Hồi đánh nhau với Polpot, trước khi vào chiến dịch cấp trên phổ biến “Bắt sống được một tên địch tương đương với tiêu diệt hai tên” để làm căn cứ đề nghị khen thưởng.
Khoảng tháng 2/1979. Sau khi đánh chiếm khu vực cảng Xihanucvin đơn vị tôi làm nhiệm vụ truy quét tàn quân địch xung quanh cảng.
Một buổi trưa ông Đại đội trưởng gọi cậu liên lạc (là bạn cùng nhập ngũ của tôi) bảo “Hai anh em mình đi một vòng xem tình hình thế nào”. Đến bìa rừng, ông nhìn thấy một thằng Pot đang chui đầu trốn trong một lùm cây rậm. “Mẹ mày phen này bố bắt sống nghe con”.
Vẫy cậu liên lạc tới gần ra hiệu cảnh giới, liên lạc gật đầu, yên tâm ông lao vào túm cổ thằng Pot lôi ra, miệng hô “Loc đay lơn (giơ tay lên)”! hai bên đang nhùng nhằng thì thằng liên lạc từ phía sau luồn khẩu AK qua sườn Đại đội trưởng kéo một loạt. Thằng Miên lăn ra giãy đành đạch. Ông kêu lên: “Mày hại anh rồi. Đánh nhau mấy tháng, tao chỉ huy toàn ở phía sau đã diệt được thằng nào đâu. Hôm nay tao vớ được thằng này là được cái Huân chương… mày bắn chết mẹ nó rồi còn đâu”. Thằng Liên lạc khóc to vặc lại: “Vừa sáng hai thằng bạn cùng làng với em bị vấp mìn… chết rồi… Huân chương cái gì đại trưởng ơi hu hu”… Giơ súng lên trời nó bắn hết băng đạn… lại khóc.
Tối ấy về nó bị cảnh cáo trước Đại đội. Lý do vi phạm chính sách tù, hàng binh. Khi Chính trị viên đọc quyết định xong. Nó làm câu: “tù, hàng… gì? có mà thành tích”! Cán bộ đành vờ không nghe thấy.
Tôi cũng có vi phạm bây giờ mới kể. Cùng thời gian này Đại đội tôi bắt được năm tên tù binh.
Bắt được chúng nó hơn mười ngày rồi, chẳng biết lính hay dân vì bên đó lính hay dân đều quần áo đen khăn rằn. Ngôn ngữ lại bất đồng chẳng khai thác được gì, bàn giao lên cấp trên cũng không được vì đơn vị đang truy quét ở xa. Giữ chúng nó mất công phục dịch canh gác. Khi hành quân phải trói năm tên lại một dây dắt đi, ăn cơm phải mở một tay cho chúng nó ăn, lúc khát phải có người cầm ca nâng lên cho chúng nó uống.
Tôi nhớ hôm đó trời chiều chuyển giông, khoảng mười lăm giờ Đại đội trưởng gọi đích danh: “Trung đội trưởng Trung đội 7 lên hầm Chỉ huy”.
“Đồng chí chỉ huy Trung đội giải năm tên Tù binh ra hướng Tây Bắc, cách vị trí trú quân của Đại đội hai kilomet. Tiêu diệt, chôn lấp! Hoàn thành nhiệm vụ về báo cáo tôi”. Ông còn nói thêm: “Hiện nay Trung Quốc đã phát động Chiến tranh biên giới phía Bắc. Đơn vị ta bàn giao chốt cho Quân khu 9 để hành quân cấp tốc ra Lạng Sơn chiến đấu. Các đồng chí nhanh chóng hoàn thành, sau đó quay về đội hình Đại đội di chuyển”.
Vừa đi về nơi Trung đội đóng quân tôi vừa suy nghĩ nhiều lắm. Giữa chiến trường diệt địch là đương nhiên. Đằng này bắt chúng nó hơn mười ngày rồi, thấy cũng quen quen và… thấy thương. Phận lính quèn, chiến tranh xô đẩy có khác gì nhau đâu. Về đến nơi tôi tập trung anh em phổ biến nhiệm vụ, chuẩn bị vũ khí trang bị, sang Đại đội nhận tù binh. Do đơn vị chuẩn bị hành quân gấp nên Đại đội không cử người đi theo giám sát.
Đến vị trí sườn đồi có nhiều dãy hào chiến đấu cũ. Đưa ống nhòm nhìn xung quanh vắng vẻ không một bóng người, xa xa mấy mảnh lúa nương xơ xác. Bố trí cảnh giới rồi chúng tôi đưa dây Tù binh xuống một đoạn hào sâu ngập đầu người. Tụi tù binh như cũng hiểu. Trong Hoàng hôn ánh mắt chúng buồn rượi.
Bên này Trung đội tôi sau những trận đánh chỉ còn mười bốn người, chẳng còn cảm xúc gì không nếm trải… bước chân rệu rã, nhìn anh em tôi cũng thấu tâm can. Tôi chắc sau nhiệm vụ này sẽ là những cặp mắt thất thần không còn dũng khí. Rồi trước mặt lại là cuộc chiến mới với quân xâm lược phía Bắc… Đại đội trưởng giao nhiệm vụ cũng nhanh và gấp gáp, mà lại không cho giám sát. Anh biết tôi văn vẻ mộng mơ mà sao lại giao tôi?
Cuộc đời lúc là cơ duyên. Chẳng thể trái với cơ duyên, Trung đội tôi thống nhất… Để lại cho chúng nó con dao găm. Trói làm sao để chúng nó có thể tự tìm cách cắt dây nhưng phải thật chậm. Lấp một dãy hào, bắn vài loạt đạn rồi chúng tôi rời đi.
Phía sau, những cái đầu gục gặc cúi lạy. Mắt hai bên cùng ướt nước. Có cuộc chia tay nào như thế này không? Cậu tiểu đội trưởng chạy lại bảo tôi: “Anh ơi, em vất xuống cho chúng nó ba bánh lương khô nhé”…!
Chẳng có thời gian mà suy nghĩ nữa. Đến khi nằm trên tàu há mồm của Hải quân về tới cảng Sài Gòn tôi mới thở phào nhẹ nhõm.
z(Kính tặng CCB Lê Điền)
z29/7/2022