Hoàng hôn buông xuống, trăng đã lên đầu cành, trong phủ họ Tuân, Triệu Vân đang say mê đọc một cuốn "vô tự thư". Thấy vậy, Trần Quần có phần bất mãn: “Tử Long, sao lại cũng đọc mấy thứ này?”
Dù Tuân Du đã giải thích rằng “vô tự thư” chỉ có trang đầu là gây chú ý, nội dung còn lại thì khá bình thường, nhưng Trần Quần không thể chấp nhận việc Lữ Bố “minh oan” cho những nhân vật vốn nổi tiếng tàn ác. Xem các cuốn sách này, có thể thấy Lữ Bố khâm phục những ai? Thương Trụ Vương, Tần Thủy Hoàng, Vương Mãng.
Người khác có thể chỉ coi đó là sách giải trí, nhưng Trần Quần nhận ra Lữ Bố đang ngầm lợi dụng sách vô tự để thay đổi quan niệm của dân chúng, gián tiếp thúc đẩy sự chống đối lại giới sĩ tộc.
“Thú vị lắm.” Triệu Vân đóng sách lại, ngước nhìn sắc trời rồi đứng dậy nói với Trần Quần: “Tiên sinh, mai chúng ta phải vào triều, liệu chuyện xin chức Từ Châu Mục có chắc chắn không?”
Trần Quần ngồi xuống, gật đầu tự tin: “Dĩ nhiên, hiện nay Trung Nguyên có hai thế lực lớn là Viên Thiệu và Tào Tháo, cả hai đều coi Lữ Bố là kẻ thù. Lữ Bố cần chủ công ta để kiềm chế hai người họ từ phía sau. Ha, kẻ này tuy là gian tặc, nhưng đối với thế cục thiên hạ lại thấu hiểu vô cùng, quả thật là đại địch!”
Không ai còn nghĩ Lữ Bố chỉ là một kẻ võ biền nữa, nhưng chính vì vậy mà Trần Quần càng thêm e ngại. Lữ Bố đang chứng minh với thiên hạ rằng sĩ nhân không thực sự quan trọng, rằng vắng họ dân chúng còn sống tốt hơn. Một khi tư tưởng này ăn sâu vào lòng dân, đó sẽ là đòn nặng nề đối với sĩ nhân, và nếu có người bắt chước Lữ Bố… hậu quả sẽ khó mà lường hết.
“Hắn không trừ, thiên hạ khó mà yên ổn!” Trần Quần chua chát nói.
“Tiên sinh nói quá rồi chăng?” Triệu Vân có phần khó hiểu. Từ khi vào Quan Trung, ông nhận thấy Trần Quần ngày càng bất mãn với Lữ Bố, nhưng không rõ nguyên do vì sao.
“Quá ư?” Trần Quần nhìn Triệu Vân, lắc đầu thở dài: “Tử Long chưa thấy được vấn đề cốt lõi ở đây. Thôi, chuyện này giờ không liên quan đến chúng ta. Mai mà xin được chức Từ Châu Mục, chúng ta sẽ sớm quay lại Từ Châu.”
Trần Quần hiểu rõ mối nguy thực sự của Lữ Bố, nhưng hắn không thể làm gì. Nếu tìm cách gây rối tại đây, có khi còn chẳng thể rời khỏi Trường An an toàn. Tốt nhất là đòi xong lợi ích cần thiết rồi mới tính tiếp.
Triệu Vân nhìn Trần Quần đầy tò mò, ông thật sự muốn hiểu cốt lõi vấn đề mà Trần Quần ám chỉ là gì.
Sau khi Trần Quần rời đi, Triệu Vân nhìn cuốn vô tự thư trong tay. Sách này quả thật cuốn hút, ngoại trừ trang đầu đầy kích thích, phần còn lại kể về các anh hùng, dù những anh hùng này trong quan niệm thông thường đều bị coi là ác nhân. Triệu Vân thậm chí còn mượn sử sách của Tuân Du để tra cứu, phát hiện ra rằng các nhân vật trong sách vô tự đều thực sự xuất hiện trong sử sách.
Những người này có điểm chung là đều từng đấu tranh cho tầng lớp thấp nhất, nhưng tại sao lại bị lưu danh với những tai tiếng? Triệu Vân muốn đọc tiếp vô tự thư nhưng ngại Trần Quần sẽ khó chịu, bèn mang sách đến biệt viện khác đọc, nơi Tuân Du đang ngồi thưởng trà bên bàn đá, mùi hương thoang thoảng làm tâm trí con người thư thái hẳn.
“Là Tử Long đó à.” Tuân Du chỉ vào ghế đá bên cạnh, cười nói: “Lại đây uống chén trà, đây là trà mới của chủ công ta.”
“Đa tạ tiên sinh.” Triệu Vân cúi chào Tuân Du, rồi mới ngồi xuống.
Tuân Du rất hài lòng, trước tiên không kể đến tài năng, phong thái điềm đạm và lễ độ của Triệu Vân khiến Tuân Du thấy dễ chịu. So với những võ tướng khác chỉ biết càn quét, thiếu lễ nghĩa, Triệu Vân nổi bật với phong cách lịch thiệp và không nóng vội.
“Tử Long, ta thấy lễ nghi của cậu khác với lễ nghi sĩ nhân thông thường. Đây là lễ của quê nhà à?” Tuân Du rót trà cho Triệu Vân, hỏi một cách hứng thú.
“Là gia sư dạy tôi.” Triệu Vân đáp: “Kẻ học võ như chúng tôi, bản lĩnh càng cao, càng cần khiêm tốn và giữ quy củ, bảo vệ kẻ yếu, không sợ kẻ mạnh, dũng mãnh nhưng không sinh sự, dùng võ mà không phạm pháp.”
Nghe vậy, Tuân Du nhìn Triệu Vân mà cảm khái: “Thấy Tử Long, ta biết gia sư của ngươi ắt là một bậc cao nhân đáng kính.”
Triệu Vân gật đầu: “Gia sư quả thực khiến người ta kính phục.”
Do dự một lát, Triệu Vân không kìm được, hỏi: “Tiên sinh, từ khi vào Quan Trung, lòng tôi vẫn có điều nghi vấn chưa giải đáp.”
“Có gì cứ nói.” Tuân Du mỉm cười đáp, có vẻ rất quý mến Triệu Vân.
“Ôn Hầu rốt cuộc là người thế nào?” Triệu Vân nhíu mày hỏi.
“Điều này còn tùy Tử Long nhìn nhận thế nào.” Tuân Du hiểu ý, ánh mắt hơi phức tạp: “Ở Quan Đông, danh tiếng chủ công chắc là không tốt lắm nhỉ?”
“Quả thực… không tốt lắm.” Triệu Vân gật đầu.
Tại Quan Đông, lời đồn về Lữ Bố là kẻ giết người tàn nhẫn, không màng sinh mạng dân chúng, háo sắc vô độ, thậm chí ức hiếp thiên tử. Hình ảnh của hắn phủ đầy những lời nguyền rủa. Chỉ cần nghĩ đến Lữ Bố, người ta liền liên tưởng đến sự diệt vong, tội ác và xấu xa.
“Để Tử Long phải nói thế, xem ra danh tiếng của chủ công tại Quan Đông quả thực chẳng ra gì.” Thấy vẻ ngượng ngùng của Triệu Vân, Tuân Du không nhịn được cười, hỏi tiếp: “Nhưng nay Tử Long thấy thế nào?”
Triệu Vân thoáng chút bối rối. Từ khi vượt qua ải Hổ Lao, ông chỉ thấy một cảnh tượng trật tự ngăn nắp, dân chúng không phải chịu cảnh nước sôi lửa bỏng như lời đồn. Họ không giàu có, nhưng trên gương mặt của người dân ở Quan Trung lại ánh lên một niềm hy vọng về tương lai mà Triệu Vân chưa từng thấy ở Quan Đông, kể cả ở Từ Châu.
“Đôi khi lời nói dối dù hoa mỹ cũng không thể che giấu sự thật.” Tuân Du mỉm cười: “Chủ công ta là người thế nào, không ai nói được cả. Vị trí mỗi người khác nhau, nên nhìn thấy điều khác nhau. Ở đỉnh núi nhìn thấy một thế giới, còn ở chân núi lại là một thế giới khác. Ngươi nhìn thấy gì, điều đó chỉ có tự mình mới trả lời được.”
Nếu Điển Vi ở đây nghe được lời này, có lẽ sẽ chửi rủa ngay, nhưng Triệu Vân lại hiểu được, gật đầu cảm tạ: “Đa tạ tiên sinh, Vân đã hiểu.”
“Uống trà đi, đây là trà chủ công phải cầu xin mới có được từ Thục, qua tay trà nhân của phủ chế biến tỉ mỉ, không phải trà thường đâu. Khắp thiên hạ, người được thưởng thức loại trà này chẳng nhiều.” Tuân Du cười nói.
“Mời tiên sinh!” Triệu Vân nâng chén trà, tay còn lại nâng nhẹ phía dưới như uống rượu, ngửa đầu uống cạn.
Tuân Du nhìn Triệu Vân uống trà như uống rượu, không khỏi thấy xót, trà phải thưởng thức từ từ, may mà để nguội một lát, nếu không miệng sẽ bỏng rát.
Còn Triệu Vân thì cảm thấy hớp trà vào đến đâu là tinh thần sảng khoái đến đó, ông hơi tiếc vì vừa rồi đã uống quá nhanh.
“Để ta rót thêm một chén.” Tuân Du bật cười, rót thêm cho Triệu Vân: “Trà khác rượu, cần thưởng thức chậm rãi. Có người không ưa vị đắng của nó, nhưng nếu thấu được vị sâu trong đó, sẽ khó mà rời ra.”
Triệu Vân gật đầu, bắt chước Tuân Du, nhấp từng ngụm nhỏ, quả nhiên là một vị khác hẳn.
Thấy dáng vẻ nghiêm túc của Triệu Vân, Tuân Du cười nói: “Nếu Tử Long thích, khi rời khỏi ta sẽ tặng cho một ít.”
“Thứ quý thế sao dám nhận?” Triệu Vân vội từ chối.
“Chẳng phải quý lắm, chỉ là người thường khó có được. Chủ công ta mỗi tháng đều tặng cho những người yêu trà, nên không thiếu. Gặp người hợp ý như Tử Long, tặng một chút làm bằng hữu.” Tuân Du cười nói.
“Vậy Vân xin nhận với lòng cảm kích.” Triệu Vân cúi đầu đáp lễ.
“Dạo này Tử Long đọc vô tự thư say sưa, hẳn là không ít lần bị Trưởng Văn trách mắng.” Tuân Du cười nói.
“Tiên sinh nói đùa rồi.” Triệu Vân tò mò hỏi: “Vì sao gọi là vô tự thư?”
“Thực ra chủ công ta khuyến khích cải tiến thuật làm giấy chính là để dân chúng có thể học chữ dễ dàng. Tử Long có từng làm nông chưa? Người nông dân bình thường bận rộn từ sáng đến tối, làm gì có sức lực đọc sách học chữ? Vì vậy, chủ công dùng loại sách này để khuyến khích dân tự học.” Tuân Du giải thích.
“Thì ra là vậy.” Triệu Vân gật đầu, rồi hỏi: “Loại giấy này giá rất thấp phải không? Vân thấy sách vô tự và vạn ngôn thư cũng chỉ hai ba tiền một quyển.”
Giá một cuốn sách tre khắc chữ đáng giá cả nghìn tiền, tại sao khi làm trên giấy lại rẻ thế?
“Đương nhiên không phải, một quyển sách giá vốn không dưới mười tiền, chưa kể công sức.” Tuân Du cười đáp.
“Vậy tại sao…” Triệu Vân ngạc nhiên.
“Nếu giá là mười tiền, có bao nhiêu dân chúng sẽ mua?” Tuân Du cười hỏi.
“Thì ra là thế.” Triệu Vân bừng tỉnh, trong lòng kính phục, đồng thời quan niệm của ông cũng bị tác động mạnh. Chính sách của Lữ Bố dường như đều hướng đến dân chúng, điều này hoàn toàn khác với những gì ông từng chứng kiến. Có lẽ đây chính là điều mà Trần Quần gọi là cốt lõi? Nhưng là gì thì ông vẫn chưa hiểu hết.
Triệu Vân và Tuân Du càng trò chuyện càng hợp ý. Dưới trướng Lữ Bố tuy có nhiều võ tướng, nhưng người vừa có khí chất sĩ nhân như Triệu Vân thì không nhiều. Tuân Du đứng giữa Lữ Bố và giới sĩ nhân, đã quen nhìn nhận vấn đề một cách trung lập. Với Triệu Vân, nhiều điều trong cuộc trò chuyện hôm nay khiến ông như mở ra một chân trời mới.
Hai người trò chuyện đến tận khuya, Tuân Du nhìn trời nói: “Mai là ngày vào triều, Tử Long nên nghỉ sớm, chớ để thất lễ trước mặt bệ hạ.”
“Đa tạ tiên sinh chỉ giáo, Vân xin ghi nhớ!” Triệu Vân đứng dậy cúi đầu cảm ơn.
Tuân Du mỉm cười đáp lễ, nhìn theo bóng Triệu Vân rời đi, không khỏi thở dài. Giá mà Triệu Vân là tướng dưới trướng Lữ Bố thì hay biết mấy.