Ba Mươi Năm Sôi Động – Doanh Nghiệp Trung Quốc 1978–2008

Lượt đọc: 455 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1998 Xông vào bãi mìn (8)

❊ ❊ ❊

Cứ thế, Đường Vạn Tân bước lên một con đường không lối về vô cùng hiểm ác. Đây là một gã đánh bạc hung hãn, hạng người mà Khổng Tử gọi là "bạo hổ phùng hà, tử nhi vô hối giả" (tay không bắt hổ, vượt sông không thuyền, chết không hối tiếc) chính là chỉ loại người này. Hắn có một câu châm ngôn tự sáng tác: "Phàm là những thứ lấy mạng sống chúng ta ra để đánh cược, nhất định là những thứ đặc sắc nhất." Hắn không có sở thích nào khác ngoài săn bắn, thường lái một chiếc xe Toyota việt dã đi săn khắp vùng Tân Cương. Nghe nói con mồi càng hung dữ, hắn lại càng hưng phấn một cách khó hiểu. Hắn có một trang trại ở huyện Dụ Dân, Tân Cương, trong phòng họp treo một tấm biển lớn, viết bốn chữ: "Duy ngã độc tôn".

Những "lời nói dối chân thực" của Đức Long phải đợi 5 năm sau mới bị phơi bày, còn trong cơn cuồng nhiệt của thị trường chứng khoán năm 1999, nó hiện lên thật hào quang rực rỡ. Tháng 8, Đức Long tuyên bố bỏ ra 10 triệu USD để mua lại tàu sân bay Minsk, soái hạm của Hạm đội Thái Bình Dương thuộc Liên Xô cũ vừa mới giải ngũ, kéo nó về Quảng Châu để sửa chữa và cải tạo quy mô lớn trong môi trường khép kín. Nó được neo đậu tại Sa Đầu Giác, vịnh Đại Bằng, Thâm Quyến, trở thành công viên chủ đề lấy tàu sân bay làm tâm điểm đầu tiên trên thế giới. Tin tức này gây chấn động một thời, cũng từ đó, Đức Long tự xưng là "tàu sân bay" của doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc, tuyên bố sẽ trong vòng 5 năm "trở thành một công ty lớn tầm cỡ thế giới, lọt vào top 500 toàn cầu".

Trên thị trường vốn Trung Quốc, "đóa hoa ác" mang tên nhà cái (zhuangjia) chính là sản phẩm của một thể chế.

Trước hết, những doanh nghiệp quốc doanh yếu kém, niêm yết chỉ vì mục đích "giải vây" chính là yếu tố đầu tiên giúp nhà cái tồn tại. Những doanh nghiệp này vừa lên sàn không lâu đã lại rơi vào bế tắc, vì thế mà trở thành "nguồn tài nguyên vỏ ốc" — "miếng thịt trên thớt". Thứ hai, sự tồn tại của cổ phiếu không lưu thông cho phép các nhà cái dễ dàng kiểm soát những doanh nghiệp đó bằng những thủ đoạn cực kỳ rẻ mạt và mờ ám. Hơn nữa, cơ chế giám sát chưa hoàn thiện lại càng khiến cho đủ loại thủ đoạn xào xáo vô pháp vô thiên tung hoành khắp nơi. Trong một thời gian dài, từ ngữ phổ biến nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc là "đề tài", chỉ cần bạn dám tưởng tượng, dám làm liều, là có thể tạo nên một "sự nghiệp". Trong một thời đại buông thả như vậy, sự cám dỗ của đồng tiền cùng hiệu ứng khuếch đại của tư bản đã khiến vô số người cam tâm tình nguyện từ bỏ mọi chuẩn mực, thị trường chứng khoán Trung Quốc vì thế trở thành vùng đất man rợ không có giới hạn đạo đức. Theo nghiên cứu của Giáo sư Lưu Tuân Nghĩa tại Đại học Stanford, vào khoảng năm 1999 và 2000, tỷ lệ xoay vòng cổ phiếu hàng năm của thị trường chứng khoán Trung Quốc đạt tới 400%, thời gian nắm giữ cổ phiếu trung bình chỉ khoảng 3 tháng. Trong khi cùng kỳ, tỷ lệ xoay vòng cổ phiếu của Sở Giao dịch Chứng khoán New York là 86%, thời gian nắm giữ trung bình là 1,2 năm; còn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore có tỷ lệ xoay vòng hàng năm là 30,2%, thời gian nắm giữ trung bình lên tới 3 năm. Màu sắc đầu cơ đậm đặc của thị trường vốn đã trực tiếp dẫn đến sự méo mó trong hành vi của các công ty niêm yết, khiến chức năng huy động vốn của thị trường chứng khoán Trung Quốc bị teo tóp cực độ, về cơ bản đã mất đi khả năng giúp các công ty thực nghiệp lớn mạnh nhờ vào thị trường này.

Trên thị trường chứng khoán năm 1999, vẫn còn vài nhà cái trẻ xuất thân từ giới trí thức, bản tính vô cùng thông tuệ đang hoạt động, sự "hung mãnh như thú" mà họ thể hiện khiến người ta khó lòng quên được.

Trên thị trường chứng khoán năm đó, giá cổ phiếu của Thành Thành Văn Hóa, đơn vị được mệnh danh là "cổ phiếu khái niệm văn hóa số một Trung Quốc", đã tăng vọt. Người đứng đầu là Lưu Ba, kẻ được mệnh danh là "thần đồng". Lưu Ba sinh năm 1964, trí tuệ sớm phát tiết, 14 tuổi đã thi đỗ vào khoa Ngữ văn Đại học Vũ Hán. 4 năm sau, anh ta vào Viện Nghiên cứu Trung y Hồ Nam lấy bằng thạc sĩ, sau đó lại trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ khoa Triết học Đại học Bắc Kinh, theo học triết học phương Đông dưới trướng đại sư văn hóa nổi tiếng Quý Tiện Lâm. Sau đó, anh ta bắt đầu sự nghiệp "nho thương" của riêng mình. Lưu Ba ngày thường thích mặc áo vải xanh cài khuy giữa, "có thể mang giày vải thì tuyệt đối không mang giày da", văn phòng chủ tịch của anh ta giá sách chật kín, một bầu không khí đầy vẻ nho nhã. Anh ta còn thuê dài hạn một căn tứ hợp viện ở Bắc Kinh, được cho là tư gia cũ của quân phiệt Đông Bắc Trương Tác Lâm, tại đây thường xuyên tổ chức yến tiệc tiếp đãi khách khứa, rất có phong thái danh sĩ. Trên rất nhiều mặt báo, anh ta đều được coi là hình mẫu tiêu biểu của "nho thương mới".

Thùng vàng đầu tiên của Lưu Ba có liên quan đến văn hóa — anh ta lên kế hoạch và xuất bản bộ "Truyền thế tàng thư" gồm 123 tập. Bộ sách này do thầy của anh ta, đại sư quốc học Quý Tiện Lâm làm chủ biên, được cho là có tổng cộng hơn 3 vạn quyển, tính ra là 276 triệu chữ, độ dày tích lũy lên tới hơn mười mét, "nó quy tụ hàng ngàn chuyên gia học giả kỳ cựu trong và ngoài nước, mất 6 năm mới hoàn thành". Lưu Ba mở công ty Thành Thành Văn Hóa, nghe nói tổng cộng in 1 vạn bộ, giá bán trên thị trường cao tới 68.000 tệ mỗi bộ, điều này ngay lập tức làm tăng thêm vài trăm triệu tệ "giá trị đánh giá tài sản" cho công ty Thành Thành. Lưu Ba còn chuyển "phí phát hành đại lý" của "Truyền thế tàng thư" cho Ngân hàng Xây dựng, người đặt sách đến ngân hàng nộp tiền, và được Công ty Bảo hiểm Bình An, Công ty Bảo hiểm Thái Bình Dương đứng ra bảo lãnh. Nhờ một vòng xoay này, ngay cả khi bộ sách không bán được bộ nào, thì ngân hàng cũng đã thay anh ta thanh toán, vì thế lợi nhuận trên sổ sách của Thành Thành Văn Hóa rất khả quan. Cứ thế, dựa vào "báu vật trấn sơn" là "Truyền thế tàng thư", Thành Thành Văn Hóa tự xào xáo trên thị trường chứng khoán, vô cùng vẻ vang. Tháng 12 năm 1999, trong bối cảnh thị trường chứng khoán đang lên, công ty này đưa ra ba thông báo "tái cơ cấu đầu tư trọng đại": Một là vẽ ra một chiếc "bánh vẽ" sáng chói, Thành Thành cùng Đại học Hồ Nam cùng thành lập "Công ty TNHH (Tập đoàn) Công nghiệp Giáo dục Văn hóa Nhạc Lộc Thư Viện", đầu tư xây dựng các dự án như "Diễn đàn Học phủ ngàn năm", "Trung tâm xuất bản phát hành", "Thành phố căn hộ sinh viên", "Trường thực nghiệm Đại học Hồ Nam". Được biết, sau khi các dự án này hoàn thành, Thành Thành Văn Hóa sẽ trở thành công ty đầu tư giáo dục lớn nhất Trung Quốc; hai là giở trò với khái niệm mới về thương mại điện tử, tuyên bố thành lập Công ty Mạng Nhân văn Thời không Bắc Kinh, chuyển từ nhà xuất bản sách truyền thống sang ngành công nghiệp mạng mới nổi, tuyên bố sẽ xây dựng "hiệu sách trực tuyến dành cho người Hoa lớn nhất thế giới", trở thành Amazon của Trung Quốc;①

Dịch Thuật: Gemini & DeepSeek AI
Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 7 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Ngô Hiểu Ba