Chúng ta còn quá non nớt, công ty chúng ta trải qua mười năm phát triển thuận lợi mà chưa từng nếm trải thất bại. Không trải qua thất bại, sẽ không biết làm thế nào để bước đi trên con đường đúng đắn.
Gian nan là một khối tài sản, mà chúng ta lại chưa từng trải qua gian nan, đây chính là điểm yếu lớn nhất của chúng ta.
—— Nhậm Chính Phi, "Mùa đông của Huawei", năm 2001
Những cuộc tranh luận kịch liệt xảy ra trên thị trường chứng khoán Trung Quốc cùng các vụ bê bối kiểu Lam Điền, Trung Khoa Sáng Nghiệp, trong những năm tới vẫn sẽ tiếp tục diễn ra nối tiếp nhau, cho đến mùa hè năm 2004 mới có một kết thúc mang tính giai đoạn. Bây giờ, hãy để chúng ta quay trở lại với dòng tự sự vĩ đại của thời đại. Nữ tiểu thuyết gia thiên tài người Anh Virginia Woolf (1882–1941) từng nói một câu rất huyền bí, bà nói: "Tháng 12 năm 1910, hoặc vào khoảng thời gian đó, nhân tính đã thay đổi." Các nhà sử học văn học phương Tây dựa vào đó mà coi năm này là sự khởi đầu của thời đại văn học hiện đại chủ nghĩa. Trong lịch sử đương đại, năm 2001 chính là một năm đã xảy ra "sự thay đổi bản chất".
Trong rất nhiều năm sau đó, khi các nhà sử học bắt đầu thuật lại thế kỷ 21, họ thường lấy ngày 11 tháng 9 năm 2001 làm điểm khởi đầu. Đây gần như là một ngày không có dự báo trước. 8 giờ 45 phút sáng theo giờ Mỹ, một chiếc Boeing 767 vừa cất cánh rời sân bay quốc tế Logan ở Boston không lâu thì bị không tặc, đâm vào tòa tháp phía Bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới — kiến trúc mang tính biểu tượng ở Manhattan, New York. 18 phút sau, chiếc máy bay thứ hai đâm vào tòa tháp phía Nam, Trung tâm Thương mại Thế giới từng là "tòa nhà cao nhất thế giới" đã đổ sụp trong làn khói mù mịt. Tiếp đó lại có máy bay bị không tặc đâm vào một góc của Lầu Năm Góc, vụ tấn công liên hoàn lần này khiến 3.646 người thiệt mạng. "Sự kiện 9-11" khiến nước Mỹ rơi vào trạng thái hoảng loạn tột độ, đồng thời cũng gây ra sự chấn động chưa từng có trên toàn thế giới. Tổ chức khủng bố đến từ Afghanistan là "Al-Qaeda" và thủ lĩnh của nó là Osama bin Laden tuyên bố chịu trách nhiệm về sự kiện này. Một tháng sau, Mỹ lập tức phát động chiến tranh Afghanistan, đến năm 2005, Mỹ lại một lần nữa lấy lý do chống khủng bố để phát động chiến tranh Iraq.
"9-11" đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận cơ bản của con người, đặc biệt là người Mỹ đối với thế giới. Tạp chí Newsweek coi "9-11" là dấu hiệu kết thúc của một thời đại ngây thơ. Trong 10 năm qua, cùng với sự tan rã của Liên Xô và sự thay đổi màu sắc của các nước Đông Âu, con người đã bước ra khỏi bức màn sắt của "Chiến tranh Lạnh", một trật tự quốc tế mới lấy chủ nghĩa thương mại toàn cầu làm cốt lõi, lấy phát triển kinh tế làm chủ đạo đã bắt đầu hình thành. Mỗi quốc gia đều đang thích nghi với thực tế mới này, một số quốc gia từng tự hào về nền văn minh cổ đại của mình giờ đây tranh nhau làm "thị trường mới nổi", phong cảnh tại các hội nghị thượng đỉnh của các siêu cường trong quá khứ, thậm chí là Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đều đã nhường chỗ cho Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos được tổ chức hàng năm tại Thụy Sĩ. Sức mạnh thúc đẩy lịch sử dường như không còn là chiến tranh, ý thức hệ và chính trị quyền lực nữa, mà là kinh tế, tư bản và kỹ thuật. Thế nhưng, sự kiện "9-11" xảy ra đã đột ngột cắt ngang tất cả những điều này, Osama bin Laden bằng cách thức cực đoan đã tuyên bố sự ra đời của một hình thức chiến tranh mới — chiến tranh khủng bố, các tổ chức khủng bố trở thành một lực lượng tuy không phải quốc gia nhưng lại gây ảnh hưởng trọng yếu đến an ninh quốc tế. Cục diện chính trị toàn cầu lại rơi vào hỗn loạn, đến nay vẫn chưa rõ hồi kết. Ngân hàng Thế giới trong "Báo cáo Phát triển Thế giới" năm đó đã nói: "Khi cuộc chiến ý thức hệ vừa mới tạm dừng, phương Đông và phương Tây lại một lần nữa triển khai sự đối đầu dựa trên sự khác biệt về quan điểm tôn giáo, điều này đối với kinh tế toàn cầu sẽ có ảnh hưởng sâu sắc hơn."
Nếu nói "9-11" đã làm thay đổi thái độ của Mỹ đối với thế giới, thì sự kiện Enron và bê bối của WorldCom cũng xảy ra vào năm 2001 đã khiến mọi người nảy sinh nghi ngờ đối với chế độ giám sát doanh nghiệp của Mỹ. Enron là công ty năng lượng lớn nhất toàn cầu, trong bảng xếp hạng "500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới" năm 2000 do tạp chí Fortune công bố, công ty này đứng thứ bảy, doanh thu cả năm vượt quá 100 tỷ USD. Công ty này luôn là đứa con cưng được Phố Wall săn đón, liên tục 4 năm được bầu chọn là "Công ty có tinh thần đổi mới nhất nước Mỹ", cổ phiếu Enron là cổ phiếu ưu tú mà tất cả các cơ quan xếp hạng chứng khoán đều mạnh mẽ đề cử, giá cổ phiếu cao tới hơn 70 USD và vẫn đang trên đà tăng trưởng. Thế nhưng, ngay đầu năm này, nó bị phát hiện có nghi vấn làm giả báo cáo tài chính. Ban điều hành của nó luôn âm thầm bán tháo cổ phiếu trong tay để rút tiền mặt, trong khi đó, Arthur Andersen - một trong năm hãng kế toán lớn nhất toàn cầu - cũng tham gia sâu vào sự kiện làm giả này. Đến tháng 8, những suy đoán được xác thực, giá cổ phiếu Enron giảm mạnh, đến ngày 2 tháng 12, Enron buộc phải nộp đơn xin bảo hộ phá sản, Arthur Andersen vì bị liên lụy mà buộc phải từ bỏ toàn bộ nghiệp vụ kiểm toán tại Mỹ và cuối cùng bị chia cắt. Gần như cùng lúc với sự kiện Enron còn có bê bối tài chính của công ty viễn thông MCI WorldCom, công ty viễn thông đường dài lớn thứ hai nước Mỹ này bị phát hiện trong hai năm qua đã lừa dối nhà đầu tư thông qua các thủ đoạn như hư cấu doanh thu kinh doanh, thổi phồng lợi nhuận. Đến tháng 7 năm 2002, WorldCom lún sâu vào vụ bê bối làm giả sổ sách đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản vì không gánh nổi khoản nợ 30 tỷ USD, trở thành vụ phá sản doanh nghiệp lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Đó chính là nước Mỹ năm 2001. Sự kiện "9-11", bê bối Enron và WorldCom cùng với dư chấn của vụ sụp đổ chứng khoán Nasdaq đã khiến chính trị ngoại giao và kinh tế nội địa của quốc gia số một toàn cầu này đột nhiên trở nên bất ổn không thôi. Cũng ngay tại thời điểm đó, ở Trung Quốc xa xôi lại hiện ra một viễn cảnh hoàn toàn khác biệt. Ở đây cũng đang xảy ra mấy sự kiện trọng đại, có ảnh hưởng sâu rộng, nhưng lại hân hoan và tươi sáng hơn nhiều.
Ngày 13 tháng 7 năm nay, 22 giờ đúng theo giờ Bắc Kinh, thành phố đăng cai Thế vận hội 2008 được hàng triệu người mong đợi cuối cùng đã được công bố tại kỳ họp toàn thể lần thứ 112 của Ủy ban Olympic quốc tế ở Moscow. Bắc Kinh của Trung Quốc, Toronto của Canada, Paris của Pháp và Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ đã bước vào cuộc cạnh tranh cuối cùng. Trong một khoảng lặng, Chủ tịch Ủy ban Olympic Juan Antonio Samaranch công bố thành phố được chọn, ông chỉ dùng giọng nói hùng hồn nói một từ: BEIJING! Vùng đất Hoa Hạ cách xa hàng ngàn dặm lập tức sôi sục, pháo hoa rợp trời. Bắc Kinh công bố kế hoạch đầu tư 280 tỷ nhân dân tệ cho cơ sở hạ tầng và xây dựng địa điểm thi đấu. Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc dự đoán, trong vài năm tới, kinh tế Olympic sẽ khiến GDP của Trung Quốc tăng 0,5%, cho đến tận năm 2008, Thế vận hội vẫn luôn là một trong những yếu tố tâm lý kỳ vọng và thúc đẩy đầu tư quan trọng khiến kinh tế vĩ mô của Trung Quốc liên tục tăng trưởng.
Ngày 7 tháng 10, đội tuyển bóng đá nam Trung Quốc tại sân vận động Ngũ Lý Hà, Thẩm Dương đã thắng đội tuyển Oman với tỷ số 1:0, lịch sử ghi nhận việc họ tiến vào vòng chung kết World Cup. Đó lại là một đêm không ngủ vô cùng hân hoan, bóng đá là "môn thể thao số một Trung Quốc", việc đội tuyển nam vượt qua vòng loại đã hiện thực hóa giấc mơ "xông ra khỏi châu Á, tiến tới thế giới" mà người dân nước này đã hô vang nhiều năm, được coi là một trong những sự kiện mang tính biểu tượng cho sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Ngày 10 tháng 11, lại là một thời khắc lịch sử. Chiều hôm đó, tại Hội nghị Bộ trưởng lần thứ tư của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tổ chức ở Doha, thủ đô Qatar, các quốc gia tham dự đã thông qua hình thức đồng thuận toàn thể, thẩm định và thông qua quyết định Trung Quốc gia nhập WTO. Bộ trưởng Bộ Ngoại thương và Hợp tác Kinh tế Trung Quốc Thạch Quảng Sinh đại diện chính phủ Trung Quốc ký vào nghị định thư. Ngày 11 tháng 12, Trung Quốc chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, Tổng giám đốc WTO Mike Moore nói với phóng viên Tân Hoa Xã: "Trung Quốc gia nhập WTO là thời khắc vinh quang nhất trong cuộc đời tôi."
Đăng cai Olympic thành công, đội tuyển nam vượt qua vòng loại, gia nhập WTO, chuỗi sự kiện đại hỷ này đồng loạt ùa đến vào năm 2001, khiến người Trung Quốc ngay từ khi bắt đầu thế kỷ mới đã có cảm giác "đại khởi", một sự phấn khích, hạnh phúc và thỏa mãn chưa từng có. Cũng chính vì thế, câu nói "2001 là năm Trung Quốc" đã lan truyền rộng rãi.
Ngay trước và sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, việc dự đoán tương lai và xu hướng của Trung Quốc đã trở thành chủ đề nóng nhất trong giới kinh tế toàn cầu. Bộ Công thương Nhật Bản trong một bản sách trắng lần đầu tiên đề cập rằng, Trung Quốc đã trở thành "công xưởng của thế giới", trong các sản phẩm như tivi màu, máy giặt, tủ lạnh, điều hòa, lò vi sóng, xe máy..., "Made in China" đều đã đứng đầu về thị phần trên thị trường thế giới. Các nhà kinh tế từ đó cho rằng, các công ty Trung Quốc sẽ giống như Nhật Bản vào những năm 80 của thế kỷ 20, bắt đầu hành trình chinh phục toàn cầu. Liên quan đến điều này, "thuyết đe dọa từ Trung Quốc" cũng âm thầm trỗi dậy.
Tất nhiên, những tiếng nói hoàn toàn khác biệt với quan điểm trên cũng đã xuất hiện. Một số học giả dự đoán, cùng với việc thị trường ngày càng mở cửa và tư bản xuyên quốc gia ồ ạt kéo đến, chế độ kinh tế quốc doanh vốn đã lung lay sắp đổ sẽ không chịu nổi một đòn, những doanh nghiệp quốc doanh già cỗi và thiếu sức sống đó sẽ sớm bị loại khỏi thị trường, điều này sẽ ảnh hưởng đến sự ổn định vĩ mô và phát triển bền vững của kinh tế Trung Quốc. Một luật sư người Mỹ gốc Hoa tên là Gordon G. Chang còn xuất bản cuốn sách "Trung Quốc sắp sụp đổ", cho rằng sự thịnh vượng kinh tế của Trung Quốc là giả tạo, dưới sự tác động mạnh mẽ sau khi gia nhập WTO, chế độ chính trị và kinh tế hiện hành của Trung Quốc nhiều nhất chỉ có thể duy trì được 5 năm. Ngân hàng đầu tư Salomon Smith Barney thì dự đoán, trong 5 năm đầu Trung Quốc gia nhập WTO sẽ xuất hiện 40 triệu người thất nghiệp, áp lực việc làm nghiêm trọng sớm muộn sẽ đè bẹp quốc gia này. Những luận điểm tương tự cho rằng, mô hình tăng trưởng kinh tế đặc trưng bởi đầu tư cao, sản xuất thấp và mô hình phát triển dựa trên lao động giá rẻ cùng tiêu thụ năng lượng khổng lồ của Trung Quốc đang đi vào ngõ cụt, tốc độ tăng trưởng cao mà Trung Quốc duy trì gần 20 năm qua sẽ khó mà tiếp tục.
