Ở Nam Dương, cuộc chiến chưa kịp lan đến Niết Dương thì Viên Thuật đã quyết định tạm ngừng xung đột.
Không phải vì y không muốn đánh, thực tế, Viên Thuật muốn “lột da rút xương” Lữ Bố, nhưng sau chuỗi thất bại, đội quân năm cánh đã mất ba. Mặc dù vẫn còn lợi thế về quân số, Viên Thuật không dám đem toàn bộ lực lượng để đánh một trận sống còn ở Niết Dương.
Kỵ binh của Lữ Bố mạnh mẽ đến nỗi chỉ có quân của Công Tôn Toản mới có thể sánh ngang. Sau khi lấy lại bình tĩnh, Viên Thuật nhận ra rằng tình thế hiện tại hoàn toàn bất lợi cho mình. Viên Thuật không có kỵ binh đủ mạnh để đối chọi, và chiến đấu trên địa bàn Nam Dương khiến y gặp bất lợi lớn.
Dù Viên Thuật không thiếu ngựa, vì có thể liên minh với Công Tôn Toản ở Thanh Châu và chuyển ngựa qua Từ Châu, nhưng y thiếu kỵ binh lẫn tướng lĩnh có thể chỉ huy kỵ binh. Chỉ biết cưỡi ngựa không phải là kỵ binh, và càng không đủ khả năng trở thành tướng cầm quân. Người miền bắc có nhiều cơ hội tiếp xúc với kỵ binh hơn người miền nam, tương tự như người miền nam thành thạo bơi lội và lái thuyền vì luôn sống gần sông nước.
Lữ Bố, chẳng hạn, trưởng thành ở Cửu Nguyên, nơi thường xuyên bị dân tộc thiểu số xâm chiếm, nên ông từ nhỏ đã phải học cách chiến đấu. Ở những vùng như Tịnh Châu, việc sinh tồn đòi hỏi phải biết cưỡi ngựa chiến đấu, tạo nên lớp binh lính và tướng kỵ dũng mãnh. Trong khi đó, các khu vực tương đối yên bình ở phương nam ít khi sinh ra những chiến binh như vậy.
Sau khi về lại Niết Dương, Lữ Bố không chiếm đóng hay mở rộng thêm, thay vào đó liên tục phái người tới Thành Uyển khiêu chiến, gửi thư thách đấu, mong muốn quyết chiến với Viên Thuật. Dù vẫn còn lợi thế quân số, Viên Thuật đã mất đi sự tự tin ban đầu. Trải qua liên tiếp thất bại, quân số của Viên Thuật từ 15 vạn giờ chỉ còn khoảng 8 vạn, cộng thêm quân đồn trú ở Nam Dương chỉ còn 13 vạn.
Từ góc nhìn tổng thể, Viên Thuật vẫn áp đảo về số lượng, nhưng thực tế chỉ có 8 vạn quân Giang Hoài bị suy giảm sĩ khí có thể điều động được, trong khi Lữ Bố lại tập trung quân chủ lực tại Niết Dương, sẵn sàng chiến đấu.
Thời gian đầu, Viên Thuật còn đầy tự tin, nhưng bây giờ lại lo sợ thất bại nên chọn cách tạm thời né tránh sức mạnh của Lữ Bố. Tuy nhiên, việc quân Lữ Bố hàng ngày đến khiêu chiến khiến Viên Thuật vô cùng tức giận.
“Chủ công, nhẫn nhịn một chút để tránh hỏng đại sự!” Diêm Tượng ngồi cạnh, thấy Viên Thuật mặt mày u ám, liền khuyên nhủ: “Hiện nay, Lữ Bố thế mạnh, không thể đối đầu trực diện. Tử Dực đã đi Quan Trung thuyết phục các thế lực khác; đợi đến khi hậu phương của Lữ Bố rối loạn, hắn sẽ mất đi ưu thế. Khi đó, chính là lúc chúng ta tấn công mạnh mẽ!”
“Lữ Bố tuy xuất thân thấp hèn, nhưng quả thực có tài,” Viên Thuật thở dài, “đáng tiếc là…”
Nếu có thể thu phục Lữ Bố thì việc định thiên hạ chỉ còn là thời gian, nhưng Viên Thuật hiểu rõ điều đó khó thành hiện thực. Sau những trận chiến gần đây, mối thù giữa họ càng sâu nặng, hơn nữa Viên Thuật cũng ngại rằng khó có thể kiềm chế được một tướng tài như Lữ Bố.
Diêm Tượng mỉm cười, nói: “Chủ công không cần phiền lòng. Theo thần thấy, Lữ Bố là người không chịu an phận. Năm xưa hắn giết Đinh Nguyên rồi lại phản bội Đổng Trác. Người như hắn sẽ chẳng thể nào trung thành, nên sớm trừ khử là tốt nhất!”
Nghe lời Diêm Tượng, Viên Thuật gật đầu, dẹp bỏ lòng tiếc tài.
Trong khi đó, dù không mở rộng lãnh thổ, nhưng Lữ Bố đã lấy được thông tin dân số và tài nguyên ở các huyện xung quanh như Dục Dương, An Chúng, Nhương huyện, Quán Quân, Thuận Dương và Nam Hương.
“Chủ công, Hàn Hạo đã chia ra 37 vạn mẫu đất ở Thương huyện và Thượng Lạc để tiếp nhận khoảng 2,5 vạn hộ dân,” Triệu Ngọc trình báo.
“37 vạn mẫu?” Lữ Bố nhíu mày nhìn trên thẻ tre. “Chỉ riêng khu vực Đỗ Lăng đã có tới 80 vạn mẫu đất, sao lại chỉ có thể tiếp nhận 37 vạn mẫu?”
Triệu Ngọc giải thích: “Mặc dù có nhiều đất, nhưng dân số Nam Dương không nên tập trung ở một chỗ. Hàn Hạo dự định phân bổ các hộ dân đến Đỗ Lăng, Hựu huyện, Khôn Minh Trì và Hoài Lý để tăng cường lực lượng lao động ở Kinh Triệu.”
“Dẫu vậy, 2,5 vạn hộ vẫn là quá ít. Chỉ tính riêng Dục Dương hay Niết Dương, dân số đã nhiều hơn thế!” Lữ Bố lắc đầu, cảm thấy không hài lòng với tiến độ di dân. Nếu cứ duy trì tốc độ một vạn hộ mỗi tháng thì sẽ mất quá nhiều thời gian để di chuyển toàn bộ dân số Nam Dương, điều cần thiết để làm suy yếu thế lực sĩ tộc Nam Dương.
“Chủ công, Hàn Hạo cho rằng không có đủ quyền hành nên nhiều việc khó thực hiện.” Triệu Ngọc cúi đầu đáp.
“Nếu hắn không có cách, ta cần hắn để làm gì?” Lữ Bố giận dữ nói, đoán ra rằng Hàn Hạo đang cố tình thử thách mình.
Triệu Ngọc lĩnh mệnh rồi rời đi. Lữ Bố bực bội lẩm bẩm: “Hàn Hạo vừa nhậm chức đã muốn thách thức ta!”
Lý Nho cười nói: “Chủ công, việc di dân không cần vội. Dù năm nay làm chậm, sang năm chiếm được đất Nam Dương thì việc di dân vẫn có thể tiếp tục.”
“Không biết đám sĩ tộc Nam Dương sẽ ra sao khi mất hết nông dân để bóc lột?” Lữ Bố mỉm cười tự giễu. Không còn tầng lớp dân đen để khai thác, liệu đám sĩ tộc có phải tự xuống ruộng làm việc?
Lý Nho trầm ngâm một lúc rồi đáp: “Chưa thể nói trước được. Tuy nhiên, điều chủ công cần lo lúc này là sĩ tộc Quan Trung sẽ lợi dụng thời điểm chủ công xuất chinh để gây rối hậu phương.”
“Nhất định sẽ như thế.” Lữ Bố khẳng định. Chính sách của ông đã tước đi nhiều lợi ích của sĩ tộc Quan Trung, khiến họ coi ông như kẻ thù. Cuộc chinh phạt Nam Dương lần này cũng nhằm cho họ một cơ hội để lộ diện, vì với Lữ Bố, đám sĩ tộc này cũng là một loại ung nhọt cần được thanh trừng. Khi nào họ chịu cúi đầu và nộp hết đất đai, lúc đó mới coi là hoàn tất.
“Vậy chủ công định hành động thế nào tiếp theo?” Lý Nho hỏi.
“Chờ đợi!” Lữ Bố giãn gân cốt, rồi cười đáp.
“Chờ đợi?” Lý Nho ngạc nhiên.
“Đúng vậy! Tất cả đã chuẩn bị sẵn sàng, thiên thời địa lợi đều đứng về phía triều đình. Đánh bại Viên Thuật không khó, nhưng ta cần một cơ hội để giáng cho hắn một đòn trí mạng. Sau trận chiến này, chúng ta sẽ đứng vững giữa thiên hạ, buộc các chư hầu khác phải kiêng dè!” Lữ Bố nói, ánh mắt rực lên đầy quyết tâm.