Hàn Khang Bá, danh gia Dịch học kiêm cao thủ huyền biện, tay trái cầm ngọc như ý, khẽ gõ vào lòng bàn tay phải, tựa như tăng lữ gõ mõ, hỏi vặn lại rằng: "Công dụng của Dịch, thể là cái gì?"
Trần Thao Chi đáp: "Thể với dụng, ví như ánh đèn, có đèn thì có sáng, không đèn thì tối tăm; lại ví như dao với độ sắc, có dao thì sắc, không dao thì chẳng có gì là sắc cả."
Hàn Khang Bá hỏi: "Lục Kinh, Luận Ngữ, Mạnh Tử, chưa từng nói hai chữ thể dụng, là vì sao?"
Trần Thao Chi nói: "Phu Tử mỗi lời nói ra không gì không phải có thể có dụng, đó là luận bàn thẳng thắn mà sáng tỏ. Biện giải nghĩa lý, cái hay nằm ở chỗ hội ý, hà tất cứ phải là điều tiền nhân từng nói?"
Những người ngồi trên như Tư Mã Dục, Tạ Vạn, Khước Siêu, Trúc Pháp Tải, Trúc Đạo Tiềm đều gật đầu khen hay. Phong thái huyền học thời Ngụy Tấn vốn chuộng nhất việc phá bỏ khuôn mẫu tiền nhân, kẻ câu nệ cố chấp không được đời xem trọng.
Hàn Khang Bá hơi lúng túng, ông tinh thông nhất về Dịch tượng, liền nói ngay: "Tượng viết 'Thiên hành kiện', tượng có thực tượng, giả tượng, làm sao để biện giải?"
Trần Thao Chi nói: "Cái gọi là thực tượng, giả tượng của Dịch, ví như 'địa thượng hữu thủy' (trên đất có nước), 'địa trung sinh mộc' (trong đất sinh cây), đều không phải lời hư ảo, nên gọi là thực tượng; còn giả tượng, ví như 'thiên tại sơn trung' (trời ở trong núi), 'phong tự hỏa xuất' (gió từ lửa ra), những loại như vậy, thực tế không có tượng đó, mượn làm nghĩa, nên gọi là giả, không phải cái giả của chân giả. Xưa kia Vương Bật sợ người đọc Dịch câu nệ vào tượng mà chết dưới lời, nên trong cuốn 'Dịch Lược Lệ' đã minh định rằng: 'Lời là để làm sáng tỏ tượng, được tượng thì quên lời; tượng là để lưu giữ ý, đắc ý thì quên tượng, thế nên người quên tượng là người đắc ý, người quên lời là người đắc tượng'..."
Khước Siêu ở bên cạnh góp chuyện: "Hàn Doãn viết về Dịch tượng hàng vạn chữ, không biết là đắc ý hay đắc tượng?"
Hàn Khang Bá cực kỳ lúng túng, bàn Dịch luận huyền nửa đời người, chưa từng có lúc nào bối rối như hôm nay.
Dữu Uẩn nói: "Vương Phụ Tự luận Dịch, chỉ là một nhà một ý, không phải luận bàn thiên thu bất biến, bằng không, Chu Dịch sao có thể lưu truyền!"
Lúc này Trần Thao Chi xoay người đối diện với Dữu Uẩn. Dữu Uẩn ngồi bên trái Tạ Vạn, Tạ Đạo Uẩn liền rủ hàng mi, chỉ nhìn đôi chân mang tất vải của Trần Thao Chi. Tất vải trắng như tuyết, có thể thấy rõ đường nét ngón cái nhô lên, trông thật mạnh mẽ, nàng bất giác nhớ lại sức chân của Trần Thao Chi có thể leo núi lội suối hơn trăm dặm trong một ngày, rồi lại nhớ tới lần cùng Trần Thao Chi leo núi Cửu Diệu, nàng suýt chút nữa trượt chân, chính là Trần Thao Chi đã đỡ nàng một cái—
Chỉ nghe Trần Thao Chi nói: "Người nói lý luận nghĩa thường lấy ví dụ gần gũi, mượn tượng ở thực, xem đó là lối dẫn vào nghiên cứu tinh vi. Thánh nhân lập ngôn, là để khai sáng cho hậu học. Cùng lý phân nghĩa, cần dựa vào tượng dụ, thế nhưng người thận trọng suy xét biện giải phải có tâm đề phòng. Lời hoa mỹ đủ để vùi lấp lý, văn chương tô vẽ đủ để đoạt mất nghĩa. Không thể đắc ý quên lời, thì sẽ vì lời mà hại ý, mượn ví dụ mà nhận là chất thật, đây cũng là cái tệ thường thấy của người học đạo. Thế nên tượng của 'Dịch', là nhà trọ cho nghĩa lý cư ngụ, là đình nghỉ chân cho khách qua đường dùng thuốc giải; dụ của 'Thi', là nơi văn tình quy túc. Nếu nhìn tượng của Dịch như dụ của Thi, vọng ngôn tìm ý ngoài lời, vượt tượng đoán ý siêu hình, thì sẽ mất đi cái vốn có, mà cũng chẳng thu lại được gì—"
Người trong tọa đàm đều khen diệu. Khước Siêu, Phạm Ninh lại biết lời này của Trần Thao Chi có thâm ý khác, "Lời hoa mỹ đủ để vùi lấp lý, văn chương tô vẽ đủ để đoạt mất nghĩa", đây chẳng phải là châm biếm chuyện thanh đàm huyền biện hay sao? Lý không phải cứ biện là sáng, thường thì càng biện càng hồ đồ. Cả ngày thanh đàm, sao bằng lặng lẽ học hỏi suy ngẫm? Khoa trương huyền biện, sao bằng thân hành làm việc thực tế?
Hàn Khang Bá, Dữu Uẩn đều không nói được lời nào. Tôn Trác, Tôn Hưng Công thở dài: "Nghe lời này của Trần Thao Chi, chỉ cảm thấy những bài huyền ngôn thi từng làm trước đây đều bỏ đi cả, đúng như câu 'mất đi cái vốn có, chẳng thu lại được gì'."
Tôn Trác vừa nói thế, mọi người đều kinh ngạc. Tôn Trác đây là hoàn toàn bái phục Trần Thao Chi rồi. Chư Cát Tăng, Viên Thông những người trẻ tuổi mới bắt đầu nhìn Trần Thao Chi bằng con mắt khác. Tôn Hưng Công vốn nổi tiếng giỏi biện luận, chưa giao đấu một lời đã khiến Tôn Hưng Công tâm phục, tài biện luận của Trần Thao Chi thật sự đáng kinh ngạc.
Tư Mã Dục vô cùng tán thưởng tài năng và phong độ mà Trần Thao Chi thể hiện trong buổi huyền biện, gõ nhẹ cây phất trần trong tay lên án, cười nói: "Chư vị, Trần Thao Chi có thể coi là vượt qua khảo hạch chưa?"
Tám vị Đại Trung Chính các châu đều không có ý kiến gì. Dữu Uẩn tuy không cam lòng, nhưng cũng biết Trần Thao Chi này quả thực có tài năng hơn người, ngay cả Hàn Khang Bá, Tôn Trác đều tự nhận không địch nổi, nếu ông còn không biết tiến lùi, cố tình gây khó dễ, chỉ có thể như huynh trưởng Dữu Hy làm tổn hại thanh danh bản thân, muốn đối phó Trần Thao Chi, chỉ có thể từ từ tính sau.
Chỉ có Lục Thủy không cam lòng để Trần Thao Chi dễ dàng vượt qua như vậy, nói: "Hội Kê Vương, lần này chỉ có tám vị Đại Trung Chính ở đây, cứ thế mà cho qua khảo hạch, e là khó phục chúng."
Tư Mã Dục mỉm cười: "Lục Thượng Thư cũng muốn vấn nạn sao? Xin cứ tự nhiên."
Mặt Lục Thủy tím tái, nói: "Tôi vốn không giỏi thanh đàm, nhưng tôi tiến cử một người, có thể thắng Trần Thao Chi."
Tư Mã Dục lắc đầu cười hỏi: "Chẳng lẽ là Chi Công? Nếu khảo hạch phải do Chi Công đến làm, vậy triều đình còn nhân tài nào có thể dùng? Đều bị từ chối ngoài sơn môn rồi."
Lục Thủy nói: "Không phải, người tôi tiến cử cũng là bậc tuấn kiệt trẻ tuổi, chính là con trai của Phạm Huyền Bình - Phạm Ninh, Phạm Vũ Tử."
Tôn Trác từng thua huyền biện trước Phạm Ninh, liền gật đầu: "Phạm Vũ Tử và Trần Thao Chi có thể gọi là Du Lượng một thời, chắc chắn sẽ có một trận khẩu chiến kịch liệt."
Tạ Đạo Uẩn từng lĩnh giáo tài biện luận của Phạm Vũ Tử, ngày đó nếu không có Trần Thao Chi giúp đỡ, chỉ dựa vào một mình nàng muốn khuất phục Phạm Vũ Tử e là rất khó, nên là khó phân cao thấp. Bây giờ thấy Lục Thủy đưa Phạm Vũ Tử ra, không khỏi lo lắng cho Trần Thao Chi, lại vừa chờ mong Trần Thao Chi phô diễn hết sở học, khuất phục Phạm Vũ Tử.
Phạm Uông bị Hoàn Ôn giáng làm thứ dân, Hội Kê Vương Tư Mã Dục rất lấy làm tiếc, vốn nghe con trai Phạm Uông là Phạm Ninh chăm chỉ Nho học, không biết huyền biện cũng sắc bén đến thế, bèn hỏi: "Phạm Vũ Tử, ngươi có nguyện cùng Trần Thao Chi biện nạn không? Nhưng bản vương nói trước, Trần Thao Chi đã vượt qua khảo hạch rồi, dưới đây chỉ là thanh đàm thông thường mà thôi, chư vị cứ tự nhiên vấn nạn."
Lục Thủy tuy không phục nhưng cũng đành chịu, chỉ mong Phạm Ninh biện nạn thắng Trần Thao Chi, dập tắt sự ngông cuồng của Trần Thao Chi, liền đưa mắt ra hiệu cho Phạm Ninh—
Phạm Ninh cúi mình nói: "Hội Kê Vương, tối qua tại hạ đã đàm đạo cùng Trần Tử Trọng suốt hai canh giờ. Luận về Huyền, Trần Tử Trọng là Vương Bật tái thế, ta không bằng; luận về Nho, Trần Tử Trọng chính là Nho tông một đời, kẻ ngu muội này cho rằng sau Trịnh Khang Thành chỉ có một người này mà thôi."
Lời vừa dứt, cả sảnh đường đều kinh ngạc.
Lục Thủy há hốc mồm, nhìn Phạm Vũ Tử—
Phạm Vũ Tử nói: "Lục công, tại hạ đã cố hết sức rồi. Muốn khuất phục Trần Tử Trọng trên phương diện Nho Huyền, cho dù Vương Phụ Tự, Trịnh Khang Thành có ở đây, cũng là việc khó khăn."
Trần Thao Chi chắp tay: "Phạm huynh quá khen, tối qua đàm đạo, tại hạ được Phạm huynh giáo huấn rất nhiều."
Phạm Vũ Tử nói: "Không phải quá khen, những lời Tử Trọng nói tối qua 'Vô thiện vô ác là thể của tâm, có thiện có ác là động của ý, biết thiện biết ác là có lương tri, làm thiện bỏ ác là ở cách vật', chỉ bốn câu này, nếu phát triển mở rộng ra, chính là một môn Nho học mới."
Lão tăng Trúc Đạo Tiềm chắp tay nói: "Thiện thay, lời này của Trần đàn việt ngầm hợp với Phật điển—" Từ từ niệm tụng: "Ơn thì hiếu dưỡng cha mẹ, nghĩa thì trên dưới thương nhau, nhường thì tôn ti hòa mục, nhịn thì chúng ác không ồn, bồ đề chỉ hướng tâm mà tìm, hà tất phải hướng ngoại cầu huyền!"
Trúc Pháp Tải kinh ngạc nói: "Sư huynh ngộ ra điều diệu, đây chính là Chân Như sao?"
Trúc Đạo Tiềm nói: "Lão tăng đã hiểu lý này, ngộ thì chưa hẳn, phải về núi Thiệm mà ngộ tiếp." Liền cáo từ Hội Kê Vương Tư Mã Dục, lại riêng hành lễ với Trần Thao Chi, mời Trần Thao Chi khi nào rảnh rỗi hãy đến suối Thiệm. Trần Thao Chi cung kính đáp lễ, hứa rằng khi trở lại Tiền Đường nhất định sẽ đến bái phỏng Thâm Công.
Trúc Pháp Tải cũng cáo từ, cùng Trúc Đạo Tiềm rời khỏi Nhã Ngôn trà thất.
Trúc Đạo Tiềm là cao tăng vượt sông về Nam, năm xưa Thừa tướng Vương Đạo, Thái úy Dữu Lượng đều kính trọng phong đức của ông, lễ tiết chu đáo, vốn ẩn cư tại suối Thiệm. Tân quân Tư Mã Phi đặc biệt phái người đến suối Thiệm đón ông vào kinh giảng kinh "Đại Phẩm Bát Nhã". Trúc Đạo Tiềm khi thì giảng Phật pháp, khi thì giải Lão Trang, đạo đức học vấn được kính ngưỡng bậc nhất tại Kiến Khang. Tư Mã Dục cũng thường nghe ông thuyết pháp, vô cùng kính trọng. Nay thấy Trúc Đạo Tiềm vì lời của Trần Thao Chi mà ngộ ra Phật lý, không khỏi vui mừng tán thán, nhìn quanh mọi người trong sảnh, nói: "Trần Thao Chi đã vượt qua khảo hạch, chư vị còn ý kiến gì nữa không?"
Hộ quân tướng quân Giang Tư Huyền cười nói: "Hội Kê Vương, đừng quên còn một ván cờ nữa."
Tư Mã Dục cười lớn, liền sai thị giả lấy bàn cờ vây, để Trần Thao Chi và Giang Tư Huyền đối dịch một ván.
Giang Tư Huyền cầm quân đen đi sau, hạ quân như bay, sau hơn hai mươi nước thì thận trọng hơn nhiều, nói một câu: "Thao Chi hành cờ mới lạ thú vị." Lại hạ tiếp ba mươi nước nữa, Giang Tư Huyền bắt đầu nhíu mày.
Tư Mã Dục, Tạ Vạn, Vương Uẩn những người yêu cờ vây đều quỳ ngồi xung quanh hai người đối dịch để xem. Cờ lực của Tạ Vạn không bằng cháu gái Tạ Đạo Uẩn, quay đầu hỏi khẽ: "A Nguyên, cục diện thế nào?"
Tạ Đạo Uẩn khẽ nói: "Đen bất lợi, nhưng e là cuối cùng vẫn là đen thắng."
Tạ Vạn thấy cháu gái nói vậy thật khó hiểu, đã bất lợi, sao cuối cùng lại là đen thắng? Lúc này không tiện hỏi thêm, cứ tĩnh tâm xem cờ, xem lời của Đạo Uẩn cuối cùng có nghiệm hay không?
Tạ Đạo Uẩn nhìn ra Trần Thao Chi hành cờ quả nhiên còn non nớt, trước đây Trần Thao Chi toàn hạ quân rất nhanh, hiếm khi nào ở nửa đầu ván cờ mà phải suy nghĩ nhiều lần như vậy. Ván này đến hiện tại Trần Thao Chi nhờ bố cục mới lạ mà chiếm chút thượng phong, nhưng nửa sau ván cờ e là khó địch lại Giang Tư Huyền lão luyện—
Tạ Đạo Uẩn đang nghĩ ngợi, bỗng vai trái bị vỗ nhẹ một cái, giật mình, kinh ngạc quay đầu lại, thấy Cố Khải Chi không biết đã chuyển sang ngồi phía sau nàng từ lúc nào, đang mở to mắt cười tươi nhìn nàng.
Tạ Đạo Uẩn vội ra hiệu cho Cố Khải Chi đừng nói chuyện, sợ bị tứ thúc phụ Tạ Vạn biết chuyện nàng từng du học, đứng dậy đi ra hành lang, lúc này mới hành lễ với Cố Khải Chi, dùng giọng Lạc Dương mũi đặc sệt nói: "Ba năm xa cách, lại gặp Trường Khang."
Cố Khải Chi nhìn lên nhìn xuống Tạ Đạo Uẩn, khiến Tạ Đạo Uẩn trong lòng thấp thỏm. Thấy Cố Khải Chi nhiệt tình muốn tiến lên nắm tay trò chuyện, nàng vội lùi lại một bước, chắp tay vái chào.
Cố Khải Chi liền không nắm tay nữa, cười nói: "Ba năm xa cách, Anh Đài huynh chẳng thay đổi gì mấy nhỉ, trước đây Anh Đài huynh vóc người cao hơn tôi, giờ tôi đã sánh vai với huynh rồi. Anh Đài huynh vẫn gầy, huynh mới vào kinh gần đây sao?"
Tạ Đạo Uẩn đáp: "Chính là hôm qua."
Cố Khải Chi nói: "Ngày mười bốn tháng này, tôi cùng Tử Trọng đã đến phủ Tạ ở Ô Y hạng. Đêm đó Tử Trọng cùng biểu tỷ muội của huynh là tiểu thư họ Tạ liên thủ biện nạn với Phạm Vũ Tử, thực sự đặc sắc, tiếc là huynh không có duyên tham dự, thật đáng tiếc."
Tạ Đạo Uẩn mỉm cười: "Hôm nay Tử Trọng biện nạn còn đặc sắc hơn—"
Trần Thượng đi tới gặp Tạ Đạo Uẩn, Cố Khải Chi càng mời Tạ Đạo Uẩn đến phủ Cố tụ họp, Tạ Đạo Uẩn đương nhiên đồng ý, lại nói: "Trần huynh, Trường Khang, các người nếu đến phủ Tạ, đừng nhắc đến tôi. Môn đệ họ Chúc của tôi không bằng họ Tạ, tuy là thông gia nhưng cũng bị kỳ thị, chuyện này Tử Trọng biết, các người hỏi cậu ấy là rõ. Khi nào rảnh tôi sẽ đến phủ Cố thăm hỏi."
Cố Khải Chi bất bình nói: "Không ngờ họ Tạ cũng thế lực như vậy. Anh Đài huynh là tài tử lớn nhất tôi từng thấy ngoài Tử Trọng ra, mà đến nay vẫn vô danh, còn phải chịu người phủ Tạ coi thường, chi bằng Anh Đài huynh chuyển đến phủ Cố ở thì sao?"
Cố Khải Chi quá trượng nghĩa, quá nhiệt tình, Tạ Đạo Uẩn phải tốn rất nhiều công sức mới thuyết phục được Cố Khải Chi, tự mình trở lại sảnh xem cờ. Kết cục đúng như nàng dự đoán, Trần Thao Chi cầm quân trắng thua sát nút một nước rưỡi.
