Nhắc lại không khỏi bồi hồi.
Nếu bây giờ có bạn trẻ nào hỏi tại sao ta thắng Mỹ thì lớp tuổi chúng tôi xin trả lời “Sao ta không thắng Mỹ”? Phải nói thật thời ấy công tác chính trị rất tốt. Cả một guồng máy trơn tru tự nhiên nhiệt thành khơi dậy tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ.
Nhà Truyền thống còn đây lá cờ thêu dòng chữ “Quốc Oai kiên cường cách mạng” tháng 12/1973 Huyện ủy UBND huyện Quốc Oai tỉnh Hà Tây trao tặng đơn vị tôi, trải qua các đợt nhập ngũ từ 1962 qua các giai đoạn lịch sử đến hôm nay, là đơn vị duy nhất được nhận trước khi lên đường đi B.
Lá cờ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch Báo Hoàng ân” của bậc tiền nhân Trần Quốc Toản cùng không gian Lịch sử tái hiện. Buổi trao tặng cờ rất đơn giản nhưng tạo nên một sức mạnh vô thần… vì sự nghiệp giải phóng Dân tộc, sẵn sàng hy sinh, anh em ai cũng muốn lên đường càng sớm càng tốt. Sau buổi lễ nhiều đồng chí trong đơn vị đã dùng mực tàu khắc vào cánh tay trái dòng chữ “Sinh bắc tử Nam”. Cũng vì có dòng chữ ấy, nỗi đau nhắc lại đau lắm lòng tôi… chiến trường Vĩnh Trà, địch kéo xác bạn tôi bằng xe tăng M113 trên một đoạn lộ dài, từ chi khu Bờ Mi đến quận Cầu Kè (Trà Vinh)… Năm mươi năm đã qua, muốn nhắc tên anh mà tôi không viết nổi.
Thời gian huấn luyện đơn vị ở nhờ nhà dân. Qua ba tháng học tập với các khoa mục quân sự chính trị, người lính trẻ đã đủ bản lĩnh để lên đường ra trận. Hôm nay toàn đơn vị tập trung ở bãi cỏ dưới cây đa đầu làng, mỗi chúng tôi đều hiểu ngày chờ đợi đã đến.
Tôi và hai anh đồng đội được bác chủ nhà cùng cô con gái ra tận đầu làng tiễn chân. Xúc động vô vàn… Bất ngờ bác chủ nhà nói với tôi “anh đi giữ gìn sức khỏe, cho anh mấy hào để lấy tiền uống nước dọc đường”, rồi bác đưa cho tôi mười đồng, liền đó con gái bác đưa cho tôi năm đồng cùng chiếc khăn thêu. Người tôi run lên vì sợ, tại sao tôi lại được nhận quà? Tôi nhìn bác, bác nói “nhận cho em nó mừng”.
Trên đường hành quân tôi lập trình lại trí nhớ. Sáng nào cũng vậy sau giờ tập thể dục tôi đem cái điếu bát bằng sứ bọc đồng của bác ra thông rửa bằng tro bếp, sáng dậy bác bắn vài điếu, thả hồn theo làn gió ra sân tôi nghĩ bác vui mãn nguyện lắm. Tôi quét dọn gian buồng gia đình dành cho ba anh em tôi nhưng nhiều lần cô gái chủ nhà lại vào quét lại, mắt cứ nhìn tôi làm tôi ngại. Rồi có đêm trăng sáng vào ngày nghỉ thứ Bảy, em mời tôi đi chơi, tôi nghĩ mãi mới ra lý do “phải ở nhà trực vì tôi là liên lạc”… Tuổi mười bảy khờ khờ dại dại, cùng với “kỷ luật là sức mạnh quân đội”, tôi đâu có cảm nhận và cũng chẳng dám nhận một ánh mắt dành cho mình.
Sau này đu đưa trên cánh võng Trường Sơn, lấy chiếc khăn trong túi áo ngực ra tôi ngắm… chiếc khăn bằng vải trắng Nam Định, chỉ xanh đỏ thêu hình ba mỏm núi Ba Vì, mấy cây tre, đôi chim bồ câu đang bay cùng dòng chữ “nhớ mãi đừng quên”… mới biết giận mình. Giờ này ở hậu phương chắc cô gái đang tức tôi, đúng là “ngu”, đến thế mà không hiểu.
Đơn vị hành quân dừng lại ở một làng bên bờ sông Đáy thuộc huyện Thanh Oai. Dưới gốc “Cây đa 7 rễ” chúng tôi được cấp phát quân trang. Ba bộ quần áo dài gabadin, một bộ màu tím than dân sự, tăng võng dù, màn tuyn, mũ cối, dép cao su, ăng gô, bi đông, hộp thuốc cá nhân, một con dao găm, một khẩu AK47 và 120 viên đạn, ruốc cá đường ép, đặc biệt thêm một chiếc cuốc chim, cùng hai cân gạo bác Tôn tặng để đáy ba lô được lệnh khi nào gặp khó khăn mới được mang ra ăn. Toàn đơn vị Tân binh được phong quân hàm Binh nhất, được truy lĩnh phụ cấp ba tháng mười tám đồng.
Đứng trước hàng quân đồng chí Chính ủy trung đoàn căn dặn: “Toàn bộ quân tư trang phát cho các đồng chí là mồ hôi nước mắt, công sức của nhân dân Hà Tây, dành tình cảm cao nhất cho các đồng chí đi B2 đợt này. Chiều nay các đồng chí nghỉ, toàn đơn vị Giới nghiêm”… Chúng tôi tranh thủ mua thêm ít giấy bút để viết nhật ký, ai cũng mua một tấm ảnh diễn viên điện ảnh chị Ái Vân.
Tôi nghiến răng lấy đà mới đưa được ba lô lên vai, nghe bảo tầm ba bảy đến bốn mươi cân. Đoạn đường hành quân tới ga Tía Thường Tín mười tám kilomet tôi phải khóc giấu, sợ cán bộ nhìn thấy lại nâng quan điểm đánh giá tư tưởng nhưng thật lòng balo quá nặng đối với sức khỏe của tôi.
Trên sân ga, không hiểu sao bí mật quân sự nhưng rất nhiều anh em có gia đình người thân ra tiễn. Tôi nghĩ rất may mình không có ai đưa tiễn, tôi không muốn nhìn cảnh chia ly.
Tiếng còi tàu vang vọng khắp sân ga… đoàn tàu quân sự bắt đầu chuyển bánh. Năm giờ chiều tàu vào ga Thanh Hóa, xuống tàu đi bộ hai mươi phút nữa tới nơi đóng quân.
Tôi nhớ mãi bữa cơm chiều hôm đó, chắc vì “một miếng khi đói bằng một gói khi no”. Trong khay thức ăn tới ba bốn món: thịt hộp, lòng đỏ trứng gà, ruốc cá rau xào, nước canh chua… bữa ăn thực sự ngon miệng vì cả ngày trên tàu ăn lương khô. Có anh bảo hôm nay Bộ cho anh em mình ăn bữa cơm cuối cùng để vĩnh biệt miền Bắc! Đồng chí Bê
trưởng lừ mắt: “Vả cho nó một cái! Chỉ dại mồm”… cùng cười.
Hơn một trăm năm mươi anh em cùng quê hương, cùng nhập ngũ, cùng đơn vị huấn luyện, cùng vào chiến trường sông nước Cửu Long… nay người còn người mất, những năm tháng không thể nào quên. Thế hệ sau biết không? Đường ra trận chúng tôi vui như Tết.
z(Kính tặng CCB Phan Trọng Sâm)
z26/3/2023