Chương Càng nhìn thấy Lữ Huệ Khanh một lần nữa, trong lòng trăm mối cảm xúc ngổn ngang. Hắn hướng Lữ Huệ Khanh giải thích: "Cát Phủ, chuyện buộc tội trước đó, ta quả thật không hề hay biết."

Lữ Huệ Khanh nghe vậy vô cùng cảm động: "Được thừa tướng nói câu này, Lữ mỗ xin khắc ghi trong lòng." Dừng một chút, Lữ Huệ Khanh nói tiếp: "Đấu đá là chuyện xưa nay vẫn có, lúc trước ta làm việc dưới trướng Kinh Công, rất nhiều sự tình cũng là do Kinh Công lo liệu phía trước, cũng là bất đắc dĩ mà thôi."

Chương Càng nghe vậy thầm cười nghĩ, ngươi làm những chuyện đấu đá này, chẳng biết là khi Vương An Thạch còn đương chức hay đã rời vị trí.

Hai người đi tới phòng khách ngồi xuống. Lữ Huệ Khanh thấy Chương Càng nay đã quyền cao chức trọng, uy thế còn hơn cả lúc mới bái tướng, trong lòng khó tránh khỏi cảm giác hụt hẫng. Chương Càng mở tiệc khoản đãi Lữ Huệ Khanh. Hôm nay Mười Bảy Nương biết Lữ Huệ Khanh tới, cố ý bảo đầu bếp trổ tài, các món ăn rực rỡ muôn màu dâng lên. Nhìn thấy phong cảnh của Chương Càng hôm nay, lại càng khiến hắn cảm thấy từng đợt không thoải mái.

Chương Càng nhìn thấu tâm tư, người như Lữ Huệ Khanh vốn hỉ nộ đều lộ ra mặt. Lữ Huệ Khanh chợt kiềm chế cảm xúc trong lòng, cười nói: "Thừa tướng còn nhớ rõ lần đầu gặp mặt tại phủ Âu Dương công chăng..." Lữ Huệ Khanh chủ động tìm chuyện cũ để khơi gợi.

Đối với bộ dạng này của Lữ Huệ Khanh, Chương Càng sớm đã miễn dịch. Hắn vừa gắp thức ăn cho Lữ Huệ Khanh, vừa nói: "Cát Phủ, còn nhớ bài ca dao kia không?"

"Quân ngồi xe, ta mang nón, ngày nào đó tương phùng xuống xe ấp; quân gánh đăng, ta vượt mã, ngày nào đó tương phùng vì quân hạ."

Lữ Huệ Khanh nghe Chương Càng nói vậy thì nhận ra, đây là dân dao thời Hán ở Bách Việt, rất thịnh hành ở vùng Mân Trung. Lúc trước khi hai người mới kết giao, từng trò chuyện về bài ca này. Một là để tự nhắc nhở tình quê, hai là hy vọng hai người dù phú quý hay nghèo hèn cũng đừng quên nhau. Một ngày kia, ngươi Lữ Huệ Khanh ngồi xe, ta đội nón lá, ngươi có xuống xe chào hỏi ta không? Nhưng nếu một ngày kia, ngươi gánh gồng, ta cưỡi ngựa cao, ta chắc chắn sẽ xuống ngựa để thăm hỏi ngươi. Ý của Chương Càng là, ngươi và ta là bạn thuở hàn vi, ta sao có thể quên được.

Lữ Huệ Khanh cảm động, hóa ra Chương Càng vẫn luôn nhớ kỹ tình nghĩa kết giao giữa hai người. Chợt, Chương Càng thở dài: "Cát Phủ, chuyện đã qua rồi, hôm nay nhắc lại cũng như nhặt nhạnh hoa rơi buổi sớm, giờ này khắc này đối với hai ta mà nói, đã không còn nhiều ý nghĩa nữa."

"Nhân sinh như một vở kịch, hết màn này đến màn khác, chớ nên quá thật lòng. Còn nhớ lúc mới làm tể tướng, trong lòng luôn canh cánh, trằn trọc không yên, sợ phụ lòng tiên đế phó thác, sợ phụ sự tin tưởng, cuối cùng làm hỏng quốc gia xã tắc. Đến nay nắm quyền tể quốc nhiều năm, mọi việc mới dần ổn định."

Chương Càng nói tới đây, lại chú ý sắc mặt Lữ Huệ Khanh, thấy trên mặt hắn lại lộ ra vẻ hụt hẫng. Chương Càng không khỏi im lặng. Lần này, Lữ Huệ Khanh đặt đũa xuống, không nhịn được nói: "Lúc tiên đế gửi gắm cô nhi, các đại thần đều ở đó, như Cầm Chính, Tử Hậu... ngày xưa tiên đế làm yến tiệc cho bệ hạ, chúng ta cũng từng chứng kiến. Mấy năm nay ta tuy ở Hà Đông, nhưng lời phó thác của bệ hạ chưa bao giờ dám quên. Thiên hạ này là của Tư Không, cũng là của chúng ta."

Chương Càng thầm nghĩ, Lữ Huệ Khanh này quả nhiên vẫn còn canh cánh chuyện tiên đế lâm chung phó thác quốc sự cho mình mà không phải hắn, nên mới không nhịn được mà tranh luận với mình.

Lữ Huệ Khanh không nhìn thấu sao? Hàn Trung Ngạn, Thái Kinh sở dĩ muốn buộc tội Lữ Huệ Khanh, chính là vì hắn và Chương Càng tranh chấp về chuyện này.

Lữ Huệ Khanh chợt nói: "Miếu hiệu của tiên đế là 'Thần Tông', tuy là mỹ thụy (thụy hiệu tốt). Nhưng xét theo phép đặt thụy, 'dân vô năng danh' là Thần, 'một dân vô vi' là Thần, 'an nhân lập chính' là Thần, 'vật diệu vô phương' là Thần, 'thánh không thể biết' là Thần, 'âm dương bất trắc' là Thần. Đây là mỹ thụy cực kỳ, nhưng 'dân vô năng danh' cũng bị người ta cho rằng là dân chúng căn bản không biết hoàng đế đang nghĩ gì, làm gì, điều này có ngại của ác thụy, không đủ để tán dương địa vị trung hưng chi chủ của bệ hạ."

Chương Càng điềm nhiên nói: "Chuyện miếu hiệu của tiên đế, là ta và các tể phụ trước đó đã nghị định. Ta cho rằng tuy không phải cực thụy, nhưng cũng không có ác ý như Cát Phủ suy đoán."

Thần Tông chỉ có thể nói không phải là cực thụy, cũng không phải ý châm chọc. Nếu thực sự có ý châm chọc, con trai người ta vẫn còn trên ngai vàng, ai lại tự tìm phiền phức cho mình. Nhưng lời nói của Lữ Huệ Khanh lại mang ý: Tiên đế đem thiên hạ phó thác cho ngươi, sao ngươi lại không tận tâm tận lực trong chuyện này.

Chương Càng hỏi: "Theo ý của Cát Phủ, nên đặt miếu hiệu là gì?"

Lữ Huệ Khanh nói: "Nên dùng chữ 'Tổ'."

Chương Càng thầm nghĩ, miếu hiệu 'Tổ' này quá mức rồi, thường chỉ dành cho quân chủ khai quốc hoặc trung hưng. Chương Càng điềm nhiên nói: "Cát Phủ, tiên đế lúc sinh thời nhiều lần từ chối tôn hiệu, nếu người còn sống chắc chắn không muốn hậu nhân xưng tụng như thế. Nếu công lao sự nghiệp của tiên đế thực sự to lớn, dùng sử sách để luận bàn chẳng phải tốt hơn sao? Nếu cứ khăng khăng thêm vào, ngược lại khiến anh danh một đời của tiên đế bị tổn hại."

Ý của Chương Càng là, ngươi Lữ Huệ Khanh cực lực tôn sùng tiên đế, muốn thêm chữ 'Tổ' vào miếu hiệu, chẳng lẽ thực sự là một lòng vì tiên đế sao?

Tiên đế vốn không ưa việc quan viên bên dưới lộ liễu nịnh hót mình. Sự tình chính là như vậy, thái quá thì hóa vụng.

Chương Càng lại lần nữa thành khẩn nói với Lữ Huệ Khanh: "Cát Phủ nói nhiều như vậy, chi bằng hãy thực sự hoàn thành những tâm nguyện chưa thành của tiên đế, đó mới là đại sự của ngươi và ta."

"So với việc nghị luận thụy hào, làm vậy mới là cách để ngươi và ta có mặt mũi gặp lại tiên đế dưới chín suối."

Lữ Huệ Khanh nghe Chương Càng nói câu cuối cùng này, thần sắc có chút kích động, hốc mắt ửng đỏ.

Lữ Huệ Khanh nói: "Nhưng thừa tướng đối với cựu đảng quá mức khoan dung, như Tư Mã Quân Thật sao có thể được ban thụy hào tốt đẹp đến thế, còn có những kẻ như Lữ Hối Thúc vì sao không thanh trừ hết khỏi triều đình?"

"Ngày sau những người này sẽ lấn át lên đầu ngài, rồi ngóc đầu trở lại, tái diễn lại cảnh tượng thời Nguyên Phong."

Chương Càng thầm nghĩ, Lữ Huệ Khanh, cái trò bè phái đấu đá này ông vẫn chưa chơi chán sao.

Trên thực tế, những người cổ xúy như vậy bên dưới quả thực không ít. Sau khi Chương Càng biếm chức Lưu Chí và những kẻ thuộc phe cánh Tư Mã Quang xuống dưới, ông liền không ra tay nữa, ngược lại còn tôn sùng Tư Mã Quang.

Điều này khiến phe tân đảng vốn đang nghiến răng nghiến lợi với Tư Mã Quang cảm thấy vô cùng bất mãn, cho rằng việc thanh trừng chưa đủ triệt để.

Chương Càng điềm nhiên nói: "Cát Phủ à, đủ rồi, đấu đá trong triều đình chẳng bao giờ có hồi kết."

"Ngươi dù có thanh trừ hết cựu thần thời Gia Hựu ra khỏi triều đình, thì sợ rằng ngày sau trong thời Hi Ninh, Nguyên Phong, cũng lại chia làm hai phái, lẫn nhau xa lánh. Mâu thuẫn này nối tiếp mâu thuẫn kia, tranh đấu này nối tiếp tranh đấu nọ, thiên hạ vĩnh viễn không có cách giải quyết vấn đề một lần là xong."

"Hơn nữa, chẳng phải ta không có thủ đoạn lôi đình."

Lữ Huệ Khanh trong lòng rùng mình. Quả thực, tâm phúc của Cao Thái hậu là Lương Duy Giản chết một cách không minh bạch, được báo là bị đạo tặc cướp sát trên đường hồi cung. Ngay tại Biện Kinh, dưới chân thiên tử mà lại có bọn cướp, chuyện này chẳng phải quá mức nực cười sao?

Lữ Huệ Khanh cười khổ nói: "Lữ mỗ đã ngoài sáu mươi, thời gian chẳng còn nhiều, chỉ là niệm tình cùng thừa tướng tương giao nhiều năm nên mới nói vài lời chân thành, không có ý gì khác."

Chương Càng nhìn vị lão giả đã ngoài sáu mươi đang dần già đi, cảm thấy đối phương dường như khó có thể cấu thành uy hiếp đối với mình.

Lữ Huệ Khanh cũng đang bộc lộ trạng thái hiện tại của bản thân.

Trước đây, khi Hàn Trung Ngạn, Tô Triệt sai khiến người buộc tội hoặc làm khó Lữ Huệ Khanh trên các công văn chính lệnh, Chương Càng đều không nói lời nào, giả vờ như không biết, thậm chí trong lòng còn thầm tán thưởng.

Nhưng giờ phút này, khi tình thế thay đổi, mắt thấy không ít cựu đảng đang ẩn mình chờ thời cũng bắt đầu trỗi dậy, phê bình chỉ trích Lữ Huệ Khanh, Chương Càng liền có chút tỉnh ngộ.

Dường như thế cục đang phát triển theo hướng không phải ý muốn của ông.

Chương Càng hiện tại muốn cân bằng quan hệ giữa tân đảng và cựu đảng, chứ không phải để một bên độc đại.

Bè phái đấu đá vĩnh viễn không có hồi kết, hàn gắn vết rạn, xóa bỏ tranh chấp mới là thượng sách.

Chương Càng nể trọng Lữ Huệ Khanh còn vì một suy tính khác: Mười vạn binh mã ở Hi Hà lộ, cùng với gần ba mươi vạn Tây quân ở Thiểm Tây bốn lộ (Tần Phượng, Hoàn Khánh, Kính Nguyên, Phu Diên) đều là tâm phúc của Chương Càng. Nếu Lữ Huệ Khanh ở Hà Đông lộ rời đi, thay bằng người khác thì sẽ rất phiền phức.

Cử động này cực kỳ mạo hiểm, đến lúc đó sợ rằng chuyện "chó trong nhà mọc sừng" sẽ lại lưu truyền trong kinh thành, Chương Càng sẽ không làm chuyện ngu xuẩn như vậy.

Tất nhiên, quan trọng nhất là Lữ Huệ Khanh là người có tài năng kiệt xuất, chính trị, kinh tế, quân sự không gì không thông. Một mình ông lo liệu Hà Đông mấy năm nay, đông chống Đảng Hạng, tây ngự Khiết Đan.

Bởi vậy Chương Càng mới triệu Lữ Huệ Khanh vào kinh để đàm đạo.

Chương Càng buông đũa, ra hiệu cho tả hữu dọn bàn tiệc xuống, thay bằng trà thơm.

Sau khi đám người lui đi, Chương Càng uống một ngụm trà rồi nói: "Cát Phủ, ngươi cũng là lão thần từ thời Gia Hựu, Trị Bình, ngươi có thể dâng sớ phân tích với bệ hạ về chuyện thời Hi Ninh, Nguyên Phong, ưu khuyết điểm thế nào, cứ việc nói rõ."

Lữ Huệ Khanh hiểu rõ, Chương Càng đây là muốn ông hướng về phía thiên tử mà kiểm điểm ưu khuyết điểm thời Hi Ninh, Nguyên Phong.

Chương Càng lại nói: "Ta biết Cát Phủ và Đặng Văn Ước (Đặng Búi) có quen biết cũ, ngươi nói thử về hắn xem."

Lữ Huệ Khanh nói: "Đặng Văn Ước là kẻ gió chiều nào theo chiều nấy. Trước kia Kinh Công bãi tướng thì hắn phụ thuộc vào ta, sau khi Kinh Công phục tướng, chính Đặng Văn Ước đã buộc tội ta về việc Hoa Đình trí điền, khiến ta bị đẩy ra làm tri phủ Trần Châu."

Chương Càng lại hỏi tiếp: "Đặng Văn Ước hiện giờ đang làm tri phủ Đặng Châu, ngươi có nắm được tội trạng gì của hắn không?"

Ánh mắt Lữ Huệ Khanh trở nên sắc bén. Thủ đoạn này của Chương Càng thật giống như trước kia, lúc Chương Càng muốn ông đối phó Chương Đôn, ông đã không đồng ý.

Hiện giờ lại muốn ông đối phó Đặng Búi, mà Đặng Búi này lại vừa vặn có thù với ông. Chương Càng và Đặng Búi lại càng không đội trời chung.

Tuy nói đây không phải lần đầu Chương Càng sai bảo mình làm những việc như vậy, nhưng Lữ Huệ Khanh không đồng ý mà hỏi ngược lại: "Thái cầm chính, nếu Đặng Văn Ước đi rồi, chẳng lẽ thừa tướng tính toán trọng dụng cựu đảng để bình định Đảng Hạng, diệt trừ Liêu sao?"

Chương Càng thản nhiên nói: "Ta tính bổ nhiệm Lữ Vọng Chi (Lữ Gia Vấn) vào kinh đảm nhiệm Công Bộ Thượng thư."

Lữ Huệ Khanh nghe xong liền lắc đầu nói: "Lữ Vọng Chi kẻ này chấp pháp quá mức hà khắc bạo ngược."

Chương Càng nghe Lữ Huệ Khanh nói vậy thì bật cười, thầm nghĩ người này đúng là "chó chê mèo lắm lông", tự mình thấy mình hay, tự cho rằng bản thân là bậc "chấp trung" công chính.

Chương Càng đáp: "Năm đó Kinh Công từng nói, Lữ Vọng Chi chấp pháp không tránh thân sơ, đây chính là điểm ta coi trọng ở hắn."

Lữ Huệ Khanh ngập ngừng một chút rồi hỏi: "Thừa tướng, Thái Cầm Chính sau này sẽ ra sao?"

Chương Càng điềm nhiên nói: "Hiện giờ mọi việc đều giản lược, nhưng sau khi diệt xong Đảng Hạng, thu phục U Yên, triều đình ắt sẽ hậu đãi bù đắp cho hắn."

Lữ Huệ Khanh lộ vẻ vui mừng, hắn mượn lời nói về Thái Xác mà thực chất là đang nói về chính mình.

Lữ Huệ Khanh cảm thấy trong lòng như trút được một tảng đá lớn.

Hắn đứng dậy nói: "Hạ quan biết ngay thừa tướng sẽ không dễ dàng từ bỏ đại sự này, cũng không phụ lòng tiên đế năm xưa."

"Nói như vậy, việc nghị hòa với Liêu hạ cũng chỉ là thủ thuật che mắt mà thôi!"

Chương Càng hơi mỉm cười: "Việc này Cát Phủ chớ có nói với người ngoài!"

Lữ Huệ Khanh mỉm cười đáp: "Đời người rồi cũng phải chết, bách tính tầm thường cả đời cũng chỉ đến thế mà thôi."

"Nhưng dòng sông lịch sử mênh mông cuồn cuộn, công lao sự nghiệp mới là thứ lưu truyền vĩnh viễn. Sử sách lưu danh, muôn đời ngợi ca công lao của ngài, đời này đã mãn nguyện rồi!"

Dừng một chút, Lữ Huệ Khanh nói thêm: "Ngạn ngữ có câu 'binh bại ngôn vi', Đảng Hạng lấy quân công lập nghiệp, nay hết lần này tới lần khác thất bại, uy tín của chúng đã giảm sút, chính là lúc nên ra tay."

Chương Càng cười nói: "Bản tướng đã rõ."

Nói xong, Lữ Huệ Khanh đứng dậy cáo từ.

Sắp chia tay, Chương Càng đích thân tiễn Lữ Huệ Khanh ra khỏi phủ.

Lữ Huệ Khanh nói: "Nghe nói thừa tướng quý chữ như vàng, xin tặng ta một bức thư pháp, cũng để truyền lại cho con cháu mai sau."

Chương Càng hiểu rõ Lữ Huệ Khanh đang muốn xin một bức tranh chữ, đây cũng xem như một tấm bùa hộ mệnh.

Chương Càng không tỏ thái độ gì, chỉ nói: "Cầm Chính đi rồi, giờ ta chỉ còn mỗi cố nhân là Cát Phủ ngươi, hãy tự bảo trọng."

Nói đoạn, Chương Càng đứng nhìn Lữ Huệ Khanh lên xe ngựa rời đi.

Vài ngày sau, Lữ Huệ Khanh vào diện kiến thiên tử, bàn về chuyện chấp chính thời Hy Ninh. Hắn tự nhận lúc trước khi thực thi tân pháp đã quá cấp tiến, làm việc không được thỏa đáng.

Thiên tử an ủi Lữ Huệ Khanh một phen, vẫn giữ nguyên chức Hà Đông lộ kinh lược sứ cho hắn.

Lữ Huệ Khanh trở về Hà Đông được vài ngày.

Sau khi nhận được tội trạng do Lữ Huệ Khanh cung cấp, Chu Quang Đình dâng sớ buộc tội Đặng Búi. Đặng Búi bị giáng chức, đồng thời bị tước bỏ chức đãi chế.

Ngay sau đó, Chương Càng gửi tặng Lữ Huệ Khanh một bức thư pháp, sai người đưa đến Thái Nguyên.

Trên đó đề bốn chữ: "Thành sự bất thuyết, toại sự bất gián".

Lạc khoản đề: "Chương Càng tặng ngô huynh Cát Phủ".

Vài ngày sau, Lữ Gia Vấn hồi triều đảm nhiệm chức Công Bộ thượng thư.

Lữ Gia Vấn vốn có hiềm khích với Lữ Công. Trước kia, hắn phản bội Lữ gia để theo Vương An Thạch, bị Lữ Công liệt vào hàng "gia tặc".

Thực ra Chương Càng biết việc này còn có ẩn tình, chuyện thế gia không thể bỏ hết trứng vào một giỏ. Bản thân Chương gia của hắn cũng vậy.

Việc để Lữ Gia Vấn hồi triều vừa là để đối phó Lữ Công, vừa là nước đi dự phòng.

Không sai, Lữ Công tuy là quân tử, lại là thông gia với Chương Càng, nhưng hiện giờ cũng là đối thủ của hắn.

Trên triều đình, đấu tranh là chuyện không phân biệt quân tử hay tiểu nhân, cũng chẳng màng đến chuyện thông gia.

Kỳ tỉnh thí năm Nguyên Hữu lấy đỗ 608 tiến sĩ.

Đây là năm lấy đỗ nhiều người nhất kể từ khi Tống triều mở khoa cử.

Sau khi trải qua kỳ thi "lấy nghĩa thủ sĩ" ở Thái Học, các tân thần thời Nguyên Hữu từng bước thay máu quan trường, thay thế toàn bộ cựu thần thời "Gia Hữu, Hy Ninh, Nguyên Phong" bằng những luồng máu mới.

Chương Càng vốn định trao chức tri cống cử cho Tô Thức. Hắn coi trọng Tô Thức, hy vọng ông có thể như Âu Dương Tu năm Gia Hữu thứ hai, chọn ra được một thế hệ nhân tài ngàn năm có một.

Nhưng Tô Thức lại luôn phản đối lối thi cử bằng kinh nghĩa từ thời Hy Ninh đến nay, ông kiên trì lấy văn chương thơ từ làm tiêu chuẩn chọn người.

Chương Càng biết Tô Thức luôn ác cảm với lối "kinh nghĩa thủ sĩ", cho rằng Vương An Thạch làm ra bộ này là hại nước hại dân. Năm đó Tô Thức từng nói với Chương Càng, văn chương suy đồi không đâu bằng thời nay, mà nguyên nhân thực chất xuất phát từ phái Vương thị.

Văn chương của phái Vương thị chưa chắc đã không tốt, nhưng cái họa ở chỗ bắt người khác phải theo ý mình.

Lời Tô Thức nói luôn sắc bén như vậy. Chương Càng cảm thấy dường như sau thời Đường Tống bát đại gia, trình độ văn học quả thực đã giảm sút một bậc. Về phương diện này, dường như lối thi cử bát cổ văn theo Trình Chu Lý Học thời Minh Thanh cũng phải chịu không ít trách nhiệm.

Tô Thức kiên quyết phản đối Chương Càng, đồng thời tỏ ý nếu không thay đổi cách thi cử bằng văn chương, ông sẽ không nhận chức tri cống cử lần này.

Tô Thức cho rằng Chương Càng sẽ thỏa hiệp với ông như những lần trước.

Nào ngờ lần này, thấy không thể thuyết phục được Tô Thức, Chương Càng liền bỏ cuộc, quyết định chọn người khác.

Trong lịch sử ở một dòng thời gian khác, kỳ khoa cử này của Tô Thức rất khó xử. Tuy ông lấy văn chương làm tiêu chuẩn theo ý mình, nhưng do phe cánh cũ đấu đá, Sóc đảng và Lạc đảng luôn tấn công Tô Thức, khiến ông ngay cả môn sinh đắc ý của mình là Lý Trĩ cũng không dám cho đỗ.

Kết quả dẫn đến việc Lý Trĩ cả đời không được làm quan.

Tô Thức đã từ chối, còn Tô Triệt và Trình Hạo lại lần lượt kiêm nhiệm chức Lễ Bộ thượng thư và Thái Học tế tửu, nên không thể chủ trì khoa cử.

Chính vì vậy, Chương Cương quyết định để Thái Biện đảm nhiệm quyền Tri Cống cử, đây cũng là bước đi nhằm dọn đường cho tương lai của Thái Biện. Trên thực tế, việc Chương Cương lựa chọn Thái Biện làm người kế cận đã vấp phải nhiều dị nghị từ Trần Quán và Tăng Bố, thậm chí ngay cả thân huynh đệ là Thái Kinh cũng không ủng hộ. Thái Kinh muốn làm một mình, độc diễn chính sự, mà đối với Thái Kinh, Chương Cương quả thực không thể không kiêng dè người này.

Trong kỳ tỉnh thí lần này, trong số 608 người đỗ đạt, học sinh xuất thân từ Thái Học hoặc các châu huyện địa phương chiếm tới 388 người. Con số này vượt xa thời kỳ Chương Cương đỗ đạt năm xưa, cũng vượt qua bất kỳ thời điểm nào dưới thời Hy Ninh hay Nguyên Phong. Tư tưởng "khoa cử tất từ trường học" của triều Minh cũng bắt nguồn từ đây.

Triều Hán, Đường vốn trọng sĩ tộc, nên mới có câu nói về việc họ Vương và họ Mã cùng chia sẻ thiên hạ thời Đông Tấn. Đến thời Tống, triều đình bắt đầu từng bước nạp những người hàn môn vào giai cấp thống trị. Đến thời Minh, Thanh, tầng lớp bình dân mới bắt đầu có sự lưu động. Khoa cử thời Minh, Thanh rất ít khi lấy người đọc sách "tại dã" đỗ đạt tiến sĩ. Ngoài quan học, Chương Cương còn duy trì việc quản lý các trường học dân gian, cho phép sĩ tử thi đỗ thông qua hình thức thư viện, tất nhiên là thư viện đó phải được triều đình công nhận.

Trong một năm qua, do chính sách "Khảo luật cũ" khiến hơn 130 quan viên bị cách chức hoặc buộc về hưu vì không xứng chức. Sau khi Thượng thư tỉnh thẩm tra lại, con số này giảm xuống còn hơn 70 người, vì vậy việc mở rộng khoa cử cũng là nhu cầu cấp thiết để bổ sung nhân sự thiếu hụt. Mỗi khi khoa cử diễn ra, ắt sẽ có chuyện phát sinh.

Kỳ tỉnh thí năm Nguyên Phong thứ tám, Thái Biện làm Đồng tri Cống cử, kết quả vì trường thi xảy ra hỏa hoạn nên suýt chút nữa bị bãi chức. Lúc ấy, ngoài Thái Biện, tâm phúc của Thái Xác là Hà Chính Thần cũng biết việc tiến cử này. Trận hỏa hoạn đó bị phe Tân đảng nghi ngờ là do phe Cũ đảng cố ý phóng hỏa nhằm lật đổ Tân đảng. Tương tự, những người thi trượt trong kỳ tỉnh thí lần này cũng công kích khắp nơi, cho rằng triều đình quá ưu ái Thái Học. Đứng sau chuyện này cũng là những kẻ thất thế trong cả hai phe Tân và Cũ đảng đang gây sóng gió. Tuy nhiên, những lời đồn thổi vô căn cứ ấy cũng sớm lắng xuống sau một thời gian.

Sau kỳ tỉnh thí, Thái Biện đưa ra đề thi: "Trong nước không có pháp luật và hiền tài, ngoài nước không có kẻ địch hoặc mối lo ngoại giao, quốc gia ắt sẽ vong", điều này đã gây ra không ít tranh luận trong quan trường. Chương Cương hiểu rất rõ ý đồ đằng sau đề thi này. Thái Biện quả không hổ danh là người hiểu rõ tâm ý của ông, đã khéo léo làm rõ chủ trương của Chương Cương: chủ động thu phục cương vực cũ thời Hán Đường, khai thác tiến thủ, từ đó thúc đẩy công cuộc biến pháp đối nội.

Vậy "Pháp gia phất sĩ" là ai? Đây cũng là một mệnh đề cần bàn. Sau khi đề thi được ấn định, Phùng Kinh là người đầu tiên lên tiếng trước mặt Thiên tử, cho rằng đề mục của Thái Biện không thỏa đáng, không đúng với mục đích điều hòa nhân tài hai phe Tân - Cũ mà Chương Cương hướng tới khi mới vào triều. Thái Biện liền đáp rằng, "Pháp gia phất sĩ" không phải là nói về Pháp gia thời Chiến Quốc, mà "phất sĩ" ở đây là chỉ hiền sĩ, không có ý nghĩa nào khác. Thế nhưng Phùng Kinh và Thái Biện tranh cãi gay gắt, cuối cùng không ai chịu ai, bất hòa mà đi.

Tô Thức thấy Phùng Kinh rời đi, lại cảm thấy ý kiến của mình không được Chương Cương tiếp nhận, vì thế cũng tự xin xuất ngoại. Ngoài việc ý kiến về khoa cử không được chấp thuận, Tô Thức còn không hòa hợp với Trình Di, phe Lạc đảng của Trình Di vẫn luôn công kích ông. Thậm chí, ngay trong nội bộ phe Chương đảng cũng có người cho rằng việc Tô Thức đột ngột được trọng dụng là không thỏa đáng. Họ cho rằng: "Ngươi thời Nguyên Phong rốt cuộc có công lao gì? Chẳng qua chỉ là khi Tư Mã Quang muốn hủy bỏ Miễn dịch pháp, ngươi đã nói vài câu công đạo cho Tân đảng mà thôi."

Thậm chí, có những người trung lập cho rằng Tô Thức giống như Vương An Thạch, làm đến Hàn lâm học sĩ là đủ rồi, sau này muốn đảm nhiệm tể tướng thì vẫn còn khiếm khuyết. Nói cách khác, Hàn lâm học sĩ đã là đỉnh cao sự nghiệp của ông. Đối mặt với lời thỉnh cầu của Tô Thức, Chương Cương không trực tiếp đồng ý, mà nhân một ngày nghỉ tắm gội đã gọi Tô Thức đến phủ đệ của mình.

Vài ngày sau, Chương Cương muốn gặp mặt nói chuyện với Tô Thức. Vì cuộc hẹn vào ngày mai, nên hôm nay Tô Thức đi ngủ sớm. Tô Thức vốn rất chú trọng dưỡng sinh, trước khi chìm vào giấc ngủ, ông nằm trên giường duỗi thẳng chân tay, thả lỏng hoàn toàn, nếu thấy chỗ nào không khỏe liền mát-xa một chút. Sau đó ông điều hòa hơi thở, tâm trí tĩnh lặng, dù có chỗ nào khó chịu cũng không tùy tiện cử động.

Canh năm thức dậy, Tô Thức cảm thấy thần thanh khí sảng, sau đó sai người chải đầu mấy trăm lần, rồi tự mình ngồi thiền một lúc để suy ngẫm việc riêng. Dù là khi vào chầu hay ở nhà, Tô Thức suốt bao năm qua vẫn luôn giữ nếp sống như vậy. Tô Thức từng nói, dù thế nào cũng phải thức dậy trước canh năm, khoảng thời gian từ canh năm đến khi mặt trời mọc mới thực sự là của chính mình. Sau khi mặt trời mọc, cả người và thân thể đều thuộc về quốc gia.

Sau khi làm Hàn lâm học sĩ, triều đình đấu đá, công vụ bận rộn, khoảng thời gian ngồi thiền này đối với ông chính là khoảnh khắc đẹp nhất trong ngày. Sau đó, Tô Thức chuẩn bị khởi hành. Thời Gia Hữu, ngôi nhà mà Tô Tuân mua ngoài cửa Nghi Thu đã bán từ lâu, thế nên Tô Thức mua một ngôi nhà mới ở phía Tây thành. Còn Tô Triệt sau khi nhậm chức Lễ bộ Thượng thư cũng bỏ ra 9.000 quán tiền để mua một ngôi nhà ở phía Tây thành. Hai anh em ở rất gần nhau, ngày thường qua lại, đều là những bậc hiển quý trên triều đình, được người người tôn trọng, khác hẳn với cảnh sa sút thời Hy Ninh hay cảnh bữa đói bữa no thời Nguyên Phong.

Tô Thức tới phủ Chương Việt, Chương Tuyên đích thân ra đón. Tô Thức vốn rất quý trọng hậu bối có tài, đối với Chương Tuyên luôn coi như con cháu trong nhà.

Chương Tuyên coi Tô Thức như bậc thầy, kính trọng như chú bác, đồng thời mối quan hệ giữa hắn với Tô Mại cũng rất thân thiết.

Hai người vừa đi vừa trò chuyện, Chương Tuyên nắm lấy cơ hội để thỉnh giáo Tô Thức. Sau khi đưa Tô Thức đến phòng khách, Chương Tuyên cáo lui, Tô Thức tiến vào phòng trong thì thấy Chương Càng đang đợi sẵn.

Sau khi an tọa, Chương Càng đi thẳng vào vấn đề: "Tử Chiêm, vì sao ngươi lại xin rời kinh nhậm chức ở quận xa?"

Tô Thức đáp: "Bệnh tật liên miên mấy năm nay, thể lực đã suy giảm, khó lòng tuân mệnh triều đình."

Lời này hiển nhiên chỉ là lời thoái thác, bởi vài ngày trước, Chương Càng còn nghe tin Tô Thức uống đến say mèm tại buổi nhã tập ở Tây Viên. Chương Càng thẳng thắn nói: "Nếu là vì những lời đồn đại trên triều đình, ngươi hoàn toàn không cần bận tâm. Tử Chiêm, điểm yếu lớn nhất của ngươi chính là không chịu tùy thời mà biến, không biết xoay chuyển theo thời cuộc."

Tô Thức cười khổ: "Không phải ta không biết tùy thời, mà là trong bụng ta chứa đầy những tư tưởng lỗi thời."

Chương Càng nhìn Tô Thức, ánh mắt của ông vẫn sắc bén như xưa, nhìn nhận vấn đề luôn trúng đích, nhưng những ý kiến ông đưa ra lại đúng như lời ông nói, vĩnh viễn không hợp với thời thế. Tô Thức lại nói tiếp: "Nhưng nếu ta không sớm rời đi, sớm muộn gì cũng gặp tai ương. Thừa tướng, ta vốn không màng danh lợi. Năm đó khi ta và Tử Do ở Nhu Xa Dịch, chuẩn bị cho kỳ chế cử, mỗi ngày chỉ ăn "tam bạch", mùi vị thực sự thơm ngon, khiến ta gần như không tin trên đời lại có sơn hào hải vị nào sánh bằng."

Chương Càng gật đầu: "Ta có nghe qua, một chút muối, củ cải trắng, cơm tẻ, đó chính là "tam cơm trắng"."

Nhắc đến chuyện này, cả hai đều nhớ lại ngày xưa, khi ba người cùng nhau ôn thi chế cử. Chương Càng cảm khái thở dài: "Vân lộ bằng trình chín vạn dặm, tuyết song huỳnh hỏa hai mươi năm! Năm đó, chúng ta hăng hái đèn sách, chẳng phải đều vì muốn cống hiến chút sức mọn cho quốc gia, cho bá tánh thiên hạ hay sao? Tử Chiêm, ngươi không suy nghĩ lại một chút sao?"

Nghe những lời của Chương Càng, Tô Thức chân thành nói: "Vân lộ bằng trình chín vạn dặm, tuyết song huỳnh hỏa hai mươi năm, những lời này Thừa tướng đã làm được. Còn cuộc đời này của ta, chỉ theo đuổi đạo văn chương, thực sự không thích hợp làm quan. Nhớ ngày trước, Âu Dương Văn Trung công đã gửi gắm vị trí người đứng đầu văn đàn cho ta, ta không dám không gắng sức, chỉ mong sau này khi phó thác lại cho người khác, đạo ấy vẫn không bị mai một."

Chương Càng hiểu rõ Tô Thức vốn không hợp với vòng xoáy chính trị. Đây cũng là căn bệnh chung của tầng lớp trí thức, thường hay dao động trên con đường chính trị vì họ chỉ trọng sự thật chứ không trọng kẻ đứng đầu. Thế nên, Vương An Thạch từng phê bình Tô Thức là người chỉ biết nhìn nhận từng việc đơn lẻ, không chịu suy tính từ cục diện tổng thể.

Chương Càng nói: "Đã là ý nguyện của Tử Chiêm, ta chỉ có thể dùng lời của Văn Trung công năm xưa để đáp lại: Phàm là tài năng của con người không ai giống ai, mỗi người đều có sở trường sở đoản. Dùng đúng sở trường thì việc gì cũng thành. Cố ép vào sở đoản thì chính sự ắt sẽ bại."

Nhìn người không nên nhìn vào khuyết điểm, mà phải luôn nhìn vào sở trường. Nếu nhìn vào sở trường, thì thiên hạ ai cũng có thể trọng dụng; nếu chỉ chăm chăm nhìn vào khuyết điểm, thì chẳng có lấy một người nào dùng được.

Cuối cùng, Chương Càng nói: "Mọi việc cứ theo ý Tử Chiêm mà làm."

Chương Càng đã đồng ý cho ông rời kinh. Một thoáng mất mát không giấu nổi trên gương mặt Tô Thức. Chương Càng hỏi: "Tử Chiêm dự định đi đâu?"

Tô Thức đáp ngay: "Hàng Châu! Khi xưa làm Thông phán ở Hàng Châu, ta thấy Tây Hồ rất đẹp, chỉ là bị bồi lấp quá nặng. Trước đây có người thuộc Tân đảng đề nghị lấp hồ để làm ruộng như ở Huyền Vũ hồ tại Giang Ninh. Nhưng Hàng Châu mà không có Tây Hồ, chẳng khác nào người mất đi đôi mắt, sao còn gọi là Hàng Châu được? Chỉ có khơi thông hồ mới là đạo tiện dân chân chính."

Chương Càng gật đầu: "Khơi thông Tây Hồ là việc công ở xã tắc, lợi cho thiên thu."

Nghe Chương Càng nói vậy, Tô Thức lập tức quên đi nỗi buồn phiền, hào hứng kể: "Năm đó khi làm Thông phán ở Hàng Châu, ta nghe người dân thuật lại, có thể cho dân hộ thuê mặt hồ để trồng củ ấu. Những nơi trồng ấu, cỏ dại không thể sinh sôi, mỗi năm dân hộ còn giúp nạo vét bùn đất, lại vừa thu được tiền thuê, quả là một công đôi việc."

Khi nói về những điều mình tâm đắc, gương mặt Tô Thức tràn đầy niềm vui không thể che giấu. Chương Càng thấy vậy liền nói: "Tử Chiêm cứ đi đi, hai năm nữa khi ta về hưu, nhất định sẽ đến Hàng Châu ngắm Tây Hồ."

Chương Càng thầm nghĩ, trên đời này không có bữa tiệc nào không tàn, người đi kẻ ở, con đường chấp chính này càng đi càng thấy cô độc.

Tô Thức vừa rời đi thì Trình Di vừa vặn bước vào. Trình Di vận áo vải thô, dáng vẻ như người lạ chớ lại gần. Trình Di nổi tiếng là người khó gần, tính tình khắc nghiệt, lại hay thích châm chọc, khí chất hoàn toàn trái ngược với Tô Thức – người vốn thích đùa vui và hay tranh luận.

Tô Thức nhìn thoáng qua nhưng không chào hỏi, đúng như lời ông từng nói về Trình Di: "Ta vốn ghét sự gian trá của Trình Di, chẳng muốn giả tạo tỏ vẻ hòa nhã."

Hai người gặp nhau chưa bao giờ dành cho đối phương một sắc mặt tốt. Họ lướt qua nhau, Trình Di hành lễ với Chương Càng rồi an tọa. Chương Càng nhìn Trình Di, lại nhớ đến tính cách của Tô Thức. Tô Thức vốn hay đùa vui, nếu làm người khác không thoải mái, ông chắc chắn sẽ trêu chọc lại, như vậy hai người vẫn có thể trở thành bạn bè. Tô Thức từng kể chuyện "tam cơm trắng" với một người hay châm chọc khác là Lưu Bân, Lưu Bân liền nảy ra ý định mời Tô Thức dự tiệc "hiểu cơm". Tô Thức chưa từng nghe qua "hiểu cơm" là gì, đến nơi thấy trong yến tiệc cũng chỉ có muối, củ cải và cơm, Lưu Bân cười bảo: "Tam bạch tức là hiểu (bữa sáng), đây chính là hiểu cơm."

Tô Thức ăn xong tại chỗ liền nói: "Ngày mai mời ngươi đến nhà ta ăn thuế cơm."

Lưu 攽 chưa từng nghe qua "thuế cơm" là món gì, bèn đến nhà Tô Thức dự tiệc. Kết quả đợi nửa ngày cũng chẳng thấy thuế cơm đâu. Đến khi bụng đói cồn cào, Tô Thức mới cười bảo rằng: "Muối cũng không có, củ cải cũng không có, cơm cũng không có, đây chính là thuế cơm."

Lưu 攽 nghe xong cười lớn: "Ta biết ngay tên nhóc nhà ngươi muốn trả đũa mà."

Tô Thức cũng cười theo, lập tức sai người mang lên một bàn yến tiệc phong phú, Lưu 攽 ăn uống thỏa thuê mới ra về.

Nếu Lưu 攽 dám bày ra một bàn cơm như vậy cho Trình Di, đối phương chắc chắn sẽ tức giận bỏ đi ngay lập tức.

Thế nhưng, Chương Cương lại rất thích tìm Trình Di để đàm luận về Lý học, hoặc là nắm bắt hướng gió trên toàn triều đình.

Hiện giờ Trình Di làm giảng sư cho thiên tử, còn Trình Hạo quản lý Thái Học. Ngoại trừ đám học trò Thái Học và thiên tử ra, thì binh lính Tây quân cùng Tam Phụ quân đều lấy Lý học để trị quân.

Cả ba nơi này đều được đào tạo theo Trình Chu Lý Học.

Trình Chu Lý Học quả thực có chỗ độc đáo. Xét từ góc độ duy tâm, sự hư vô của Phật gia và Đạo gia chắc chắn không thể làm kim chỉ nam tu thân cho đa số người đọc sách. Tuy nhiên, trong Lý học cũng có những điểm chưa thỏa đáng, Chương Cương không thể nào tiếp nhận toàn bộ, ông cần phải định hướng cho sự phát triển của Lý học sau này.

Chương Cương điềm đạm nói: "Trình tiên sinh, hôm qua ở Kinh Diên ngài giảng về đạo lý 'Lý nhất phân thù' với thiên tử, bổn tướng muốn nghe thêm một chút."

Trình Di đáp: "Tư Không cứ việc hỏi."

"Việc trong thiên hạ không gì ngoài Lý và Khí, vạn vật đều quy về một Thái Cực. Việc thiên hạ đều lấy Lý làm tính, làm thể, tuyệt đối không thể để lưu lạc ra ngoại vật."

"Lý nhất phân thù" đề cập đến một vấn đề triết học: Lý là một hay là phân?

Phái của Trình Di cho rằng có một chân lý tuyệt đối, nhưng khi thể hiện trên các sự vật khác nhau thì sẽ có biểu hiện khác nhau.

Một phái khác lại cho rằng, chỉ thông qua việc va chạm giữa hai quan điểm đối lập mới có thể tìm ra chân lý, đó chính là "một âm một dương chi vị đạo", cũng chính là cách nói của phép biện chứng.

Vương An Thạch thường xuyên dùng "âm dương nhị khí" để giải thích vấn đề.

Vậy rốt cuộc đó là chân lý tuyệt đối hay chân lý tương đối?

Chương Cương gật đầu nói: "Như lời tiên sinh, 1 cộng 1 bằng 2, đó là 'Lý nhất'. Đến khi áp dụng vào thiên hạ, một con ngỗng cộng một con ngỗng bằng hai con ngỗng, một con trâu cộng một con trâu bằng hai con trâu, đó là 'Lý phân thù', thiên hạ không có đạo lý nào khác."

"Nhưng nếu dùng để cai trị quốc gia và muôn dân, thì không thể chỉ áp dụng một đạo lý duy nhất. Giống như chuyện đẹp xấu của một bộ y phục, vạn người có thể có vạn cách nhìn khác nhau."

Ý của Chương Cương là, chân lý tuyệt đối áp dụng cho khoa học tự nhiên, ví dụ như 1 cộng 1 bằng 2, đây là đạo lý bốn biển đều như nhau.

Nếu 1 cộng 1 lúc thì bằng 2, lúc lại bằng 3, thì sẽ không có chân lý tuyệt đối nào tồn tại, và mọi tri thức khoa học cũng sẽ biến mất.

Chính vì tin vào "Lý nhất", nên trong toán học và vật lý lý thuyết, người ta mới có thể suy đoán ra những thứ chưa được phát hiện hoặc chưa tồn tại trong thực tế, rồi sau đó mới đi tìm kiếm và sáng tạo ra nó.

Giống như việc chúng ta biết 1 cộng 1 bằng 2, thì mới có thể suy ra 2 cộng 2 bằng 4.

Cho nên Chu Hi dựa vào "Lý nhất" mà suy đoán rằng, ngay cả khi thực tế chưa có vợ chồng, thì đạo lý về quan hệ vợ chồng đã tồn tại từ trước rồi, chính là ý này (Lý ở trước Khí).

"Lý nhất" là như vậy, nếu ngươi không ủng hộ việc 1 cộng 1 bằng 2, thì chắc chắn là ngươi sai, chứ không phải đạo lý sai.

Nhưng khoa học xã hội thì không như vậy.

Khoa học xã hội gần gũi hơn với quá trình thông qua chân lý tương đối để dần dần đạt đến chân lý tuyệt đối.

Lấy ví dụ lời Nho gia: "Quân vi thần cương, phụ vi tử cương, phu vi thê cương". Nho gia từ xưa đến tận thời Trình Di đều cho rằng đây là đạo lý muôn đời không đổi, đây chính là "Lý nhất".

"Lý nhất" là căn bản, là nền tảng của mọi luân thường, là hòn đá tảng của tòa cao ốc, không thể nghi ngờ.

Nhưng những lời này đặt vào thời nay thì sao?

Chưa nói đến "Quân vi thần cương".

Chỉ lấy "Phụ vi tử cương" mà nói, thế hệ sau càng ngày càng mạnh, người ta dựa vào cái gì mà phải nghe theo ngươi?

"Phu vi thê cương" lại càng là chuyện cười, thời nay cảnh "thê quản nghiêm" đầy rẫy khắp nơi, ngươi đem lời này nói trên mạng thì lập tức sẽ bị ném đá.

Cho nên, câu nói của Chu Hi rằng khi thực tế chưa có vợ chồng thì đã tồn tại đạo lý "Phu vi thê cương", đặt vào khoa học xã hội là không đúng.

Khi một sự vật xuất hiện hoặc được phát hiện, chúng ta mới nghiên cứu đạo lý của nó, đó mới là cách làm đúng đắn, chứ không phải là sợ hãi trước những sự vật mới mẻ.

Chương Cương nói với Trình Di: "Về điểm này, ta cực kỳ đồng tình với cách nói 'Nhất vật lưỡng thể' của Trương Tử Hậu (Trương Tái)!"

Trình Di lập tức mỉa mai đáp lại: "Xin hỏi Thừa tướng, ý của 'Nhất vật lưỡng thể' là 'Lý nhất' hay là 'Lý nhị'?"

Chương Cương nghe vậy liền cười lớn.

Câu hỏi của Trình Di đang xoáy vào việc liệu "Nhất vật lưỡng thể" của Chương Cương có phải là chân lý tuyệt đối hay không. Nếu không phải là chân lý tuyệt đối, thì điểm chính và điểm phản nằm ở đâu?

Cũng giống như có người hỏi ngươi rằng điểm biện chứng của "phép biện chứng" nằm ở đâu; nếu phép biện chứng cũng có điểm biện chứng, thì lời nói đó tự thân đã có chỗ không đúng rồi.

Chương Càng cười nói: "Y Xuyên tiên sinh thật là gậy ông đập lưng ông. Như lời Trương Tử Hậu tiên sinh đã nói, hai không lập thì một không thể thấy, một không thể thấy thì hai cũng không có chỗ dùng."

"Cũng giống như cái biết của người có học vấn và cái biết của tính tình vậy."

"Một không rời hai, có một tất sẽ có hai, hai vốn từ một, hợp hai cầu một, rồi sau đó mới biết một ở trong hai. Chính đạo lý này cũng chưa chắc đã là chân lý vĩnh hằng, ngày sau chắc chắn sẽ có thứ siêu việt hơn."

"Vạn vật đều chỉ có một cái Thiên lý."

Trình Di nghe vậy vội tranh luận. Việc này ông ta và Trương Tái đã từng tranh luận nhiều lần. Tuy nói Trương Tái và Trình Di đời sau đều được quy vào phạm trù Lý học, nhưng quan điểm "Lý với nhị" của Trương Tái và "Lý với một" của Trình Di là hoàn toàn khác biệt. Thậm chí lý niệm của Trình Di và Trình Hạo cũng chẳng đồng nhất, sau này người phát dương quang đại học vấn của Trình Di chính là Chu Hi, còn Khí học sau này lại được Vương Phu Chi cùng những người khác kế thừa và phát triển.

Chương Càng trò chuyện với Trình Di thêm một lát rồi nói: "Minh Đạo tiên sinh quý thể không an, việc Thái học tế tửu, ta tính toán lấy Lữ Dữ Thúc (Lữ Đại Lâm) đảm nhận."

Lữ Đại Lâm vốn là đệ tử của Trương Tái, sau lại bái vào môn hạ của Trình Di, học vấn bao hàm cả phạm trù Lạc học và Khí học. Chương Càng quyết định kết hợp Lạc học và Quan học, để Lữ Đại Lâm kế nhiệm Trình Hạo làm Thái học tế tửu. Cuối cùng, Tô Thức nhậm chức Hàng Châu tri châu, Lữ Đại Lâm tiếp nhận chức vụ từ tay Trình Hạo đang lâm bệnh nặng. Một tháng sau, Trình Hạo qua đời.

Trước khi Trình Hạo mất, Chương Càng từng đến thăm. Trình Hạo nắm lấy tay Chương Càng nói: "Chỉ cần bãi bỏ những pháp lệnh gây hại cho dân, phương pháp của Hi Ninh chắc chắn sẽ có lợi cho quốc gia."

"Thừa tướng, nên lấy phương pháp của Gia Hựu và Nguyên Phong mà kết hợp thực hiện."

Sau khi Phùng Kinh rời đi, những người bên cạnh Tô Thức lần lượt ra đi. Không ít kẻ nói Chương Càng "vắt chanh bỏ vỏ", khi quyền vị chưa củng cố thì người trong thiên hạ, dù là Tân đảng hay Cựu đảng, đều là bằng hữu của ông ta. Thế nhưng khi quyền lực đã vững vàng, ông ta liền lộ rõ bản tính, bắt đầu bài trừ dị kỷ. Đầu tiên là Thái Xác, giờ đến lượt Phùng Kinh, Tô Thức, cứ thế từng đại thần rời bỏ triều đình.

Chương Càng chấp chính đến nay, những lời phê bình trong triều ngoài dã chưa bao giờ dứt.

Ngày 10 tháng 3, Thiên tử ngự tại Tập Anh điện, đích thân phỏng vấn các tiến sĩ do Lễ bộ dâng danh sách. Trong kỳ thi đình, những người đỗ đạt có Chương Viện (con trai thứ tư của Chương Đôn), Lữ Ích Nhu, Phạm Trí cùng những người khác. Chương Thừa, người vốn lấy thân phận Quốc tử nguyên, đã giành được vị trí Bảng nhãn trong kỳ thi đình. Triều đình ban cho Chương Thừa chức Sùng Chính điện thuyết thư. Các triều thần bàn tán rằng Chương Càng vì thương xót con nhỏ nên không nỡ để nó ra ngoài làm quan.

Mạc Bắc thảo nguyên. Bão tuyết.

Dưới màn đêm đen kịt, vô số bóng đen nằm phục trong lớp tuyết dày đến tận đầu gối. Những chiếc áo bông da cừu trên người họ kết đầy băng giá, đôi ủng vải nỉ đơn sơ dưới chân đã sớm đông cứng. Họ là những chiến sĩ chăn nuôi của Khắc Liệt bộ và Miệt Nhi Khất bộ.

Tiếng vó ngựa của kỵ binh tuần tra Liêu quân từ xa vọng lại, ánh đuốc trên nền tuyết chiếu rọi những bộ giáp sắt dày cộm. Đây là năm vạn tinh nhuệ Da Thất quân dưới quyền Bắc viện Xu mật sứ Gia Luật Oát Đặc Lạt của nước Liêu. Họ thâm nhập sâu vào thảo nguyên Mạc Bắc, tìm kiếm chủ lực của Khắc Liệt bộ để quyết chiến. Những người mục dân nhìn về phía Da Thất quân với ánh mắt đầy phẫn nộ.

Từ năm trước, nước Liêu áp đặt lên các bộ tộc những mệnh lệnh khắc nghiệt như "thuế da sống" và "thuế ngựa", thậm chí cưỡng ép Khắc Liệt bộ nộp hàng vạn tấm lông chồn và da trâu. Những thành quả lao động vất vả của người mục dân bị cướp đoạt sạch trơn, vợ con họ phải gào khóc vì đói rét.

Đột nhiên, một tiếng sáo xương thê lương xé toạc tiếng gió!

"Đằng Cách!"

Tiếng gầm thét đinh tai nhức óc bùng nổ như lở tuyết! Trong tiếng hô vang dội, những người mục dân khoác áo da cừu, đi ủng nỉ từ dưới hố tuyết nhảy vọt lên! Trong tay họ, những mũi tên xương đơn sơ bắn đi như châu chấu, nhắm thẳng vào bụng ngựa của Liêu quân. Những kỵ binh Liêu mặc giáp khóa không kịp phòng bị, chiến mã hoảng sợ hí vang rồi ngã nhào vào đống tuyết.

Tại nơi vó ngựa sa lầy, các dũng sĩ Khắc Liệt bộ bạo khởi vung đao, chém thẳng vào chân ngựa! Máu tươi phun trào, đội ngũ kỵ binh Liêu lập tức đại loạn.

"Oanh! Oanh!"

Tiếng tù và sừng trâu của Liêu quân vang lên dồn dập, kỵ binh định dàn trận xung phong nhưng lại đụng phải cảnh tượng kinh hoàng hơn. Các lực sĩ Miệt Nhi Khất bộ mình trần vung chùy gai đập mạnh vào đầu ngựa! Trong tiếng xương gãy vụn, những con chiến mã rên rỉ gục ngã, các kỵ binh thảo nguyên mặc giáp nhẹ như từ trên trời rơi xuống, loan đao sắc bén vung lên cắt đứt thân hình quân Liêu.

Giữa cơn phong tuyết, tiếng hô của Ma Cổ Tư vang vọng: "Đoạt lại dê bò mà lũ chó Liêu đã cướp đi! Hãy dùng máu của người Khiết Đan để rửa sạch nỗi nhục năm xưa!"

Một cuộc thảm bại bắt đầu! Quân Liêu bị đánh tan tác, bị liên quân mục dân xua đuổi như đàn cừu, ép phải chạy về phía dòng sông Oát Khó Hà đang đóng băng. Những binh sĩ và chiến mã hoảng loạn bước lên mặt băng tưởng chừng kiên cố, nhưng lớp băng đã vỡ vụn dưới vó ngựa!

"Rắc! Rắc..." Những tiếng băng nứt vỡ khiến người ta kinh hồn bạt vía vang lên liên hồi! Đám binh lính Liêu tuyệt vọng gào thét, rơi xuống dòng nước lạnh thấu xương. Chỉ giằng co được vài phút, bộ giáp nặng nề đã kéo họ chìm sâu xuống đáy sông.

Tiếng kêu thảm thiết của những kẻ rơi xuống nước còn chưa dứt, các xạ thủ Mông Cổ đã giương cung trên lưng ngựa. Họ châm lửa vào những mũi tên tẩm dầu trơn, nhắm thẳng vào những thi thể Liêu binh và các tảng băng trôi đang giãy giụa giữa dòng sông.

Vèo! Vèo! Vèo!

Hỏa tiễn như những ngôi sao băng rơi xuống các khe nứt trên mặt băng! Lớp băng cùng thi thể bị dầu trơn bén lửa, bùng cháy dữ dội. Ngọn lửa bốc cao ngùn ngụt, chiếu rọi toàn bộ mặt sông Oát Khó sáng như ban ngày, đồng thời cũng làm nổi bật lá cờ Hắc Ưng đang phấp phới bay trên bờ sông.

Bão tuyết dần tan, ánh mặt trời chiếu rọi lên những thi hài Liêu quân chất cao như núi. Ma Cổ Tư với thân hình cao lớn vĩ ngạn đứng sừng sững trên "thi sơn", hắn nâng cao ngọn trường mâu nhuốm máu, bước qua những tấm lá chắn Khiết Đan đã vỡ nát.

Phía sau hắn là các bộ tộc Khắc Liệt, Miệt Nhi Khất tụ họp lại. Họ là những chiến sĩ liên quân hưởng ứng lời kêu gọi từ đại kỳ Hắc Ưng. Những người dân chăn nuôi khoác trên mình bộ da thú sũng nước máu và băng giá, trong ánh mắt lộ rõ sát khí ngút trời.

Mấy ngày sau.

"Xem kìa! Thượng Kinh của Khiết Đan!"

Phía chân trời hướng đông, bóng dáng lầu quan sát của Lâm Hoàng Phủ - Thượng Kinh nước Liêu - ẩn hiện trong làn sương sớm. Mười vạn kỵ binh Mông Cổ lặng lẽ ghìm cương tại đây, đông đúc vô biên vô hạn.

Ma Cổ Tư hung hăng cắm ngọn trường mâu xuống vùng đất lạnh giá, thủ lĩnh các bộ tộc đồng loạt rút loan đao ra khỏi vỏ:

"Roi ngựa chỉ tới đâu, nơi đó đều là vùng đất Trường Sinh Thiên ban cho dũng sĩ!"

Ma Cổ Tư vây công Thượng Kinh nước Liêu mấy ngày không hạ được, quân viện Liêu quốc kéo đến, Ma Cổ Tư đành suất quân rút về Mạc Bắc, giáng một đòn nặng nề vào uy tín của Liêu quốc.

Cùng lúc đó, việc Mạc Bắc khởi binh tấn công Thượng Kinh cũng khiến Nữ Chân và Ngũ Quốc bộ bắt đầu rục rịch. Thấy Ma Cổ Tư tiến công Thượng Kinh, bộ tộc Tháp Tháp Nhĩ và Địch Liệt cũng hưởng ứng lời kêu gọi. Trận khởi nghĩa của các bộ tộc Mạc Bắc lan đến Liêu quốc lần này đã diễn ra sớm hơn vài năm so với trong lịch sử, đang với tốc độ kinh người mà quét sạch mọi thứ.

Trong khi đó, bộ tộc Rút Tư Ba và bộ tộc Uông Cổ đang đứng giữa ranh giới Liêu - Tống để quan sát tình hình, bỗng nhận được tin tức: Chương Càng, người đang đi tuần tra Hi Hà, phụng mệnh Vương hậu dẫn theo hai vạn đại quân từ Qua Châu bắc thượng để hội minh cùng họ.

Hội minh mang hai ý nghĩa: ta có thể từ đây xuất binh tấn công ngươi, hoặc cũng có thể xuất binh chi viện cho ngươi. Thủ lĩnh của bộ tộc Rút Tư Ba và Uông Cổ lần lượt dẫn quân đến hội minh, ngoài việc được giữ nguyên phong hào, họ còn được ban thưởng vũ khí tài vật, đổi lại, họ dâng lên dê bò và chiến mã.

Đồng thời, thủ lĩnh hai bộ tộc này cũng rất biết điều, mỗi bên đều dâng lên Vương hậu một mỹ nhân trong bộ tộc mình.

Liêu quốc đang bận rộn dập tắt cuộc phản loạn của các bộ tộc Mạc Bắc nên không rảnh bận tâm đến việc hội minh, nhưng hành động này của Vương hậu lại khiến Đảng Hạng chấn động sâu sắc.

Hóa ra, vị trí đóng quân của bộ tộc Rút Tư Ba và Uông Cổ lại nằm ở phía bắc Khắc Di Môn của Đảng Hạng, cách Bắc Đô Định Châu không xa.

Đảng Hạng bận rộn nửa đời người, Lý Bỉnh Thường bất chấp sự phản đối của các thủ lĩnh bộ tộc để dời đô về Định Châu, nào ngờ lại tự đưa mình đến ngay miệng cọp của bộ tộc Rút Tư Ba và Uông Cổ - những đồng minh mới của Đại Tống. Hiện tại, Định Châu cũng không còn an toàn nữa.

Lý Bỉnh Thường tức giận vì bộ tộc Rút Tư Ba ngả theo Đại Tống, lập tức dẫn mười vạn binh mã đi đánh, nhưng lại thu về một chiến thắng "được không bù mất". Trước trận chiến này, Lý Bỉnh Thường đã phải tiến quân trong sự phản đối của các bộ tộc, khi hồi triều lại có kẻ ủng lập con trai của Gia Luật Tiên phát động phản loạn, may nhờ có người mật báo mới kịp thời bình định.

Lý Bỉnh Thường tru diệt những kẻ phản loạn, giết hơn hai ngàn người. Thế nhưng, các đại thần như Đa Bảo Trung lại góp lời, vì mọi người đã oán giận điều kiện gian khổ và sinh hoạt bất tiện ở Định Châu từ lâu, nên thỉnh cầu Lý Bỉnh Thường dời cung thất từ Định Châu về lại Trung Hưng Phủ, tức Hưng Khánh Phủ ngày trước.

Lý Bỉnh Thường bất đắc dĩ đành phải đồng ý.

Tại Võ Anh Điện.

Tân nhiệm Thuyết thư của Sùng Chính Điện là Chương Thừa Chính cung kính đứng hầu một bên, nhìn cha mình là Chương Càng cùng các tể tướng như Lữ Công đang đàm luận quân quốc đại sự với vị thiếu niên thiên tử.

"Theo ý các khanh, nếu giờ phút này muốn diệt Đảng Hạng thì cần bao nhiêu nhân mã?"

Ánh mắt thiên tử nhấp nháy đầy quyết đoán.