Vào mùa xuân năm Hưng Bình thứ hai, trong suy tính của Lữ Bố và các tin tức tình báo, thời điểm này đáng ra thiên hạ phải đang yên ổn liếm vết thương sau những tổn thất, và không nên có bất kỳ cuộc chiến nào xảy ra. Tuy nhiên, đó chỉ là trong tình huống bình thường; Lữ Bố chưa tính đến cảm giác áp lực mà mình tạo ra đối với các chư hầu Quan Đông. Ít nhất là đối với Viên Thiệu, sự tồn tại của Lữ Bố đã khiến ông cảm thấy bất an và thúc đẩy ông phải tiêu diệt Công Tôn Toản.
Cuối năm ngoái, trận đại bại của Công Tôn Toản đã khiến ông mất cả Yên Kinh, vùng đất quan trọng nhất của mình. Viên Thiệu không tiếc bất cứ giá nào đuổi theo quyết liệt, Đái Quận và Chước Quận cũng lần lượt đầu hàng theo gió. Công Tôn Toản buộc phải rút lui về Hồ Nô, cố gắng giữ vững tình thế. Thế nhưng, khi nhìn lại cả vùng U Châu rộng lớn, trong tay ông chỉ còn lại quận Ngư Dương.
Đến lúc này, Công Tôn Toản mới nhận ra tác động lớn lao của cái chết của Lưu Ngu đối với mình. Khi triều đình ban bố chiếu thư, các quan viên U Châu gần như tất cả đều hướng về Viên Thiệu. Công Tôn Toản hiểu rằng chiếu thư chỉ là một cái cớ, nguyên nhân thực sự là lòng trung thành của những người này luôn dành cho Lưu Ngu chứ không phải cho ông. Trong số những người truy đuổi ông, có bao nhiêu người là thuộc hạ cũ của Lưu Ngu?
Nhưng ông cảm thấy mình không có lỗi gì cả. Lưu Ngu thiên vị người Hồ, thậm chí còn giúp đỡ họ đàn áp người Hán, chuyện như vậy ai có thể chịu được?
“Chủ công!” Tào Tĩnh bước vào trong, thấy Công Tôn Toản đang ngẩn ngơ liền chần chừ lên tiếng.
“Ta còn bao nhiêu binh mã?” Công Tôn Toản hít một hơi sâu, gắng gượng lấy lại tinh thần hỏi.
“Không đến năm ngàn người!” Tào Tĩnh đáp, giọng đầy chua chát.
Năm ngàn?
Công Tôn Toản sững sờ. Ngày trước khi đối đầu với Viên Thiệu, ông còn có ít nhất năm vạn tinh binh, mà giờ đây còn lại chưa đầy năm ngàn. Ông không cam lòng, nhưng không cam lòng thì cũng có ích gì? Viên Thiệu sẽ không vì ông không cam lòng mà buông tha, nhưng nay chỉ còn lại một quận đất, cho dù tập hợp lại cũng có thể làm gì?
Điều Công Tôn Toản mãi không hiểu được là tại sao Viên Thiệu lại muốn tiêu diệt ông đến cùng, bất chấp mọi thứ. Bản thân ông giờ đã suy tàn, còn Viên Thiệu, dù có chiếm được đất nhưng cũng chịu tổn thất lớn, hắn ta theo đuổi điều gì?
Không ai trả lời được Công Tôn Toản, và đó cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa ông và Viên Thiệu. Bên cạnh ông không có một mưu sĩ nào có thể hoạch định tương lai và nhìn thấu cục diện thiên hạ. Công Tôn Toản chỉ nhìn thấy U Châu, Ký Châu và Thanh Châu, trong khi Viên Thiệu không tiếc gì mà đuổi giết ông bởi áp lực từ Lữ Bố. Việc Lữ Bố kiểm soát Hạ Đông và Thượng Đảng, rồi tập trung dân cư ở Hà Lạc đã tạo ra mối đe dọa lớn cho Viên Thiệu. Viên Thiệu cần ổn định hậu phương và tập trung toàn lực vào Trung Nguyên, vì vậy dù thế nào đi nữa, ông ta cũng phải thanh trừ Công Tôn Toản.
Vì không hiểu điều này, Công Tôn Toản nghĩ Viên Thiệu là một kẻ điên cuồng, nhưng ngay cả khi Viên Thiệu đánh chiếm được U Châu, hắn ta cũng tổn hại nặng nề. Để làm gì chứ?
“Còn tướng lĩnh nào trong các đội ngũ không?” Công Tôn Toản cố gắng giữ lại chút tinh thần hỏi. Nghiêm Cương đã chết, huynh đệ của ông cũng mất, giờ bên cạnh ông không còn tướng lĩnh đáng kể nào.
Tào Tĩnh lắc đầu mà không nói gì, đừng nói là đại tướng, ngay cả các tướng thông thường cũng chẳng còn.
“Ta nhớ… trước đây ở Giới Kiều có một tiểu tướng cứu ta, tên là…” Công Tôn Toản nghĩ đến một người, nếu không còn ai, có lẽ có thể phong cho người đó lên làm tướng.
“Triệu Vân?” Tào Tĩnh nhớ ra người đó. Bạch Mã Nghĩa Tòng tuy mạnh, nhưng như Triệu Vân, có thể tiến thoái tự nhiên trong loạn quân thì thật hiếm thấy, người như vậy thật khó quên. Tuy nhiên, quân đội của Công Tôn Toản vốn đã đầy đủ tướng vị, Triệu Vân dù cứu Công Tôn Toản trong lúc nguy nan nhưng vẫn không được phong thưởng. Giờ đây, khi các đại tướng đã hi sinh gần hết, Công Tôn Toản mới nhớ đến một nhân tài như vậy bên mình.
“Đúng, chính là hắn. Hắn còn trong quân chăng?” Công Tôn Toản gật đầu, cảm thấy người này có thể dùng được.
Tào Tĩnh lắc đầu đáp: “Sau khi cứu ngài không lâu, Triệu Vân đã từ chức về quê, nói là anh trai qua đời, phải về lo tang sự. Chủ công lúc đó cũng đã đồng ý.”
“Đúng rồi, ta đã đồng ý.” Công Tôn Toản nhắm mắt lại, hiểu rằng trong thời điểm này Triệu Vân cũng không thể quay lại, bỏ đi cũng tốt, ít ra sẽ không phải chết.
“Ngôn Chi, ngươi đã theo ta bao lâu rồi?” Công Tôn Toản hỏi.
“Từ thời Trung Bình, đã theo chủ công được mười năm rồi.” Trong lòng Tào Tĩnh có chút nặng nề. Khi một người bắt đầu nhìn lại quá khứ, thường là đã quyết ý đi vào chỗ chết. Lúc này, ánh mắt u sầu của Công Tôn Toản khiến Tào Tĩnh không biết nên khuyên can thế nào.
“Mười năm rồi.” Công Tôn Toản cười khẽ: “Ta còn nhớ năm xưa dưới cửa ải Hổ Lao, Viên Thiệu bị Lữ Bố dọa đến mức nằm bò ra khóc.
Khi đó, ngoài Bạch Mã Nghĩa Tòng của ta, còn đội quân nào có thể chống lại Lữ Bố? Giờ đây… Bạch Mã Nghĩa Tòng… Bạch Mã Nghĩa Tòng… Nếu Bạch Mã Nghĩa Tòng vẫn còn, ta nào sợ gì Viên Thiệu!?”
Nói đến đây, ánh mắt ông đỏ hoe, trận chiến Giới Kiều năm nào đã khiến Bạch Mã Nghĩa Tòng gần như bị diệt toàn bộ, những tướng sĩ theo ông nhiều năm đã mất sạch. Từ đó, ông bắt đầu đi xuống dốc, và nhớ về Bạch Mã Nghĩa Tòng khiến lòng ông ngập tràn bi thương. Nếu Bạch Mã Nghĩa Tòng còn đó, dù là đường cùng, ông cũng có tự tin mở một lối thoát. Nhưng tiếc thay, đội quân đó đã hy sinh toàn bộ trong một trận chiến, giờ đây trong tay ông chỉ còn không đến năm ngàn binh sĩ thường.
Tào Tĩnh thở dài, không nói lời nào. Thực ra, thất bại của Công Tôn Toản không chỉ do Bạch Mã Nghĩa Tòng bị tiêu diệt, mà còn nhiều nguyên nhân khác: ông không cứu khi quân sĩ bị vây, không nghe lời khuyên can… Lưu Ngu có thể thất bại, nhưng không thể giết. Năm xưa, Tào Tĩnh và nhiều người đã khuyên ông, nhưng Công Tôn Toản vì mối tư thù mà giết Lưu Ngu, khiến ông mất hết đồng minh. Những gì còn lại chỉ là bọn giặc núi Hắc Sơn, nhưng chúng đâu giúp được gì?
Viên Thiệu không diệt được giặc Hắc Sơn vì chúng trốn trong núi Thái Hành chứ không phải do chúng mạnh mẽ gì. Nếu không có địa thế hiểm yếu ấy, chúng đã sớm bị diệt gọn.
Nhưng giờ nói những chuyện này thì có ích gì?
“Ngày hôm nay, nếu ta…” Công Tôn Toản định nói gì đó thì một tướng quân bước vào, bẩm báo: “Chủ công, đại quân của Viên Thiệu đã đến ngoài thành, và còn…”
“Còn gì?” Công Tôn Toản cau mày nhìn viên tướng: “Nói nhanh, đừng lấp lửng như thế!”
“Dạ!” Viên tướng cúi người đáp: “Họ còn bắt gia quyến của ngài ở ngoài thành để uy hiếp tướng sĩ mở cổng.”
Nghe vậy, ánh mắt Công Tôn Toản trở nên lạnh lùng. Ông nắm chặt cây trường mâu, quát lên: “Triệu tập các tướng sĩ, xuất thành!”
Tiếng tù và bi ai vang lên trên tường thành Hồ Nô, khiến quân Viên Thiệu bên ngoài nghe thấy mà lòng trở nên nặng trĩu. Đó là tín hiệu cho thấy Công Tôn Toản sắp tấn công, và dù đây là điều họ mong muốn, nhưng sức tấn công của Công Tôn Toản không thể coi thường. Chỉ một sơ suất, ông ta có thể phá vây thành công.
Cổng thành mở toang, Công Tôn Toản dẫn theo những binh sĩ còn lại xông ra ngoài. Tuy chỉ còn không đến năm ngàn người, nhưng khí thế của họ không hề kém so với hai vạn quân Viên ngoài thành.
Nhưng đứng trước đội hình quân Viên, không phải là tướng địch hay cung thủ mà là một nhóm phụ nữ đang nức nở, bao gồm phu nhân Hầu thị của Công Tôn Toản cùng một số thiếp thất. Nhìn thấy Công Tôn Toản xuất hiện, các thiếp thất càng khóc to hơn, kêu gào van xin ông cứu.
“Viên Bản Sơ!” Công Tôn Toản thúc ngựa tiến lên, ánh mắt lạnh như dao quét qua trận hình đối phương, lớn tiếng quát: “Tổn thương vợ con là điều không nên, ngươi muốn gì đây!?”
Viên Thiệu đương nhiên không xuất hiện, nhưng một tướng quân đã truyền lời của ông: “Công Tôn Bá Quỳ, chỉ cần ngài đầu hàng, gia quyến của ngài sẽ không bị tổn hại. U Châu đã đến mức này, không ai muốn đánh thêm nữa. Chủ công của ta nhớ tới lòng can đảm của ngài, nếu ngài quy thuận, nhất định sẽ không bạc đãi!”
“Năm xưa dưới Hổ Lao, một mình Lữ Bố đã khiến ngươi hoảng sợ đến thế, nếu ta hàng ngươi, chẳng phải sẽ bị người đời coi là vô dụng như ngươi sao?” Công Tôn Toản ngẩng đầu, nhìn Hầu thị mà hỏi: “Phu nhân, nàng sợ không?”
Hầu thị nhìn về phía ông, từ từ lắc đầu, lớn tiếng nói: “Phu quân, đừng lo cho thiếp!”
Nói xong, không để người bên cạnh phản ứng, nàng đâm mình vào lưỡi đao của một binh sĩ gần đó, kết thúc đời mình.
Công Tôn Toản giận dữ trừng mắt, nắm chặt trường mâu. Nhìn những thiếp thất đang khóc ròng, ông bật cười lạnh: “Chỉ có phu nhân là hiểu ta!”
Ông gác trường mâu lên yên ngựa, lấy cung, bắn thẳng vào một người thiếp đang khóc lớn nhất. Đó là người thiếp ông yêu quý nhất, nhưng lúc này, Công Tôn Toản không hề luyến tiếc. Người ông yêu thương thực sự đã ra đi.
“Công Tôn Toản, đừng tự hủy mình!” Quân sư của Viên Thiệu là Cúc Nghĩa đứng trước trận quát.
“Tự hủy sao?” Công Tôn Toản kiêu hãnh đáp: “Ta, Công Tôn Toản, cả đời chinh chiến, có sai lầm gì cũng không đến lượt bọn ngươi phán xét. Viên Bản Sơ, hôm nay nếu ngươi không giết được ta, thì chính ngươi phải ở lại đây!”
Nói rồi, ông thúc ngựa xông lên, dẫn đầu đoàn quân tấn công vào trận địch. Được ông cổ vũ, năm ngàn tướng sĩ cũng hét lên, tràn đầy khí thế lao tới. Đám thiếp thất lúc này không còn là trở ngại mà trở thành gánh nặng cho quân địch.
Quân Viên Thiệu không ngờ Công Tôn Toản lại cứng rắn đến vậy. Chỉ có Cúc Nghĩa nhanh chóng ra lệnh bắn tên, nhưng lần này không có địa thế thuận lợi như ở Giới Kiều, quân Cung Tiễn không thể ngăn chặn đội kỵ binh của Công Tôn Toản.
Công Tôn Toản chiến đấu như kẻ ôm chí chết, xông vào trận địa của Viên Thiệu với lòng quyết tử. Quân Viên chưa từng chứng kiến sự cuồng dũng thế này, những binh sĩ Ô Hoàn đầu tiên đối diện với ông đã bị đẩy lùi, rồi ông tiếp tục xông thẳng về phía cờ soái của Viên Thiệu...