Là ký ức bi tráng theo suốt cuộc đời tôi. Đầu năm 1974 tại xã Thông Hòa - huyện Cầu Kè - tỉnh Trà Vinh Tiểu đoàn tôi tổ chức đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân lần thứ hai. Không có điều kiện tập trung toàn đơn vị, buổi lễ chủ yếu là chúng tôi những người lính trẻ vừa trải qua một chặng đường dài hành quân hai ngàn cây số.
Là lính nhập ngũ sau Hiệp định Bảy ba. Huấn luyện ba tháng là vào ngay chiến trường, may mắn hơn lớp đàn anh vượt Trường Sơn chúng tôi được đi bằng phương tiện xe cơ giới. Từ ngã ba Đông Dương mới xuống xe hành quân đi bộ, hơn năm tháng là tới được chiến trường sông nước Cửu Long.
Vượt kinh Vĩnh Tế, kinh 8000… gian nan là bài học đầu tiên của người lính trẻ. Bị phục kích, đoàn Tân binh chúng tôi suýt bị xóa sổ ở lộ Cây Sắn. Lúc vượt rừng tràm mênh mông U Minh thượng, khi luồn vùng địch hậu ấp Chiến lược… Nhớ nhất chặng đi qua ba trạm phải ăn gạo rang tẩm đường thốt nốt, từ biên giới Campuchia tới huyện Giồng Riềng giáp ranh đất Cà Mau mới gọi là có gạo muối để nấu ăn.
Đoạn đường còn lại chúng tôi hành quân từ huyện Giồng Riềng qua Bạc Liêu Sóc Trăng tới Trương Thiện vùng giải phóng da báo, vượt sông Hậu Giang về chiến trường Vĩnh Trà. Dừng chân tại xã Thông Hòa huyện Cầu Kè. Chia tay ngay trong đêm. Anh em đồng đội tạm biệt nhau để biên chế về các đơn vị chiến đấu của Trung đoàn 3 quân khu 9. Tôi vinh dự được về Tiểu đoàn 306 vừa khi Tiểu đoàn đón nhận danh hiệu Anh hùng lần thứ hai.
Nơi chúng tôi đến đây vừa im tiếng súng được ít ngày, cuộc chiến đấu với Ngụy quân ngụy quyền giành lại vùng Giải Phóng cắt ngang lộ Tà Mẹt. Bên kia kinh Ngang, đập vào mắt người lính trẻ chúng tôi là năm mươi bảy ngôi mộ mới chôn hương khói còn đang nghi ngút. Được biết trong đó năm tư anh em quê Hải Hưng vào chiến trường trước chúng tôi hai tháng…
Lá cờ truyền thống của đơn vị Anh Hùng thấm đẫm máu các anh.
Hòa trong khoảnh khắc thiêng liêng buổi lễ tuyên dương Anh Hùng là tiếng khóc của các má các chị: “Tụi bây đánh đấm thế này các mẹ miền Bắc đẻ sao kịp”? Giây phút ấy là ký ức quặn đau.
Chiến trường là đây… Đơn vị mới hầu như mỗi Đại đội chỉ còn lại năm, sáu người toàn là cán bộ bậc bê trưởng trở lên. Chiến dịch Mậu Thân, anh em đồng đội hy sinh gần như hết quân. Sau đó cùng sự đàn áp trả thù của địch, cuộc sống muôn vàn gian khổ càng gian khổ hơn… Một số không chịu được đã ra chiêu hồi hoặc về làm dân. Những người còn ở lại đều là chí cốt và truyền thống gia đình theo Cách mạng. Các anh nói: “Nếu không có các em bổ sung, đơn vị không còn sức chiến đấu”! Chúng tôi về đơn vị mới, tạm ổn định tổ chức là ra trận luôn.
Địa bàn Quân khu 9 thật lòng nếu tác chiến tầm một Sư đoàn quân giải phóng thì không có đất để trú quân. Chỉ một Trung đoàn tôi trải dài khắp hai tỉnh Vĩnh Long - Trà Vinh, mỗi Đại đội không quá hai lăm người, đánh theo chiến thuật đặc công với phương châm đánh tiêu hao sinh lực địch.
Vùng giải phóng nơi đây còn gọi là vùng “da báo”. Ngày của địch, tối của ta. Ban ngày cán bộ nằm vùng ôm thùng đại liên giấy tờ, “chém vè” dưới kinh rạch, đêm lên hoạt động. Nhiều đồng đội tôi thân xác nằm lại dưới sình lầy sông nước Cửu Long. Chúng tôi luôn nghĩ: “Sớm muộn rồi cũng đến lượt mình, chỉ không biết lúc nào”… mà kiên cường bám dân bám đất. Cảm phục lòng dân kiên trung đến vô cùng.
Từ tháng 9/1974 thế và lực của ta chuyển sang một giai đoạn mới. Trong sáu tháng mùa khô lực lượng vũ trang Vĩnh Trà tiêu diệt được hơn hai trăm đồn bốt cùng Chi khu, Yếu khu. Chiến dịch nối tiếp chiến dịch. Diệt hết đồn nọ đến đồn kia, Chi khu, Yếu khu… Vùng Giải phóng được mở rộng làm nức lòng đồng bào đồng chí. Lúc này mới có ban ngày, mới dám nghĩ có cơ hội quay lại Miền Bắc.
Năm mươi năm… Nhớ đùm bọc của đồng bào, nhớ hy sinh đồng đội. Nhớ khi mới đến chiến trường ai cũng vậy, vào trận chưa nổ súng thì run, khi nổ súng rồi mới thấy như người lính thực thụ. Ký ức bên dòng kinh Ngang của người lính năm ấy còn có bỡ ngỡ lần đầu thấy địch quân ngay trước mặt, lại quá đông… căng thẳng, bật AK định nấc một nhưng vì hồi hộp bật đến nấc hai. Vậy mà may, chỉ hai viên, địch một chết một bị thương. Về được tuyên dương mà cứ nhớ đến hình ảnh kẻ thù giãy giụa… tối ấy không ăn cơm, không ngủ. Anh cán bộ phải đến động viên, khơi dậy tinh thần.
Và rồi bản lĩnh người lính trong tôi hình thành: Yêu nước, đối với kẻ thù không khoan nhượng, phản xạ nhanh… Người chiến sĩ Giải phóng khi vào trận luôn với tinh thần quyết chiến và quyết thắng.
Tự hào được sống, chiến đấu trong đơn vị d306 e3 f330 Quân khu 9. Tiểu đoàn ba lần, Trung đoàn hai lần được Đảng và Nhà nước Tuyên dương Anh Hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
(Kính tặng CCB Phan Trọng Sâm)
14/11/2022