Cuốn Lịch sử e284 của tôi, trang ba mươi kể về người Liệt sĩ Trung đoàn: Liệt sĩ Trần Huy Hiệu. Bài viết có tên Tiếng Hô Vang Từ Phía Cổng Trời.
“Hồ Chủ Tịch muôn năm”! Tiếng hô ấy chính tai tôi nghe, mãi như ngày nào dội vào núi, dội lại tim tôi…
Mùa thu năm 1968. Giặc Mỹ tuyên bố ngừng đánh phá miền Bắc Việt Nam nhưng lại tập trung bom đạn đánh phá phía Tây Trường Sơn. Cùng năm đó tôi bị thương trên chiến trường Quảng Trị. Tạm bình phục không đủ sức khỏe về đơn vị cũ, tôi được c10 d9 e284 đón nhận và trở thành chiến sĩ pháo phòng không.
Khi Tiểu đoàn 15 chúng tôi cùng Tiểu đoàn 7, Tiểu đoàn 110 lập thành Trung đoàn 284. Tôi được cấp trên giao nhiệm vụ quản lý Đại đội 10. Một công việc mới lạ, đầy lo lắng. Được đồng đội tin yêu giúp đỡ, cùng sức trẻ nhiệt thành, tôi cố gắng không phụ sự tin tưởng của cấp trên.
Cuối 1968, d15 chúng tôi nhận lệnh cơ động từ Nam - Bắc Sông Gianh (Quảng Bình), sang giúp bạn Lào đánh Mỹ đồng thời bảo vệ đường 559 của ta đoạn đi qua nước bạn. Giặc đánh phá ác liệt, đơn vị phải tổ chức chiến đấu nhiều trận ngay trên đường hành quân.
Bom đạn chưa bao giờ làm vơi ý chí người lính. Tôi cùng đồng đội cất cao tiếng hát, tham gia tích cực vào tổ văn nghệ của Đại đội. Và sẽ chẳng bao giờ quên tiếng hát đầy ắp niềm lạc quan của anh Liệt sĩ Trần Huy Hiệu.
Anh Trần Huy Hiệu quê Đại Cường - Ứng Hòa - Hà Tây. Anh Hiệu hay hát các bài ca ngợi Bác Hồ như bài “Suối Lênin” hay “Rừng Pác Bó”. Đặc biệt với thân hình nhỏ gọn, đóng các nhân vật nữ giống y như cô gái… anh thể hiện rất hay, rất thu hút các làn điệu dân ca đồng bằng Bắc Bộ.
Nhớ bài thơ tôi làm cho tờ bích báo khi Đại đội dừng chân trên quê hương Quảng Bình:
“Hỡi ai đi ngược về xuôi
Dừng chân thăm đất quê tôi Quảng Bình
Quê tôi biển rộng rừng xanh
Cảnh Dương anh dũng đấu tranh diệt thù”…
Được anh Hiệu sử dụng cho làn điệu Chầu văn rất tươi sáng, tình cảm. Vào đoạn cuối anh chuyển sang điệu Vỉa bồng mạc nghe réo rắt:
“Bom rơi đạn nổ mình ơi!
Lòng dân son sắt không nguôi hận thù”!
Từ tình cảm chân thực hòa mình với nhân dân Quảng Bình bị bom đạn dày xéo ngày đêm. Khi anh hát hai câu trên, phía dưới khán giả người dân các mẹ, các cô… lau nước mắt xúc động.
Nhập ngũ 1964, anh hơn tôi hai tuổi quân. Rời trường Hạ sĩ quan của Sư đoàn 308 về Đại đội 10 làm chiến sĩ trinh sát pháo 37ly phòng không, anh tham gia chiến đấu nhiều trận trên địa bàn Quân khu 4.
Tôi nhớ người anh đôi mắt trong sáng. Được giao chiếc máy đo xa TZK 37-1 anh quý máy như người vợ, bất ly thân, ngày đêm chăm sóc giữ gìn. Chiếc máy đã cùng anh góp công bắn rơi hàng chục máy bay của Mỹ. Đặc biệt giữa năm 1966, chiếc A3J bị đơn vị bắn rơi tại xã Quỳnh Bảng - Quỳnh Lưu - Nghệ An đúng ngày Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đã gây tiếng vang lớn, làm nức lòng quân dân. Chiến công được Bác Hồ kính yêu gửi thư khen kèm bức trướng nền đỏ thêu chữ vàng “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”…
Tự hào chiến công của lớp đàn anh, khắc ghi lời Bác. Đơn vị hành quân lần này rất căng thẳng. Mang nặng, luôn sẵn sàng chiến đấu với máy bay địch truy kích. Trang bị vũ khí hư hỏng, quân số hao hụt… chẳng làm người chiến sĩ sờn lòng. Gần Tết Nguyên đán đón Xuân Sáu chín đơn vị pháo phòng không chúng tôi đã di chuyển đến địa điểm có tên là Y Leeng nơi biên giới Việt Lào, chờ lệnh vượt Cổng Trời sang nước bạn.
Đêm 30 Tết Đại đội 10 được lệnh xuất kích. Đoàn xe pháo ì ầm thứ tự theo đường 12, men theo dãy núi Phù Ác trong ánh sáng mờ của bầu trời mùa khô đầy sao.
Từ điểm cao 050 nhìn về phía Tây Nam những đỉnh lèn cao vót chọc trời đen sẫm, xa nữa là ánh đèn dù vàng nhạt của Mỹ như thúc giục chúng tôi đến chiến đấu. Khí trời mát mẻ, thoang thoảng mùi hoa Chăm Pa thơm nức từ bản Tà Lạt thoảng qua…
Gần đến Giao thừa, bỗng xuất hiện một máy bay AC130 chặn đánh. Anh Hiệu là người động viên chúng tôi hãy bình tĩnh.
Khi đạn 20ly từ máy bay bắn xuống, pháo đơn vị chưa kịp triển khai bắn trả. Sẵn có những bao gạo trên xe loại bảy nhăm đến một trăm cân, anh Hiệu đã lôi kéo cho từng người che chắn… Nhưng bản thân anh thì trúng đạn. “Hồ Chủ tịch muôn năm”! Tiếng hô như bật lên từ lồng ngực anh chúng tôi đều nghe rõ.
Tiếng hô của anh dội vào vách núi, vang vọng, lan tỏa… Rồi anh trút hơi thở cuối cùng. Đêm đó chúng tôi phải lùi lại, triển khai nổ súng chiến đấu cho đến sáng. Những đường đạn căng vút trả thù cho anh, bảo vệ những đoàn xe đang nối nhau vào tiền tuyến.
Tối hôm sau, mùng Hai Tết, tôi được lệnh cùng với một lái xe đưa thi hài anh cùng ba Liệt sĩ trở về Tổ quốc chôn cất.
Sau đó đơn vị chúng tôi chiến đấu liên tục ba mùa khô nữa trên con đường này. Do lập nhiều chiến công, xuất sắc hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Đại đội 10 chúng tôi được Đảng, Nhà nước tuyên dương Tập thể Anh Hùng ngày mùng Một tháng Mười năm 1971.
Tiểu đoàn 15 chúng tôi được tuyên dương đơn vị Anh Hùng năm 1973 và sau này Trung đoàn 284 cũng được tuyên dương Tập thể Anh Hùng Các Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Từng âm vang trong trang sách tiếng hô của Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi trên pháp trường “Hồ Chủ Tịch muôn năm”! Giờ đây bên tai tôi, tiếng hô của anh Hiệu… linh thiêng giữa đất trời, đớn đau như tiếng gọi.
Trong mỗi lần giáp mặt quân thù, trong mỗi vết đau thương tật, trong mỗi khó khăn cuộc sống… giục giã, nâng bước tôi.
(Kính tặng CCB Đặng Sỹ Ngọc)
14/12/2022