bay thân rộng C929 đảm nhận nhiệm vụ chiếm lĩnh thị trường.
Trong lúc suy tư về các dòng máy bay, Lâm Bằng đã cùng đoàn đến Trung Hải.
Hiện tại, COMAC đã trở thành tâm điểm của ngành hàng không toàn cầu. Việc họ tung ra dòng máy bay thân rộng C929 và dòng máy bay phân nhánh ARJ21 – vốn đều là những sản phẩm đối trọng trực tiếp với các dòng máy bay cùng phân khúc mới nhất của Airbus và Boeing – đã giúp thu về lượng đơn đặt hàng vô cùng khả quan.
Chỉ cần thêm thời gian, việc trở thành nhà sản xuất máy bay dân dụng lớn thứ ba thế giới là điều tất yếu. Ngay cả khi Boeing và Airbus muốn ngăn cản điều này xảy ra, đó cũng là chuyện gần như không thể.
Bởi Trung Quốc là một quốc gia lớn, ngành công nghiệp hàng không Trung Quốc trong vài năm trở lại đây đã trỗi dậy mạnh mẽ, thậm chí ở một số lĩnh vực còn vượt qua cả cường quốc hàng không như Mỹ.
Các nhà cung cấp linh kiện máy bay đương nhiên sẽ không bỏ lỡ cơ hội kiếm tiền. Họ sẽ không vì lời đe dọa từ Boeing hay Airbus mà từ chối hợp tác với COMAC.
Hơn nữa, Trung Quốc cũng đang tự xây dựng hệ sinh thái công nghiệp linh kiện hàng không dân dụng độc lập. Ngay cả khi các đối tác nước ngoài không tham gia vào chuỗi cung ứng của COMAC, Trung Quốc vẫn có thể tự mình giải quyết, chỉ là thời gian sẽ kéo dài hơn một chút. Đến lúc đó, những nhà cung cấp kia đừng hòng được chia phần lợi nhuận.
Bước chân vào trụ sở của COMAC tại Trung Hải, tâm trạng Lâm Bằng vô cùng phấn khích. Ngoài ARJ21-1000, thực chất dòng máy bay thân rộng C929 mới là quân bài then chốt nhất!