“Lúc này đi sao? Chi bằng đợi qua Tết Nguyên đán, khi trời ấm hơn một chút rồi hãy đi cũng chưa muộn.” Tháng Mười, Quan Trung vạn vật đã héo tàn, bước vào mùa đông. Năm nay mùa đông dường như đặc biệt lạnh. Nếu như hè năm rồi còn có nạn đói, hạn hán, thì Lữ Bố còn có thể cùng trời đấu sức. Nhưng với cái lạnh này, Lữ Bố hoàn toàn bó tay. Củi than có thể giúp sưởi ấm, nhưng thứ này không phải nhà nào cũng có thể dùng. Lữ Bố nhớ rằng trong thế giới mô phỏng của Đại Mãn, có một loại vật liệu tên là bông có thể giúp chống lạnh, nên ông đã từng phái người đến Tây Vực để tìm kiếm, tiếc thay vẫn chưa thu được kết quả gì.
Một số người được cử đi Thục để xem thử liệu có thể tìm ra loại vật liệu này từ vùng Ấn Độ hay không, rồi mang về trồng ở đây. Nhưng chẳng may những người này bị giữ lại, còn gia tộc của Lưu Yên vì mưu phản đã bị Lữ Bố diệt cả nhà. Sự việc này xảy ra vào khoảng thời gian Quách Gia tiêu diệt bọn giặc Bạch Ba, và cũng nhờ đó, Quách Gia có thể lợi dụng tình thế để ra tay. Thế nhưng, các sứ giả đã phái đi khó có thể sớm quay về.
Các gia đình giàu có muốn vượt qua mùa đông thì chẳng lo bị rét mà chết, vì họ có những loại áo bằng lụa và da thú dày dặn, vừa đẹp mắt lại ấm áp hơn áo bông nhiều.
Dù hiện nay đã có giao thương với người Hồ, thị trường bắt đầu xuất hiện nhiều loại da thú, nhưng giá cả vẫn quá cao so với người dân bình thường, đa phần đều bị các gia đình quyền quý mua đi hết. Tại phủ Lữ Bố, ba người phụ nữ và bốn đứa trẻ, bao gồm cả Lữ Bố, mỗi người đều có hai bộ áo lông, nhưng cũng chỉ là những loại đơn sơ mà thôi.
Như Dương Tu trước mặt đây, mặc dù áo lông chồn không đến mức phải thay mới hàng ngày, nhưng với gia sản của ông, có lẽ trong một tháng cũng không cần mặc lại. Tuy nhiên, người đặt câu hỏi không phải là Lữ Bố mà là Tuân Du. Lúc này, Tuân Du có vẻ không nỡ xa Dương Tu, người sắp lên đường nhậm chức ở Thượng Đảng.
“Mọi chuyện đã bàn giao xong xuôi, tiên sinh còn điều gì khác cần dặn dò không?” Dương Tu giả vờ như không hiểu ánh mắt tiếc nuối của Tuân Du.
Lòng không nỡ thật đấy, nhưng không phải vì yêu quý Dương Tu. Thời gian gần đây, Dương Tu thường bị Tuân Du dùng tình nghĩa để ràng buộc, khiến ông làm không ít việc mà vốn không thuộc trách nhiệm của mình, nên ông đã bị kéo dài thời gian lên Thượng Đảng nhậm chức lâu nay. Dương Tu dù bực tức nhưng lại không tiện nói gì với vị trưởng bối này, chỉ đành nuốt cục tức vào trong. Giờ đây, ông cũng đã hiểu rõ hơn, chẳng còn bị lay động bởi ánh mắt của Tuân Du nữa.
Dù biểu cảm có hơi giả tạo, nhưng nếu muốn tiếp tục lừa ông ở lại thì đã không còn khả năng.
“Xem ra Thượng Đảng đã quy thuận được vài tháng, nếu không sớm đến, chỉ sợ Lý Túc sẽ chạy về đòi người từ chủ công mất.” Quách Gia ngồi bên cạnh lò sưởi nhấp một ngụm trà, nghe xong liền bật cười đùa. Việc Tuân Du liên tục trì hoãn một đứa trẻ mới vào đời thế này quả thật có chút không đáng.
Sau khi Trương Dương quy thuận, Lý Túc được giữ lại trấn thủ Thượng Đảng, cùng Trương Dương trông coi nơi này, đồng thời tạm thời đảm nhiệm chức Thái Thú Thượng Đảng.
Chức Thái Thú thường là béo bở, nhưng Thượng Đảng lại không nằm trong số đó. Sau khi Trương Dương quy thuận, ông ta gần như không quan tâm chuyện gì, tất cả đều dồn lên Lý Túc, từ việc yên dân đến cải cách thuế đất. Điều này đã từng gây ra mâu thuẫn giữa ông và Trương Dương, và sau đó, Lữ Bố đã phải gửi thư riêng cho Trương Dương và cử Hách Chiêu dưới trướng Hoa Hùng đến trú ở ải Hồ Quan thì Trương Dương mới chịu yên phận.
Nhưng hiển nhiên là Lý Túc không đủ khả năng gánh vác hết mọi việc, cần có một người giỏi về hành chính đến giúp. Dương Tu đã ở Ty Vệ Úy một thời gian khá lâu, năng lực xử lý công việc của ông rất tốt và hiểu rõ suy nghĩ của Lữ Bố. Để Dương Tu đến Thượng Đảng, lại có Hách Chiêu tại ải Hồ Quan hỗ trợ, chắc cũng sẽ không gặp vấn đề gì. Mà dù có xảy ra vấn đề, đối với Dương Tu mà nói, chưa chắc đã là điều xấu.
Tuân Du đành phải buông tay, uể oải liếc nhìn Quách Gia một cái, thầm nghĩ: "Ta chỉ muốn nghỉ ngơi thêm vài hôm thôi!"
Quách Gia tiếp tục nhấp trà, làm như không nhìn thấy.
Sau cứu tế, tình hình bên Lữ Bố cũng đã bớt căng thẳng, nhiều chức quan được thành lập tạm thời giờ đã bị bãi bỏ, khiến nhiều quan viên nhẹ nhõm hơn, nhưng không ai dám nảy sinh ý đồ gì trong thời điểm này.
Lữ Bố ngồi sau án thư, lặng lẽ xem vài bản sao cổ thư từ Thái Ung mượn được, đây là những quyển sách hiếm, không phải của Nho gia mà thuộc về Đạo gia. Gần đây, ông rất thích đọc sách của các bậc hiền triết Bách gia, mong tìm ra một số tư duy quản lý quốc gia từ trong đó.
“Chủ công, Khẩu Trì... không... là Đức Hanh đến!” Điển Vi bước vào, chắp tay bẩm báo với Lữ Bố.
Dương Tu lập tức đưa mắt tìm quanh để lấy một tấm thẻ tre trống.
“Cho hắn vào!” Lữ Bố gật đầu, mặc dù chức quan của Mã Quân không cao, nhưng là một trong số ít người có thể trực tiếp đến gặp ông.
Điển Vi đáp ứng, chẳng mấy chốc đã dẫn Mã Quân vào. Mã Quân chắp tay hành lễ trước Lữ Bố: “Tham... tham kiến... chủ... chủ công!”
Ánh mắt Lữ Bố dừng lại trên món đồ trong tay Mã Quân, đôi mắt sáng lên: “Xong rồi sao?”
Mã Quân gật đầu, định nói thêm thì Dương Tu đưa thẻ tre và bảng lót cho ông, Mã Quân đã quen với việc này, liền nhận lấy và viết.
“Chủ công, theo yêu cầu và chỉ dẫn của ngài, mấy tháng qua, Quân đã thử nghiệm không ngừng, cuối cùng chế tạo được loại giấy tiện lợi để viết. Chỉ là máy in như ngài nói vẫn chưa có loại mực phù hợp, vì thế vẫn chưa hoàn thành.” Dương Tu đọc nội dung trên thẻ tre và chuyển lời đến Lữ Bố.
Thực ra, Đại Hán đã có giấy từ lâu.
Thái Luân đã phát minh ra giấy từ hơn hai trăm năm trước, nhưng loại giấy của Thái Hầu lại không tiện để viết. Lữ Bố từng đọc sách trên giấy ở thế giới Đại Càn, khi trở lại đã muốn làm ra sách giống như thế, nhưng giấy của Thái Hầu không thể đáp ứng yêu cầu.
Vì vậy, trong lần thứ hai bước vào Đại Càn, ông đã hỏi cách in sách, bao gồm cả kỹ thuật in bản khắc.
Lữ Bố không phải thợ thủ công, cũng không định tự làm, nên chỉ truyền đạt lại ý tưởng cho Mã Quân, còn cụ thể thế nào thì phụ thuộc vào ông ấy.
Lữ Bố không nói nhiều, vẫy tay ra hiệu cho Mã Quân mang vật phẩm lên.
Mọi người tò mò nhìn vào xấp giấy trong tay Mã Quân. Mã Quân tiến lên, đặt lên bàn một xấp giấy được cắt chỉnh tề.
Mọi người ở đây đều là bậc kiến thức uyên bác. Quách Gia cầm một tờ lên, xem xét kỹ, rồi nhìn Lữ Bố nói: “Chủ công, giấy này dường như không phải là loại của Thái Hầu.”
Giấy này tuy đã xuất hiện từ hơn hai trăm năm nay, nhưng chưa được dùng rộng rãi do giấy Thái Hầu rất khó viết, chữ dễ bị nhòe và giấy dễ rách. Giấy Mã Quân mang tới không chỉ tốt hơn về cảm quan và xúc cảm mà còn chắc chắn hơn rất nhiều.
Lữ Bố đặt một tờ lên bàn, cầm bút viết vài chữ. Chữ của ông vốn đã đẹp, sau vài lần rèn luyện trong thế giới mô phỏng, đã có khí chất đặc biệt, Thái Ung từng nhận xét chữ của ông nếu xét riêng về bút pháp thì không thua kém bất kỳ danh gia nào đương thời.
“Chữ đẹp quá!” Dương Tu không nhịn được mà thốt lên.
Quách Gia lại nhìn vào tờ giấy, lên tiếng khen: “Đồ tốt!”
Lữ Bố cười nhẹ. Để bồi dưỡng nhân tài thì điều quan trọng nhất là gì? Tất nhiên là thầy dạy, nhưng ngoài ra, sách vở cũng rất cần thiết. Trước đây, thẻ tre vì quý hiếm nên chỉ giới sĩ tộc mới có quyền sở hữu.
Nhưng Lữ Bố từng sống trong một thế giới mà sách vở tràn ngập, tất nhiên không muốn để thứ này trở thành đặc quyền bị sĩ tộc độc quyền. Hệ quả của việc độc quyền kiến thức là Lữ Bố chỉ có thể tìm nhân tài từ trong giới sĩ tộc, điều này rõ ràng là rất hạn chế.
Nhưng ông cũng biết, dù sách vở có nhiều đến đâu, nếu dân chúng không no đủ thì cũng chẳng có mấy người chịu cho con trai mình đi học. Khi còn phải lo kiếm miếng ăn, ai còn muốn để mất đi lao động trong nhà chỉ để đọc sách?
Dĩ nhiên, việc phổ cập giáo dục còn một vấn đề nữa là liệu có người nào chịu dạy hay không?
Giới sĩ tộc nắm giữ tri thức sẽ không bao giờ muốn chia sẻ kiến thức ra ngoài, vì vậy, Lữ Bố phải làm bước chuẩn bị trước, chính là xây dựng thư viện. Các con em của binh lính có công lao đều được vào thư viện học, và với những người như Thái Ung cũng là một lợi thế của Lữ Bố. Khi lứa nhân tài đầu tiên ra đời, một số người sẽ ở lại thư viện tiếp tục giảng dạy, Lữ Bố dự định dành ra hai mươi năm để tích lũy nhân tài truyền đạt tri thức.
Hai mươi năm sau, các bước chuẩn bị cũng đã hoàn tất, khi đó, sách vở và giáo viên đều có sẵn, người dân giàu có rồi, số người mong muốn học chữ tự nhiên sẽ tăng lên.
Về những vấn đề có thể xảy ra khi thư viện ngày càng nhiều, Lữ Bố đã chứng kiến qua, nhưng đó là chuyện sau này. Hiện giờ, ông muốn phá vỡ vòng độc quyền tri thức của giới sĩ tộc.
Tất nhiên, giới sĩ tộc không chỉ độc quyền về tri thức, nhưng với Lữ Bố, chỉ cần tri thức được phổ cập thì những vấn đề khác không còn là trở ngại. Hai mươi năm, ông quyết tâm dùng hai mươi năm để phá vỡ vòng độc quyền này. Như quốc gia từng nói, sức ảnh hưởng của giới sĩ chưa đạt đến đỉnh cao, nhưng như thế thì sao?
“Có thể xem đây là một cải tiến từ giấy Thái Hầu, từ giờ mọi người sẽ dễ viết hơn!” Lữ Bố mỉm cười nói.
Hiện tại, giấy không thể thay thế hoàn toàn thẻ tre để làm sách, nhưng có thể dùng thay thế thẻ tre trong việc tập viết. Xét cho cùng, thẻ tre quá đắt đỏ. Thái Ung từng luyện được kiểu chữ Phi Bạch nổi tiếng, ông từng nói rằng chỉ tính riêng số thẻ tre tiêu hao cũng không dưới vạn, thậm chí chục vạn quyển, đến cả nhà giàu có cũng không chịu nổi mức tiêu hao như vậy.
Ngoài ra, viết thư cũng có thể dùng loại giấy này để thay thế.
Dù sao thì điều này cũng sẽ mang lại sự tiện lợi, nhưng trước khi kỹ thuật in xuất hiện, thì cũng chỉ giảm được phần nào chi phí viết lách mà thôi.
“Chuyện in ấn không cần vội, cứ từ từ mà làm!” Lữ Bố đặt tờ giấy xuống, khích lệ Mã Quân: “Chuyện này mà thành, Đức Hanh ắt sẽ lưu danh thiên cổ!”
Mã Quân phấn khởi đến không thốt nên lời.
“In ấn là gì?” Dương Tu tò mò hỏi.
“Chuyện này tạm thời cần giữ bí mật. Truyền lệnh của ta, Đức Hanh cải tiến giấy Thái Hầu có công, thưởng vạn thạch, miễn thuế ba năm cho gia đình ông ấy!” Tâm trạng Lữ Bố rõ ràng rất tốt. Những vấn đề mà Thái Ung nói trước đây, Lữ Bố nào chẳng biết, nhưng ông đang nắm trong tay sức mạnh có thể thay đổi thời đại, nên những điều người khác lo ngại, ông lại muốn thử sức.
“Đa... đa tạ... chủ... chủ công!” Thấy Dương Tu đang chăm chú nghiên cứu tờ giấy mà chẳng quan tâm đến mình, Mã Quân chỉ có thể tự mình bái tạ Lữ Bố.
“Là ta phải cảm ơn ngươi!” Tâm trạng Lữ Bố phấn khởi, đỡ tay Mã Quân, bật cười lớn: “Về nghỉ ngơi vài hôm đi, chuyện máy in không cần gấp, cứ từ từ mà làm.”
Máy in thực ra không khó, chỉ là kỹ thuật khắc in mà thôi, vấn đề khó nằm ở mực in. Vì Lữ Bố không trực tiếp nghiên cứu nên đã không ngờ rằng cuối cùng lại bị vướng ở khâu này. Nhưng ông cũng không lo lắng, với kế hoạch bồi dưỡng nhân tài trong hai mươi năm, ông có đủ thời gian để chờ đợi.
Mã Quân rất xúc động, việc được lưu danh sử sách đối với một người thợ thủ công mà nói quả là điều khó tin, nay có được cơ hội, ông tất nhiên biết ơn Lữ Bố vô cùng.
Lữ Bố vui vẻ, đích thân đưa Điển Vi cùng Dương Tu ra ngoài, khiến Dương Tu có đôi phần cảm động…