Bốn bảy năm sau ngày Giải phóng, trên quê hương tôi những ngày này lòng mỗi người dân náo nức tự hào. Di tích Quốc gia: ngôi Đình tên gọi Nhu Thương mấy trăm năm tuổi đang được tu bổ lại.
Tương truyền quê tôi là Đại bản doanh của một vị Tướng đánh giặc xâm lăng thế kỷ thứ 7 hy sinh vì nước được tôn là Thành Hoàng. Ngài là con trai Vua Mai Thúc Loan. Ngài có dị tướng tóc bạc như cước, nước da đen nên hiệu là Bạch Đầu Đế.
Chị Ngài là bà Mai Thị Cầu lấy chồng ở đất Nhu Kiều nên gọi là Kiều Nương Công Chúa, bà lo việc quân lương đánh giặc. Bà đặt ra sáu bản doanh giờ là sáu làng: Kiều Thượng, Kiều Như, Kiều Văn, Kiều Trong, Kiều Hạ, Kiều Đông.
Còn đây Miếu Một thờ bà Kiều nương Công chúa tuẫn tiết giữ thành. Miếu Đôi thờ Ngài Bạch Đầu Đế lẫm liệt hy sinh. Cả tên những cánh đồng: đồng Lính, đồng Quan… cũng nhắc quê tôi một thời giữ nước.
Tự hào đất võ đất văn, Miếu Lục Kiều quê tôi là nơi con em Tổng Kiều đỗ đạt hàng năm có một ngày về báo công tụ họp.
Với tâm linh, suốt chặng đường quân ngũ tôi tin có Thần Hoàng luôn dõi theo che chở. Còn hiện thực như người ta nói hòn tên mũi đạn biết đâu mà tránh thì đồng đội dành phần sống cho tôi.
Sau trận Giải phóng Phan Rang. Chiếc xe tăng của tôi còn ba anh em. Hành quân đến Cà Ná, đơn vị đậu xe ở một chân núi nhìn ra biển. Xa xa có đoàn tàu chiến của địch, chắc chúng định đổ bộ vào bờ.
Đơn vị tập trung bắn. Xe tăng pháo 85 ly bắn không tới nhưng tàu địch cũng bỏ chạy… để lại biển yên ắng, chỉ còn những đợt sóng vỗ mạnh vào bờ. Sau mới biết chúng đã báo tọa độ nơi đơn vị tôi đóng cho không lực Việt Nam cộng hòa.
Xe tôi được được bổ sung người mới, vừa về đến xe chưa biết tên chỉ kịp hỏi biết anh quê ở Đông Anh - Hà Nội. Bỗng có tiếng rít của máy bay và từng loạt bom. Pháo cao xạ của ta bắt đầu đan lưới lửa, bọn máy bay hoảng hốt vút lên cao không quay đầu lại nữa nhưng đồng đội mới bổ sung qua loạt bom đầu đã bị thương, anh còn chưa được vào xe… Một mảnh bom làm anh gãy đùi.
Tôi vội lấy băng ga rô lại và cõng anh chạy ra xe cứu thương của đơn vị bộ binh đang chờ. Không phải xe cứu thương của đơn vị mình, buộc tôi phải theo anh quay lại bệnh viện thị xã bàn giao thương binh.
Xong việc trời bắt đầu tối. Tôi đi nhờ đoàn xe chở bộ binh. Cứ thế lên xe vì tôi nghĩ cùng hướng một chiến dịch, chắc chắn sẽ tìm được đơn vị. Bắt chuyện anh lính bên cạnh: “Xe đi về hướng nào vậy anh”? Anh cụt lủn: “Phan Thiết”! làm tôi không dám chuyện tiếp…
Ngồi một lúc mới hiểu. Xe xóc đến mệt lả, cả một đêm ngồi trên ô tô ấy là một đêm bị tra tấn bởi những cái lắc mạnh của xe, những phát xô người đè lên nhau do lái xe phanh gấp vì đường xấu. Tôi hành quân bằng xe thiết giáp quen rồi. Xe thiết giáp chạy êm, nhẹ nhàng như nằm trên cánh võng.
Tám giờ sáng tự nhiên xe dừng lại rồi nghe thông báo: “Phía trước có đoàn xe tăng chắn đường”! Tôi mừng quá vội chào mọi người và nhảy ngay xuống xe chạy về phía trước, nhanh chóng tìm đúng đơn vị mình.
Về đến nơi thật là buồn, con voi chiến của tôi nằm gục bên đường băng xích đứt rời phía trước… Có năm sáu người ngồi vây quanh một đồng đội, tôi chạy lại kêu lên: “Anh Cường! Anh Cường bị thương à”? Tất cả nhìn tôi lặng im, không ai nói gì. Anh Cường đã hy sinh. Anh Cường lái xe quê Vĩnh Phúc.
Anh Chính trị viên cho tôi biết, đường hành quân đêm qua xe của anh em tôi bị mìn chống tăng của địch. Quả mìn nổ đúng vị trí anh Cường. Anh mất một bên đùi. Máu ra nhiều không garô nổi… Trên cánh tay đồng đội anh tỉnh táo ra đi. Anh nói nhờ đồng đội hãy về quê xin tạ lỗi với cha mẹ, anh không về được để làm tròn chữ hiếu. Xin lỗi người vợ trẻ không mang lại hạnh phúc cho cô ấy, mong cô ấy tìm được hạnh phúc mới.
Vậy là hai câu chuyện của hai đồng đội trước trận đánh Phan Rang tôi nghe, và tôi cố gạt đi, đều đã trở thành lời cuối… Một gửi người yêu mà anh không làm đám cưới vì sợ cô dang dở, một gửi người vợ trẻ còn nguyên tuyết trinh. Hai anh quê ơi em xin ghi nhớ…
Anh Cường được chúng tôi chôn cạnh một gốc dừa bên đường. Được biết hòa bình đất nước Thống nhất vợ anh cùng gia đình vào xin phép địa phương đưa anh về với quê hương, xong cô ấy mới đi xây dựng hạnh phúc mới. Năm 2017 chúng tôi tổ chức đi thăm chiến trường xưa, lặng đi bên bụi dừa cao lớn được địa phương gìn giữ thành di tích cho thế hệ mai sau.
Con voi chiến của chúng tôi đã không còn tung vòi phun lửa nhả đạn đuổi quân thù được nữa. Nuối tiếc nhìn bộ đội công binh dùng xe gạt voi chiến vào nằm cạnh bên đường. Cả đoàn quân ầm ầm “Thần tốc, thần tốc hơn nữa. Táo bạo, táo bạo hơn nữa” vào chiến dịch Hồ Chí Minh. Đoàn xe tăng thiết giáp đi đầu. Pháo binh, bộ binh, các binh chủng hợp thành… Sôi sục trong mỗi chúng tôi chưa bao giờ quân đội Việt Nam hùng mạnh như thế.
“Vĩnh biệt voi chiến, Vĩnh biệt hai anh quê”. Hai anh nằm lại đây nhưng tôi chắc không lòng nào yên nghỉ… ước mơ cháy bỏng trong ngực trẻ chưa thành.
Đường hành quân tiếp tiếp. Tôi được bổ xung về chiếc xe thiết giáp K63 làm xạ thủ 12ly7. Vị Thần quê hương nâng bước, và Vị Thần đồng đội… hai anh quê cùng em nhé! Lên đường.
(Kính tặng CCB Nguyễn Chen)
19/12/2022