Người là câu chuyện nhỏ của tôi trong muôn vàn những chàng trai cô gái năm xưa lên đường đánh Mỹ.
Cuối năm 1968, d15 pháo phòng không của tôi được điều động lên phía Tây Trường Sơn để bảo vệ tuyến đường vận tải chiến lược 559. Đường hành quân máy bay địch luôn quần đảo rà tìm… Việc vừa hành quân vừa chiến đấu với những khẩu pháo không hề đơn giản.
Đến đoạn đường 21, pháo của Khẩu đội tôi bị gẫy trục kéo. Chiến sự gấp gáp nhưng biết làm sao… Chảy nước mắt, ai đã từng bước đi trong đoàn quân, bị tụt lại sẽ hiểu cảm giác này. Khẩu đội xin dừng lại, khắc phục xong sẽ hành quân kịp tiến độ đơn vị. Sửa chữa chắc cũng phải chục ngày. Với cương vị Khẩu đội trưởng tôi rất lo lắng.
Bất ngờ sao nơi hoang tàn bom đạn ấy cùng là nơi một Đại đội nữ Thanh niên Xung phong cũng đóng quân. Ôi tiếng cười con gái… những gương mặt lính pháo đen sạm như giãn ra. Với lũ lính tuổi mười chín- hai mươi khỏi nói sự cố chuyển “vui” đến thế nào. Dặn dò anh em giữ kỷ luật, tôi tìm chỉ huy đơn vị nữ TNXP nhờ giúp đỡ, bất chợt nghe tiếng gọi tên mình: “Ngọc ơi”!
Tôi thưa thật to (lính mà) rồi giật mình nghe tiếng “có” thánh thót gần đó. Không hỏi cũng biết cô Thanh niên Xung phong ấy cùng tên, bốn mắt nhìn nhau. Cảm ơn mẹ đã đặt con tên này… cô ấy xinh quá, và thế là quen. Hóa ra hai đứa chung quê, nhà em chỉ cách nhà tôi chừng hai mươi kilomet. Chiến trường ác liệt, tiếng “đồng hương” ấm áp biết chừng nào.
Nơi nắng cháy, đạn bom mà sao mắt ai xanh đến thế nhìn mãi theo tôi khi đơn vị hành quân… Chia tay, muốn cầm tay em một lần mà tôi không dám.
Rồi một ngày bất ngờ tôi có thư, là thư Ngọc. Thú thực nỗi lòng tôi khi ấy biết ơn em… Rồi những lá thư qua, tôi và em nói lời hẹn ước. Cảm ơn tình yêu đến bên tôi. Tuổi mười tám hai mươi nơi chiến trường mơ một bóng hình bên mình động viên, an ủi… hẹn ngày Chiến thắng. Thêm sức mạnh, mỗi chiến công tôi như có công em.
Nhưng rồi tôi không được cùng đồng đội đi đến ngày chiến thắng… Bốn giờ sáng ngày 20 tháng 7 năm 1972. Máy bay B52 trút bom trúng đội hình trận địa của Đại đội tôi tại cao điểm 88 sát phía Tây thành cổ Quảng Trị. Một quả sát thương phát nổ ngay bờ công sự ba người. Hai chiến sĩ hy sinh ngay lập tức. Hai đồng đội này là Sinh viên đại học nhập ngũ khoảng giữa năm 1971, Tiểu đoàn bộ mới bổ sung cho tôi… một là thông tin, một làm trinh sát, luôn ở bên cạnh nhưng chưa kịp thăm hỏi nhau thì họ đã hy sinh rất đau thương.
Đồng đội tìm thấy tôi khẩn trương đưa đến trạm phẫu thuật tiền phương gần nhất, tôi mê rồi tỉnh khi anh em bàn giao cho trạm phẫu để trở về đơn vị chiến đấu, ai cũng thơm tôi vào má, người khóc, người dặn dò: “Điều trị cho khỏe. Đến ngày thống nhất Bắc Nam nhớ thăm nhau anh Ngọc nhé”! Không nhìn được mặt nhưng ấm áp lời đồng đội chẳng bao giờ tôi quên.
Nơi trạm phẫu dưới hầm sâu cảm phục cuộc chiến của các chiến sĩ áo trắng giành giật sự sống cho chúng tôi. Thương binh từ Thành cổ được chuyển đến rất đông. Tôi được mổ gấp vì vết thương thủng bụng, gãy chân. Trước khi mê đi còn kịp nhớ ngoài kia tiếng bom pháo ầm ầm cùng mưa rất lớn, các y tá, hộ lý phải thay nhau tát nước trong hầm… Sau tám ngày tôi được cắt chỉ, chuyển dần ra Bắc trong tình trạng bó bột toàn thân. Nói là chuyển dần vì đạn bom cản trở.
Hơn cả nỗi đau thân thể là lòng cảm kích đã phiền lụy bao nhiêu người phục vụ đầy vất vả. Nhọc nhằn, nguy hiểm… có cả những hy sinh của đồng bào, đồng chí để giành sự sống cho tôi.
Tôi đếm từng ngày, và ngày thứ 135 kể từ khi bị thương điều kỳ diệu đã đến với tôi. Chiều ấy tại trạm chuyển thương CT9 xã Kỳ Tây - Kỳ Anh - Hà Tĩnh, tôi được thông báo chuẩn bị đêm nay lên chuyến xe chuyển Thương binh nặng tiếp tục ra Bắc.
Sáu giờ tối xe nổ máy xuất phát. Trong đêm trăng anh lái xe rất cẩn thận nhưng ổ trâu, ổ gà do bom Mỹ làm xe xóc, các vết thương của tôi va chạm đau đớn… Bốn giờ sáng, đúng kế hoạch, đoàn xe đã đến trạm CT10. Dừng lại dưới những bờ tre, tôi mở mắt quan sát xung quanh… xa gần thấy nơi đây giống quê tôi quá.
Dân quân địa phương đã đứng quanh xe rất đông, dùng đòn tre buộc võng vải thứ tự nhẹ nhàng đưa từng Thương binh vào võng rồi khiêng vào trạm. Đến lượt võng tôi phía trước là một người đàn ông, phía sau là một người phụ nữ, mặt tôi hướng về người phụ nữ ấy. Đi chừng chục mét, tôi băn khoăn mở miệng hỏi yếu ớt: “Đây là địa phương nào hả chị”?
Vẫn bước chân nhẹ nhàng nương nhịp võng, tiếng ai nghẹt lại… gấp gáp: “Ngọc phải không con”? Mẹ!
Bàng hoàng, chả là tôi đang muốn giấu không để người thân biết mình bị thương nặng. Tôi bất ngờ, lúng túng quá. Đúng mẹ tôi rồi, tôi xa mẹ đã sáu năm.
Đến trạm mọi người vây quanh tôi, toàn người thân… Hạnh phúc lại nghĩ thương đồng đội. Có ai được qua giây phút như tôi?
Người đàn ông phía trước là anh Thái, người Bí thư chi bộ đã tiễn tôi khi lên đường. Anh Thái nói cho tôi nghe:
- Bà con và mẹ nghe tin Ngọc bị thương qua mấy Thương binh ra trước… bởi vậy mẹ cứ đòi đi trực, chờ đón em suốt mấy ngày nay.
Tôi dừng lại ở quê hương được hai ngày. Mẹ cũng muốn xin đi theo ra Bắc để chăm sóc con trai duy nhất của mẹ. Nhưng còn nhiều việc liên quan trong lúc cả nước còn chiến tranh chống Mỹ. Khi xe nổ máy chuẩn bị xuất phát mẹ nói nhỏ đủ tôi nghe: “Ra chữa cho lành rồi về sống với mẹ”!…
Đất nước thời chiến, rồi hậu chiến muôn vàn khó khăn. Cùng đau đớn thể xác là nỗi đau tinh thần, tôi thấy mình thành gánh nặng. Có lúc tôi suy nghĩ đớn hèn: “Giật dây truyền đang níu giữ sự sống, mẹ sẽ khóc nhưng rồi mẹ sẽ nguôi”… Tôi đã không làm vậy.
Giữ tôi ở lại với cuộc đời khi ấy là nặng lòng ơn. Tôi nợ nhiều ơn lắm… Ơn Đảng nhà nước, ơn đồng chí đồng bào, ơn bao bác sĩ tận tâm, và mẹ.
Tôi mất liên lạc với Ngọc, cũng chẳng nghĩ tới em… Cơ thể đầy thương tật thế này chỉ làm khổ người khác.
Cuối năm 1975 thì tôi tạm bình phục, vết thương đã liền sẹo. Mẹ xin cho tôi về gia đình để mẹ tiện chăm sóc. Bà con hàng xóm kéo đến an ủi và chia vui.
Nhớ ngày tôi nhập ngũ mẹ nén nước mắt dặn dò “Con lên đường cố cho bằng anh bằng em, lập công dâng Tổ quốc”… Còn giờ nhìn tôi, sờ lên các vết sẹo, mẹ mếu máo nói với mọi người: “May mắn hơn nhiều bạn bè nó hy sinh không về”… Xót thương là hạnh phúc trong lòng mẹ. Tôi báo hiếu mẹ sao đây…?
Đầu năm 1976, từ nơi điều dưỡng tôi nhận điện mẹ ốm. Rụng rời thương mẹ, xuống xe tôi còn rụng rời hơn khi thấy mẹ khỏe mạnh đón tôi!
“Mẹ không ốm, mẹ gọi về để hỏi vợ cho con”. Đó là một nữ y tá cùng là đồng đội, cùng quê, dễ thương… và em đồng ý đồng hành cùng người Thương binh nặng. Tôi hạnh phúc biết ơn vợ.
Trước ngày cưới, nhớ đến người cùng tên, tôi đi tìm. Tình cảm ấm áp động viên tôi nơi chiến trường sao quên. Tôi muốn một lần được biết em còn sống!
Balo giấy tờ nhật ký cháy hết trong chiến trường nhưng có một địa chỉ khắc sâu trong trí nhớ, đạp xe hơn hai mươi cây số, tôi tìm nhà em dễ dàng. Bố mẹ em đôn hậu mời tôi vào nhà, ánh mắt thân thương làm ấm lòng người lính không còn lành lặn. Tôi mừng vui được biết, từ cuộc chiến em trở về khỏe mạnh, làm việc ở một Bệnh viện không xa nhà.
Còn chuyện riêng của em? tôi tìm cách hỏi… “Em nó còn đợi một anh bộ đội, nghe kể là cùng tên”… Chẳng nói được gì, tôi xin phép ra về.
Tôi nhớ khi tìm đến, xót xa lòng câu hỏi em còn sống hay không còn sống? Còn em… Chỉ cách hai mươi cây số, chẳng lẽ em không muốn biết về tôi?
Như có gì vỡ vụn trong tôi, chẳng thà là người ấy hạnh phúc quên tôi rồi. Đợi ư? Tình cảm ngày nào hình như phía em chưa đủ lớn. Em nói chờ, nhưng chắc là chờ một hình hài rắn rỏi trong ký ức chứ không phải người Thương binh 1/4 là tôi. Cảm ơn số phận cho tôi hôm nay không gặp em… bẽ bàng.
Nhưng tôi là người lính. Không trốn tránh, tôi vẫn cần một sự mạch lạc. Nhận là người phụ bạc để em lòng thanh thản. Đoạn kết câu chuyện là lá thư em gửi lại “em tha thứ cho anh rồi”…
Một thời và mãi mãi mình là đồng đội, Người cùng tên ơi…!
(Kính tặng CCB Đặng Sỹ Ngọc)
09/3/2023