z(Kính tặng CCB Nguyễn Sơn Hà)
Cho tôi gọi người em - người CCB một lần nữa thôi bằng tên ấy. Đồng hương tôi đấy. Anh nó, thằng Long là bạn học của tôi. Nhắc lại buồn lắm, Long hy sinh rồi.
Chiến trường K, hai anh em nó cùng nhập ngũ nhưng ở hai đê khác nhau. Anh ở d2, em ở d3. Biết tôi và Tùng ở cùng nhau, Long nhờ tôi trông nom bảo ban em nó.
Bảo ban ư? Từ nhỏ Tùng đã bỏ học để lang thang cùng đám bạn lêu lổng tại chợ Sắt, đến nỗi không thèm biết một chữ nào. Có lẽ do nhà nó rất giàu, chủ hiệu vàng? Cũng không hẳn đâu vì anh nó, Long bạn tôi đâu có thế. Thôi thì trong nhà có “hòn đất hòn chì”. Chắc hôm tiễn anh em nó nhập ngũ lòng người bố người mẹ ấy rất nhiều cảm xúc, mừng vui lo lắng đan xen.
Thế nên dễ hiểu là trong đơn vị Tùng ngang tàng. Không nể mặt ai. Dù là cấp trên nhưng cho là không đúng là nó cũng không chịu nhường nhịn một li, sẵn sàng gây sự và đánh lộn với bất cứ ai trong đơn vị. Còn nhiều nhiều lắm rắc rối của “gốc” một thằng bụi đời mang đến cho tất cả mọi người nỗi niềm… chán ngán và bất lực. Kết quả nó có biệt hiệu Tùng điên.
Được cái Tùng điên đúng chất giang hồ, nghe lời anh dặn… nó chừa tôi ra. Mà không nể mặt tôi cũng không được, tôi là Bọ cạp mà. Ở đơn vị nó chỉ nghe lời của tôi, nói không quá chứ lời tôi nói ra với nó là thánh chỉ.
Tôi cũng chẳng bảo ban gì được nó. Lính chiến chả nói trước được, may thì còn thôi. Xuống núi, về chốt Cầu Cháy tôi biết tin Long mới hy sinh. Cùng là lúc tôi gặp lại thằng Tùng.
Vốn đã có hành xử như một thằng điên, giờ thêm chuyện này dễ hiểu nó trở nên điên loạn. Tôi cũng thấy thần kinh nó có vấn đề trầm trọng. Mặt ngơ ngác, nó cứ luôn miệng ca câu cải lương: “A Li Kha! Ta là A Bình Sơn đến đây cứu bạn”…
Ác nỗi cán bộ đơn vị lại cho là nó giả vờ. Sáng đó tôi đi công tác, khi về mới biết nó bị trói ngoài rừng để kiểm tra, vội chạy ra. Cách căn cứ một khoảng xa trăm mét “A Li Kha! Ta là A Bình Sơn đến đây cứu bạn”… nó vẫn hát. Tôi rùng mình, thời kỳ đó xung quanh đơn vị tụi Pót luôn bám sát tìm cách đánh vào chốt của ta.
Ngay lập tức tôi xách súng lên Ban chỉ huy: “Nó ngoài đó mà có chuyện gì thì mấy ông cũng sẽ như nó”! Bọ cạp đâu biết nói chơi. Mấy ông vội cho người ra đưa nó về. Chẳng hay ho gì mà kể lại là vì lý do đó trên ve áo tôi “rơi một hạt”.
Tôi để ý thằng Tùng nhiều hơn.
Một lần có việc đi ngang qua có tiếng nó cãi cọ chuyện gì đó trong hầm mấy thằng c11, gần tới cửa hầm bỗng nghe tiếng một thằng: “Thôi không nói chuyện với thằng vô học”! Sợ có chuyện xảy ra tôi bước vào. Đúng như tôi dự đoán, nó đã đứng dậy nắm đấm sẵn sàng… Tôi vội hét to: “Tùng”! quay ra thấy tôi nó liền dừng lại.
“Mày về ngay, về hầm tao chờ tao”! Nó lẳng lặng len qua tôi rồi đi thẳng.
Chờ nó đi rồi, tôi nói: “Các ông có học thì viết giúp tôi mấy cái công thức Cos cộng với Cos hay Tang cộng với Tang đi, lâu rồi tôi quên mất! Nếu không viết được thì từ nay đừng bao giờ nói người khác là vô học nhé”! Trình độ anh em tôi biết rõ chưa ai quá lớp bảy trên mười.
Tôi cũng quay đi luôn. Trở về hầm thấy nó đã ngồi chờ ở đó. Không nói gì, tôi móc bao Sa mít trong ba lô chìa ra cho nó: “Hút đi”.
Nó hỏi lại rụt rè: “Hút chung nhé”? “Cho mày nguyên điếu”.
Từ khi về Cầu Cháy, lâu lâu có đoàn tải thương hoặc tải hàng ra e Bộ hay ngược lại, anh em chiến hữu ngoài đó lại gửi thuốc lá cho tôi.
Châm một điếu đưa cho tôi xong nó mới châm cho mình. Cứ im lặng tôi hút vài hơi thuốc.
Thằng Tùng được hút cả điếu thuốc mà xem ra chẳng vui, sốt ruột, chốc chốc lại quay sang tôi, cuối cùng nó không nhịn được nữa: “Ông muốn nói gì thì nói đi”!
Nhiều lần nó đề nghị tôi cho nó gọi bằng anh nhưng tôi không đồng ý. “Chỉ cần trong tâm mày coi tao là anh là đủ”. Bây giờ là đồng đội chứ khi chưa nhập ngũ, nó so với tôi nó chỉ là dạng lóc chóc chưa đủ tư cách nói chuyện ngang hàng, giờ đây với tôi nó rất kiệm lời.
Tôi vẫn không nói chỉ hút thuốc. Thực ra trong tôi vừa loé ra một ý, tôi chưa nói vì cũng muốn nói sao cho có lý có tình. Nhưng khi hết nửa điếu thuốc thì lại thành ra thế này: “Mày có thấy nhục không”?
Nó gật đầu: “Không có ông thì tôi nện tụi nó rồi”.
Lạnh lùng tôi bảo: “Chúng nó nói đúng, mày có học đâu, một chữ không biết chả vô học thì là gì”? Im lặng. Không thể nói nó không tức.
“Hỏi lại lần nữa, mày có thấy nhục không”? Vẫn yên. Không quay sang nhưng tôi cũng đoán ra. “Biết nhục thì còn khá đó”!
Lặng một lát nữa tôi tiếp: “Nghe tao nói đây, tao sẽ dạy chữ cho mày”. Không nhìn, và cũng chẳng cần nhìn ý nó ra sao, tôi chắc nịch.
Vậy là từ bữa đó, mỗi lúc rảnh rỗi tôi lại lôi nó ra dạy. Ban đầu tôi lấy que vạch trên mặt đất, nó vạch theo tôi.
Vài hôm sau anh Trần biết chuyện: “Để anh lên Ban chỉ huy xin cho ít giấy bút”. Thế là có giấy, có bút. Mỗi sáng tôi đều viết mẫu ra giấy cho nó tô theo và đọc.
Có một lần nhốt mình nó trong hầm viết bài. Chẳng biết lý do gì nó quấy quá cho xong rồi bỏ đó đi. Tức quá tôi gọi nó về thẳng tay cho một tát. Mà nó to cao chứ, tôi đứng chỉ tới cằm.
Nó cúi mặt biết tôi nóng giận. “Ôi cái thằng đẹp, ngoan hiền thế này ai lại gọi Tùng điên”?
Chỉ có tôi đang điên: “Ngẩng đầu lên”! tôi gằn giọng. Chờ nó ngẩng lên là một cái tát nữa bên mặt kia.
“Mày quên nỗi nhục rồi sao? mày có biết mỗi lần mày viết đẹp, thưởng cho mày thuốc lá, là tao từ bữa đó dù rất thèm nhưng không dám hút để dành lại động viên mày”…
Tôi kể lể ra như thế mà lòng đau như dao cắt, nó làm tôi thành ra tủn mủn thế này… cái thằng ương bướng này.
“Còn lần sau nữa thì tao không nhẹ tay đâu”. Cuối cùng thái độ của “học trò” làm tôi nguôi giận.
Cứ như vậy, mọi người đều biết tôi đang dạy chữ cho nó nên cũng tạo điều kiện tốt nhất có thể để cho nó có thời gian học bài… chắc cả với hy vọng nó không còn nổi loạn.
Chỉ sau một tháng nó đã đọc và viết ngon lành. Ai ngạc nhiên chứ tôi thì không, tôi đã biết nó cộng trừ nhân chia nhẩm trong đầu rất giỏi. Ví dụ như tính tiền cho 3,7 kilogam với giá 1,5 đồng chẳng hạn, mình đặt bút tính chưa xong nó đã nhẩm xong rồi.
Trước đây, mỗi khi viết thư về cho gia đình toàn tôi viết hộ nó và đọc thư cho nó nghe mỗi khi nó nhận thư. Bây giờ tôi bảo nó: “Mày tự viết đi, nhìn lá thư của tao làm mẫu rồi tự viết”.
Hì hục cả ngày hôm đó viết rồi xé, xé rồi lại viết, cuối cùng nó chìa lá thư cho tôi xem hỏi đã được chưa. Không nhìn tôi nói luôn: “Được rồi”! Sau này tôi nghe kể cả nhà nó nhận thư vô cùng ngạc nhiên phấn khởi.
Nó còn nằn nì tôi viết vài dòng dưới thư, xác nhận là lá thư do chính tay nó viết nữa.
Trong thời gian này, ngoài những việc đi thông đường từ Cầu Cháy ra tới chốt của C1 D1 chúng tôi cũng liên tục tổ chức các chuyến đi phục kích bọn Pót và lần đầu tiên trong quãng thời gian vào Cao Mê Lai, tôi sốt rét.
Phải chi lúc đó chúng tôi được ăn uống đầy đủ thì có lẽ với thể lực của một cầu thủ bóng đá chưa chắc tôi đã gục. Trước khi nhập ngũ tôi đang đá cho đội bóng đá trẻ của QK3, tôi theo học lớp năng khiếu bóng đá của thành phố từ khi mười hai tuổi. Thời gian qua chúng tôi toàn ăn cơm với muối, mùa mưa tới thì có thêm món măng tre. Quần áo sau những lần đi phục kích gai cào rách te tua sao chống được muỗi rừng? Cao Mê Lai, sức voi còn ngã gục…
Ra quân về với quê hương. Đón tôi, thằng Tùng giờ là ông chủ. Lại nhớ sau dạy chữ tôi và chú Chi còn dạy cho nó tới nhân chia phân số nữa cơ đấy.
Ngày đó bộ đội về tìm việc cực kỳ khó, nó nhận một số anh em bộ đội vào làm dù phải đào tạo từ đầu. Tạm biệt nó tôi vào giảng đường Đại học. Học đại học là mơ ước của tôi.
“Hòn đất đã đi, hòn chì ở lại”. Tôi nhớ tới thằng Long, hẳn đã che chở em nó qua bao hiểm nghèo. Trận đánh đêm Ba mươi tháng Tư năm Tám mốt tại Ta Kong Krao, cả khẩu đội hy sinh và bị thương, một mình thằng Tùng bám chiến hào đánh trả. Nó kể tụi Pót có lúc tràn vào được cả chiến hào, đôi dép cao su tụt ra lúc nào không biết, sáng ra ngoài hào tìm thấy thằng Pót đã chết rồi tay vẫn cầm đôi dép đó. Thằng sống thằng chết tranh nhau đôi dép.
Còn trong một trận tại chốt Cầu Cháy năm 1980. Đang đánh dữ dội bỗng nó la: “Tao bị thương rồi”, tay này ôm chặt tay kia, giật tay nó ra để băng thì chẳng có chút máu nào cả, chỉ thấy hình đầu đạn in trên tay đỏ bầm. Té ra viên đạn xuyên qua một thân cây rừng nên đã có đuối tầm. Sau trận anh em được bữa cười còn nó quê một cục.
Chưa đâu, nếu nói may thì phải là lần nó ăn trái cối 60 bị thương cùng mình… đi viện vẫn sống nhăn.
“Hòn đất đã đi, hòn chì ở lại”. May mắn thằng Tùng trở về đã nên người là niềm an ủi mẹ cha.
Khi tôi là Sinh viên nghèo thật là nghèo thằng Tùng đã có tiền. Nó hay đến thăm tôi. Ban đầu tôi ngạc nhiên vô cùng vì mấy bà bán hàng ở căng tin đã không nhận tiền lại nhiệt tình gọi tôi cho nợ. Té ra nó đưa tiền tôi không lấy, nó liền đưa cho họ… bảo để tôi lấy trừ dần.
Cao Mê Lai, không nhắc thì không sao, nhắc tới đêm qua tôi bỗng lên một cơn sốt rét. Ám ảnh trong tôi về vùng đất dữ. Vùng đất của những cơn khát cháy họng, những cơn sốt rét tiểu ra máu, những đàn muỗi rừng, những bãi mìn dày đặc dường như vô tận… Vùng đất tử thần in dấu chân người lính chúng tôi.
Hơn bốn mươi năm không vơi ký ức. Bụi thời gian làm mờ mắt… chẳng phải khóc đâu. Bọ cạp đâu có khóc bao giờ.
14/5/2023