Lan rừng muông thú còn không?
Suối mơ rừng vắng năm xưa đâu rồi?
Nỗi nhớ kêu lên trong lòng tôi như thế.
Rừng AmLeng (Campuchia)
mùa khô 1980.
Lúc đó Quân đoàn 2 và Quân đoàn 3 từ chiến trường CPC đã rút ra bảo vệ biên giới phía Bắc, “gánh nặng” đè lên vai Quân khu 5-7-9 và Quân đoàn 4 của tôi.
Anh Phương rủ tôi đi săn, anh quý vì tôi (chắc giống tính anh) nghịch ngợm bướng bỉnh, và vì tôi… biết “đối phó” với các Thủ trưởng.
Nửa đêm chúng tôi đeo đèn săn lên trán, anh Phương cầm khẩu CKC có năm viên đạn. Ngày ấy Thủ trưởng Trung đoàn cấm nổ súng vì trong rừng còn địch, thỉnh thoảng lại xảy ra vụ chúng phục kích xe ta. Tôi đeo khẩu AK và năm băng đạn đầy ắp, hai băng buộc ngược chiều nhau gắn vào súng và ba băng trong bao se.
Rừng đêm mênh mông thu hút, những ngọn cây rừng in hình thù quái dị lên bầu trời đêm đầy sao, tiếng lá cây xào xạc, tiếng côn trùng nỉ non… giữa thiên nhiên tôi thấy thư thái.
Đi được một đoạn chợt thấy một con thỏ con, bao nhiêu năm vẫn nguyên trong tôi hình ảnh đáng yêu, cách khoảng mươi mét nó ngơ ngác vì ánh đèn săn chiếu vào mắt. Tôi chĩa khẩu AK về phía nó, “đoàng” tiếng súng nổ xé tan miền yên tĩnh… Thỏ con nảy tung lên, ngơ ngác và khẽ nhảy quanh, lại bóp cò, lại nhảy tung lên… bảy phát đạn, cuối cùng nó nhảy vào bụi rồi biến mất. Bị anh Phương chê “bắn dở quá”! Tôi mỉm cười chống chế “khẩu súng này hỏng rồi anh”!
Dần trôi về khuya… tôi đi như trôi trong rừng đêm huyền bí, sột soạt muông thú kiếm ăn đêm. Những tiếng động lạ nhiều dần làm tôi nhớ lần đi săn với anh Oánh trong rừng sông Bé. Rừng đêm bỗng tiếng cây đổ giống như có ai chặt vậy, thật đến nỗi anh Oánh phải quay hỏi: “Ai chặt cây giờ này thế nhỉ”? Đó là thời gian sau Giải phóng đơn vị tôi làm rẫy khi chưa có chiến tranh biên giới Tây nam.
Trong ngực tôi là trái tim rừng. Nơi quê hương có rừng giáp biển mẹ sinh tôi ra… gió núi đẩy đưa nôi trẻ, dòng suối hát ru… lên sáu tuổi tôi đã biết thế nào là say sóng. Mẹ cùng rừng cơ cực nuôi tôi… chẳng biết có ngày về với mẹ không? trên đất bạn hòa bình rồi tiếng súng vẫn còn, người lính Tình nguyện chưa ngơi nghỉ.
Chợt văng vẳng có tiếng mèo kêu nghe như tiếng trẻ con khóc nghe rờn rợn cắt dòng suy nghĩ, anh Phương quay lại nhắc tôi chú ý soi đèn. Đến một trảng cỏ thoáng thấy ánh đèn săn của anh Phương chiếu vào hai chấm sáng xanh lè to cỡ hai hòn bi ve, rất nhanh tiếng CKC của anh Phương nổ. Chỉ một phát hai chấm sáng xanh biến mất. Chúng tôi chạy lại… Con thú to khoảng hơn chục ký, mặt giống mèo nhưng chân cao mình to như chó, lông vằn vện. Lấy dây rừng buộc bốn chân con thú lại, anh đeo lên lưng tôi qua khẩu AK.
Bản nhạc rừng chấm dứt trong tôi… đặt con thú xuống sàn nhà bếp khi anh nuôi còn chưa thức giấc, vậy là đơn vị mai có thức ăn. Ngày ấy khó khăn, Thủ trưởng chắc không hài lòng nhưng anh không nói gì.
Năm tháng trôi đi cùng bươn chải cuộc sống không vơi cảm xúc tôi mỗi khi lần dở từng trang nhạc. Đây bản nhạc anh Phương tặng nắn nót dòng chữ “Nongpenh 1979”, lặng nhìn đèo Mimosa trập trùng qua cửa sổ tôi nghe ký ức ùa về. “Chiều nay mưa rơi ướt vai người trai tha hương/ lòng man mác buồn mây trôi ngàn phương”… xưa có một người lính mê đàn những bản nhạc buồn làm Thủ trưởng không vui. Đã có lần một buổi tối ở U đông, tôi đang hát thì anh Cường đến nói “Thủ trưởng bảo không được hát nữa”…
“Thằng Khuê bướng nhất Trung đoàn”! ông Trại chủ nhiệm Hậu cần có lần nói vậy… Đó là cái lần tôi cùng anh Phương đi bắn chim Cu xanh trong rừng Amleng. Nghe tiếng súng Thủ trưởng cho vệ binh vào rừng tìm, tôi bảo chú vệ binh về báo cáo không gặp. Biết thừa, ông Trại ra tận bờ suối kêu “lên gặp Thủ trưởng”, tôi vẫn điềm nhiên ngồi vặt lông chim.
Ngoài câu nói “lịch sử” của chủ nhiệm Hậu cần, lần đi săn ấy còn là duyên gặp Phong lan lạ kỳ thay đổi cuộc đời thằng tôi bướng bỉnh.
Hôm ấy anh em tôi vác súng đi vào rừng ban ngày. Mãi rồi cũng tìm được một cây đa to. Cành lá xum xuê rất nhiều trái chín. Tít cao trên ngọn đến các đầu cành, chim cu xanh từng đàn hàng trăm con bay về đậu, tranh nhau ăn… hót inh ỏi. Rón rén đi đến gần, hai anh em tôi ngồi im dưới gốc cây rồi anh Phương chĩa khẩu CKC lên, một phát “đoàng”, lũ chim tán loạn bay đi, một con rơi bịch xuống. Tôi vui thích reo lên, con chim cu xanh to quá.
Chỉ lát sau lũ chim ngốc nghếch lại bay về đậu kín ngọn cây, tôi cũng ngắm rất kỹ rồi bóp cò, đàn chim cũng giật mình tán loạn bay đi nhưng chẳng con nào rơi xuống… toàn đuổi chim, chán tôi không bắn nữa.
Anh Phương lại bắn và tôi lại chạy nhặt chim, anh bắn chính xác lắm. Lúc trở về hai anh em đi qua một vạt rừng có dấu vết của một đám cháy, cây cối gãy đổ nhiều, anh Phương nói trước kia ở đây có một trận đánh.
Có trải qua bao lần thì nhìn dấu vết này người lính cũng đầy xúc cảm, những dấu vết nhắc người còn người mất. Không biết trận đánh đã bao lâu và lạ sao, trên thân cây to đổ xuống cạnh đám tro tàn… một nhành Phong lan đang nở. Tôi ngồi xuống cạnh hoa.
Không gì che chở và đang là mùa khô nên nhành phong lan úa vàng còi cọc. Hoa vẫn đẹp. Mảnh mai chừng hai chục bông, cánh hoa màu trắng có vài chấm nhỏ màu tím.
Anh Phương gọi “về thôi”! chúng tôi đi tiếp. Rồi… tôi nghĩ còn lâu mới tới mùa mưa, nắng thế này hoa chết mất. Đắn đo thêm mấy bước chân, tôi nói anh Phương về trước, quay trở lại, tôi lấy dao găm cẩn thận cạy vỏ cây tách nhánh phong lan.
Về tới dòng suối bên nhà tôi nhúng vội nhành lan, mát lạnh, tôi cảm thấy như hoa đang uống nước giống như tôi uống lúc khát… Xong tôi cẩn thận đặt nhành hoa lên một chạc cây, buộc chắc để sau này rễ lan có thể mọc bám vào cây.
Niềm thương đầy ắp, sáng hôm sau việc đầu tiên tôi ra thăm, ngạc nhiên bờ suối thoảng mùi hương dìu dịu mà mọi ngày không có. Tôi lại gần, đúng là hương hoa phong lan của tôi rồi… thơm quá, đẹp quá. Lấy nước suối tưới cho lan rồi tôi ngồi thừ người ra ngắm… Hoa như cười.
Trong phút giây tôi thấy tâm mình mạch lạc. Lướt qua bao trăn trở, buồn đau cuộc chiến. Tôi thấy một niềm tin.
Cùng năm đó 1980 từ Cố đô U Đông chúng tôi tập trung lên quân lực Sư đoàn để chuẩn bị về Việt Nam ôn thi. Cả Sư đoàn có khoảng chục người. Tôi lần này không phải bướng bỉnh, tôi chọn ngành học hằng mơ ước: Khoa điện - điện tử Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh. Khi đọc tên và nguyện vọng dự thi của từng người mới biết ai cũng chọn trường dễ nhất để tận dụng cơ hội này mà ra quân, chỉ có một nguyện vọng khó nhất là tôi. Các bạn cười tôi “trứng chọi đá”!
Cuối cùng đồng chí Trợ lý quân lực hỏi “đã suy nghĩ kỹ chưa, có thay đổi không”? Trước cánh cửa cuộc đời, nhớ tới nhành lan kiên cường, tôi trả lời không thay đổi…
Cổng trường Đại học Bách Khoa Thành phố Hồ Chí Minh số 268 Lý Thường Kiệt kê một tấm bảng lớn dán kín danh sách học sinh trúng tuyển. Không bao giờ quên được giây phút vui sướng hạnh phúc khi tôi thấy tên mình nằm trong tờ giấy dễ tìm nhất, tờ trên cùng bên trái bảng.
Mấy tháng miệt mài niềm mơ ước. Lúc này lòng tôi chỉ nghĩ đến mẹ, các em và những người thân của tôi. Gần sáu năm tôi chưa gặp lại nhưng giờ cũng chưa thể gặp. Cầm giấy gọi nhập học tôi lập tức trở sang Campuchia để lấy quyết định ra quân…
Hơn bốn mươi năm, tôi mơ được quay lại rừng xưa, nhớ anh Phương, nhớ đồng đội một thời tuổi trẻ.
AmLeng biết không? Mùi hương ấy, nhành hoa ấy hồi sinh, bao quanh tôi một thế giới mới, rất riêng, bình yên trong gian khó, theo tôi suốt cuộc đời. Kỳ lạ chỉ gặp một lần, trăn trở tôi kiếm tìm hoài không thấy.
Vườn nhà bây giờ nhiều lắm phong lan. Và con trai tên Phong. Con là Phong lan… Phong lan mỉm cười.
(Kính tặng CCB Nguyễn Tuấn Khuê)
01/02/2023