(Kính tặng chị Nguyễn Thị Bích Nụ)
Chị đẹp khỏi nói, nhìn ảnh chị kìa. Chị bảo ngoài đời không đẹp vậy đâu!
Biết chị qua một nhóm thơ, tôi không nhìn thấy chị ngoài đời nên… vẫn ngưỡng mộ chị như thường.
- Chị giống diễn viên điện ảnh Trà Giang quá!
- Ngày còn trẻ ai cũng bảo vậy. Giờ già “cốc đế” rồi em gái à, đọc những bài viết của em chị như sống lại Thời hoa lửa ngày xưa.
Hoa lửa ư? Ừ là thời Thanh niên Xung phong của chị đấy!
Xa lắm rồi nhưng chẳng phai mờ… cảnh trên đường hành quân, cảnh làm lán trại. Quần áo trong rừng phải đốt củi hong không dám phơi vì sợ máy bay phát hiện. Làm đường, sửa đường trên những tuyến đường rất nhiều bom đạn. Tuổi trẻ và những trò nghịch ngợm… Tất cả với chị đều rất nên thơ.
Chị làm thơ rồi đọc thơ, xúc cảm bọn nó khóc, thế là chị bị kiểm điểm.
Nhớ và xúc động nhất là chuyện một bạn nam Thanh niên Xung phong trong đơn vị bị thương. Trạm xá Hà Tĩnh yêu cầu tiếp máu, hàng trăm cánh tay trong đơn vị giơ lên. Cuối cùng chọn được mấy người trong đó có một chị nặng bảy mươi kilogam bí danh là Côliô.
Chị Nụ mảnh mai nhẹ cân nhất nhưng vẫn được chọn, vì “bọn nó” biết anh này thầm yêu chị nên chọn chị đi để anh ấy thấy chị có thêm sức mạnh. Nào ngờ, không phải chị Côliô mà chị Nụ có nhóm máu O mới truyền được cho anh ấy.
- Rồi sau là tình yêu?
- Không đâu em ơi! Khi ấy là “Ba khoan”… Tất cả để chiến thắng thằng giặc Mỹ.
Có lần một đoàn xe vận tải đi qua. Chị em tinh nghịch cử chị “móng mày hay hạt” nhất ra nói chuyện với các anh. Chị không biết đằng sau xe chúng nó hè nhau vận chuyển xuống một bao tải, tưởng đó là gạo, xe đi rồi mở ra mới biết là đường… cười nghiêng ngả.
Văn nghệ của đơn vị mới sôi nổi cơ. Cả đơn vị ai cũng là diễn viên. Diễn xong lại xuống ngồi xem bạn mình diễn. Buồn cười có một vở kịch nói, vai nam vì lời thoại dài quá không ai thuộc được. Mỗi mình chị thuộc. Thế là chị bé nhỏ nữ tính nhất lại nhận vai nam. Chị thùng thình trong bộ quân phục lấy của bạn nam.
Thực sự là thời thanh niên sôi nổi. Chị đầu têu mọi thứ trong đơn vị.
Chị còn là giáo viên “nghiệp dư”. Lúc thì dạy một lớp bọn nó chưa biết chữ. Lúc thì dạy Toán lớp 5. Và khi thiếu giáo viên chị dạy cả môn Văn lớp 7. Đơn vị tổ chức lớp học Bổ túc văn hóa cho Thanh niên Xung phong. Một tuần học ba buổi tối.
Học hết lớp 10 ngày xưa như chị là hiếm. Chị đứng lớp dạy cho các bạn. Nhớ cứ sắp tới giờ học, học sinh lại gọi cô giáo: “Nụ ơi hôm nay học ở lán nào”?
Còn ban ngày phải ra mặt đường mở đường. Có những đêm cá biệt giặc đánh trúng tuyến đường, các chị phải ra tuyến thông đường suốt đêm luôn.
Chị lên đường khi mới mười bảy tuổi, nặng ba mươi bảy kilogam.
Đường ra trận đẹp lắm. Đeo ba lô nặng hơn cơ thể mình, đi bộ một tháng trời mới vào đến Quảng Bình. Vậy mà trên đường đi chị ngâm thơ suốt đêm. Lúc giải lao mới thấm mệt chị nằm “ngáy” luôn bên cạnh ba lô.
Ban ngày nghỉ nhờ ở nhà dân, sáu giờ tối lại tiếp tục đi đến sáng. “Đúng là không có gì bằng sức trẻ”, chị nói thế.
Phải thêm là không gì bằng sức trẻ chống Mỹ.
Mới năm trước 1964 khi giặc Mỹ mở rộng đánh phá bằng không quân ra miền Bắc, phong trào “Ba sẵn sàng” được phát động từ thanh niên sinh viên Thủ đô đã nhanh chóng lan rộng toàn miền Bắc. Bác Hồ kêu gọi thanh niên cả nước: “Các cháu thanh niên gái cũng như trai hãy thực hiện tốt “Ba sẵn sàng”!
Không ai muốn đứng ngoài, ai cũng thiết tha muốn được góp sức mình cho đất nước. Chi đoàn Thanh niên họp phát động, ào ào đăng ký xung phong đi.
Lứa Thanh niên Xung phong năm ấy có bạn chưa được đi học, có bạn học vài lớp rồi ở nhà làm ruộng, có bạn thi trượt cấp Ba. Còn chị đã học xong lớp Mười. Và chị yêu thơ từ tuổi học trò.
Chào quê hương Giao Thuỷ - Nam Định. Buổi chiều ngày 15/7/1965, chị cùng các bạn đến nơi tập trung, đi đêm để tránh máy bay. Vào chiến trường mà vui như trẩy hội.
Tròn 57 năm thơ chị reo vang ký ức trong trẻo:
tt“Em ra đi nắng hoa cười chào đón
Hẹn ngày về - giữ trọn một niềm tin!
Ngày nối tiếp theo đêm
Phòng ngủ dài trên tuyến
Giờ làm việc giữa hai lần giặc đến
Phút reo vui khi xe chuyển trên đường…”
Nhóm thơ facebook mang cái tên quê chị: Bến Đò Quan.
22/7/2022