Tiến sĩ Quốc học Ngô Quận là Từ Tảo, quê quán ở Đông Quan, Từ Châu. Họ Từ ở Đông Quan vốn là thế gia Nho học, đặc biệt tinh thông kinh học và âm vận học. Năm mươi năm trước, do loạn Vĩnh Gia, cha của Từ Tảo là Từ Trừng Chi cùng đồng hương Tạng Côn dẫn theo hơn một ngàn người trong tộc và hàng xóm vượt sông xuống phía Nam, định cư tại Kinh Khẩu. Từ Tảo chính là sinh ra tại Kinh Khẩu. Từ nhỏ ông đã hiếu học, đọc rộng kinh điển, nghiên cứu rất sâu về "Hiếu Kinh", "Trang Tử" và âm vận học, lại có thể nói một giọng quan thoại Lạc Dương thuần túy. Chỉ vì không phải sĩ tộc cao môn nên không được triều đình trọng dụng, ban đầu làm Đô thủy sứ giả, sau nhậm chức Tiến sĩ Quốc học Ngô Quận. Con cháu sĩ tộc Giang Tả phần nhiều đều theo ông học "Lạc sinh vịnh".
Từ Tảo không ở trong thành Ngô Quận mà dựng lều dạy học bên bờ hồ Tiểu Kính, dưới chân núi Sư Tử ở ngoại ô phía Tây. Thảo đường có hơn mười gian, mỗi ngày giảng ba lần, mỗi lần nửa canh giờ. Buổi sáng giảng về thanh vận và Lạc sinh vịnh, buổi chiều giảng "Hiếu Kinh", ban đêm giảng "Trang Tử", thời gian còn lại để học sinh tự tranh luận với nhau.
Học sinh đều ở trong thành Ngô Quận, sáng đến tối về. Từ Tảo không quản chuyện cơm nước, học sinh phải tự mang theo bánh canh. Mùa hạ còn đỡ, mùa đông cơm canh lạnh ngắt, thực sự rất khó chịu. Những nhà hào môn giàu có không nỡ để con cháu chịu khổ. Các nhà cao môn ở Ngô Quận như Lục thị, Chu thị, Tiết thị, cùng với các họ lớn ở Hội Kê như Ngu thị, Hạ thị, và sĩ tộc các quận huyện lân cận đều có con cháu theo học tại đây. Những đại tộc này dựng lên từng dãy nhà gỗ nhỏ bên bờ đối diện hồ Tiểu Kính để tiện cho con cháu ăn uống nghỉ ngơi. Những ngôi nhà gỗ này đơn giản nhã nhặn, nhưng lại khí phái hơn thảo đường họ Từ ở phía bên kia hồ nhiều.
Ngoài con cháu sĩ tộc Giang Đông, cũng có không ít học trò hàn môn đến đây xin Từ Tảo tiến sĩ chỉ giáo, người phương Nam, phương Bắc đều có. Từ Tảo giữ vững tôn chỉ "hữu giáo vô loại" của tiên thánh, mỗi người đến xin học ông chỉ đặt một câu hỏi, trả lời hợp ý thì cho phép vào trong nghe giảng, cũng không thu lễ vật bái sư (thúc tu), có thể tùy ý chọn nghe "Trang Tử", "Hiếu Kinh" hoặc thanh vận học. Học sinh đến đi tự do, tuyệt đối không ràng buộc. Phong thái tự do này của học đường họ Từ rất được các học trò yêu mến.
Trần Tháo Chi, Lưu Thượng Trị cùng đoàn người đến Ngô Quận vào buổi chiều ngày hai mươi chín tháng Chín, ở lại tại "Tam Hương khách sạn" trong thành phía Tây. Sáng hôm sau dậy sớm, tắm rửa thay y phục, mang theo lễ vật bái sư, nhờ một tiểu nhị trong khách sạn dẫn đường đi tới học đường họ Từ.
A Kiều, thị tỳ của Lưu Thượng Trị cũng muốn đi theo, vì hai người hầu của Lưu Thượng Trị đều đi cả, Nhiễm Thịnh, Lai Đức cũng đi, để A Kiều xinh đẹp nõn nà ở lại khách sạn một mình thì Lưu Thượng Trị không yên tâm, nên cũng mang theo cùng đi bái sư, dặn dò rằng lát nữa đến học đường chỉ được ở trên xe, không được để người khác nhìn thấy.
Lưu Thượng Trị thấy Nhiễm Thịnh đang đảo mắt, hơi ngượng ngùng cười khổ với Trần Tháo Chi, hạ giọng nói: "Hối hận không nên mang nàng tới đây, thật là phiền phức."
Trần Tháo Chi không hề thông cảm cho hắn, tay áo rộng phất nhẹ, guốc gỗ kêu lộc cộc, cứ thế sải bước đi tới.
Lưu Thượng Trị vội vàng đuổi theo, nói: "Tử Trọng, thật không ngờ chân lực của ngươi lại khỏe đến thế. Dọc đường từ Tiền Đường tới đây ngươi đều đi bộ, khiến ta cũng đành phải đi theo ngươi luyện chân lực."
Trần Tháo Chi mỉm cười: "Ta đâu có ép ngươi đi bộ cùng ta, ngươi có thể ngồi xe cùng A Kiều mà."
Lưu Thượng Trị cười gượng: "Ta chỉ khen ngươi trông có vẻ gầy yếu, nhưng thực ra gân cốt khỏe mạnh, đây chắc là do thường xuyên đi lại núi Bảo Thạch luyện ra được nhỉ - À đúng rồi Tử Trọng, ngươi có thư tiến cử của tiên sinh Cát Trĩ Xuyên, còn ta thì không. Nghe nói muốn vào cửa học đường họ Từ trước tiên phải nhận câu hỏi của Từ tiến sĩ, mà câu hỏi lại không giống nhau. Tử Trọng, ngươi nói nếu ta không trả lời được thì phải làm sao đây?"
Trần Tháo Chi nói: "Hứng khởi mà đến, trả lời không đúng đề mà về, có A Kiều bầu bạn, thì có gì phải hối tiếc!"
Mặt Lưu Thượng Trị đỏ bừng, trừng đôi mắt hình thoi giả vờ giận dữ nói: "Tử Trọng cười nhạo ta, ta tuyệt đối không tha cho ngươi, mau mau giúp ta nghĩ đối sách đi."
Trần Tháo Chi cười: "Ta lại không thể biết trước Từ tiến sĩ ra đề gì, làm sao giúp ngươi được! Hay là thế này, ta không đưa thư tiến cử của Cát sư ra, cùng ngươi trả lời câu hỏi, đây coi như là đồng cam cộng khổ nhé?"
Lưu Thượng Trị suy nghĩ một chút, lại nói: "Nếu ngươi qua ải mà ta không qua thì làm sao?"
Trần Tháo Chi nói: "Cách thì cũng không phải là không có..."
Lưu Thượng Trị mừng rỡ: "Có cách gì, mau nói mau nói."
Trần Tháo Chi nói: "Chính là không trả lời được cũng không sao, thời Tiền Hán Khuông Hoành đục tường mượn ánh sáng đọc sách đêm, ngươi cũng có thể nằm phục bên cửa sổ thảo đường nghe Từ tiến sĩ giảng kinh, đó đều là chuyện phong nhã, Từ tiến sĩ chắc sẽ không đuổi ngươi đi đâu."
Lưu Thượng Trị dở khóc dở cười, A Kiều trong xe bò nghe thấy, đang cười "khúc khích".
Thành Ngô Quận chính là Tô Châu cổ, cầu nhỏ nước chảy, hồ nước như sao. Ra cửa Tây bốn, năm dặm, dọc đường đều men theo suối mà đi, nhìn xa thấy một ngọn núi nằm ngang, hình dáng như sư tử nằm, dưới chân núi là mặt hồ trong vắt như gương.
Tiểu nhị của "Tam Hương khách sạn" chỉ dẫn: "Đó chính là núi Sư Tử, học đường của Từ tiến sĩ ở ngay bờ Bắc hồ Tiểu Kính dưới chân núi, hai vị lang quân men theo con đường đá thông này đi thêm ba dặm nữa là tới."
Tiểu nhị nhận tiền thưởng rồi quay về. Trần Tháo Chi, Lưu Thượng Trị tiếp tục tiến bước, chỉ thấy lá vàng bay lả tả, cỏ úa lấn đường, một vẻ cảnh sắc cuối thu, mà nước hồ Tiểu Kính lại trong vắt, xung quanh đều là cây thường xanh, nước hồ quanh năm nhuộm màu xanh biếc, dường như có xuân ý đậm đà không tan.
"Tiểu lang quân người xem..." Nhiễm Thịnh đột nhiên chỉ vào một tảng đá bên đường kêu lên.
Trần Tháo Chi thấy trên tảng đá đó khắc mấy chữ lệ: "Nhập học đường xin đi bộ."
Lưu Thượng Trị nói: "Chúng ta vẫn luôn đi bộ mà."
Trần Tháo Chi bèn bảo Lai Đức đánh xe bò sang một bên, Nhiễm Thịnh đeo mộc cấp (giá sách gỗ), xách lễ vật bái sư theo ông đi tới thảo đường bái sư.
Lưu Thượng Trị để A Kiều ở lại trên xe, dẫn theo một người hầu, cùng chủ tớ Trần Tháo Chi đi tới bên ngoài dãy thảo đường ven hồ, chỉ nghe tĩnh lặng không một tiếng động, dường như thảo đường không có người ở.
Lưu Thượng Trị nói: "Chúng ta đến sớm, đừng nói học sinh chưa tới, ngay cả Từ tiến sĩ e là vẫn còn đang ngủ nướng trong thảo đường..."
Lời còn chưa dứt, đã nghe thấy có người khẽ "hừ" một tiếng, từ một gian thảo đường phía bên trái bước ra một thiếu niên áo xanh, trông tuổi tác tương đương Trần Tháo Chi, vóc người thấp hơn Trần Tháo Chi một chút, trán rộng mũi thẳng, mày dài mắt đẹp, có một khí chất đoan chính tĩnh nhã. Ngoài việc da hơi ngăm đen ra, xét về phong thái, không thua kém gì Trần Tháo Chi.
Trần Tháo Chi chắp tay nói: "Trần Tháo Chi, Lưu Thượng Trị ở Tiền Đường xin gặp Từ tiến sĩ, nguyện bái nhập môn tường, theo thầy thụ nghiệp."
Thiếu niên này thấy Trần Tháo Chi dung mạo đoan tú, lời lẽ thanh tao, thật là nhân vật khó gặp, đáp lễ nói: "Tại hạ Từ Mạc, tự Tiên Dân, Từ tiến sĩ chính là gia phụ, hai vị từ xa tới, xin mời vào thảo đường ngồi chơi."
Trần Tháo Chi, Lưu Thượng Trị vào thảo đường ngồi xuống chiếu cói, Lưu Thượng Trị nói: "Hai người chúng tôi từ ngàn dặm xa xôi tới, lòng cầu học tha thiết, phiền huynh Tiên Dân thay mặt thông báo cho Từ tiến sĩ."
Từ Mạc tính tình nghiêm cẩn, chán ghét nghe những lời khoa trương, trước đó nghe Lưu Thượng Trị nói cha mình là Từ tiến sĩ vẫn còn ngủ nướng chưa dậy, trong lòng đã không vui, liền nói: "Từ Tiền Đường tới, cũng có tới ngàn dặm sao?"
Lưu Thượng Trị lúng túng, đành nói: "Bảy trăm dặm, bảy trăm dặm."
Từ Mạc nói: "Hai vị đã muốn tới thảo đường họ Từ nghe giảng, vậy xin để tại hạ thay gia phụ mỗi người ra một câu hỏi để khảo hạch..." Liếc nhìn Lưu Thượng Trị một cái, chậm rãi nói: "Vị Lưu huynh này chớ trừng mắt nhìn ta như vậy, từ đầu năm đến nay đều là do ta khảo hạch học trò mới, không phải cố ý coi thường hai vị."
Trần Tháo Chi mỉm cười: "Xin huynh Từ ra đề."
Từ Mạc hỏi: "Hai vị ai trả lời trước?"
Lưu Thượng Trị trong lòng không nắm chắc, nói với Trần Tháo Chi: "Tử Trọng, ngươi mời trước." Để Trần Tháo Chi đi tiên phong, hắn mới có thể nghe xem Từ Mạc ra đề thế nào, Trần Tháo Chi trả lời ra sao.
Từ Mạc hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối, cúi người chào Trần Tháo Chi một cái, đứng thẳng lưng, ra đề: "'Đào chi yêu yêu, chước chước kỳ hoa', giải thế nào?"
Trần Tháo Chi đáp lời ngay: "'Yêu yêu' là nói chung phong thái của một cây đào, 'chước chước' chuyên vịnh ánh sắc hoa đào trên cành, lại có ý từ ít chuyển sang thịnh, ví với thời gian chuyển dời."
Từ Mạc vỗ tay nói: "Hay! Huynh Tử Trọng đã thông qua."
Từ Mạc có cảm nhận rất tốt về Trần Tháo Chi, đề bài đưa ra cũng không quá khó, giờ tới lượt Lưu Thượng Trị. Từ Mạc ra đề: "'Lão Tử' nói 'Tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri', xin hãy dùng nguyên văn 'Trang Tử' để giải thích câu này."
Lưu Thượng Trị nhất thời cảm thấy đầu to như đấu, hắn trước đó nghe đề của Trần Tháo Chi là Mao Thi, không khó, đang thở phào nhẹ nhõm, không ngờ đề của hắn lại phải vắt ngang qua hai bộ điển tịch thâm sâu là Lão và Trang. Lưu Thượng Trị Nho kinh còn tạm thông, nhưng huyền học Lão, Trang thì chưa từng chạm tới, Từ Mạc đây rõ ràng là cố ý làm khó mà!
Lưu Thượng Trị mặt đỏ tía tai, tiết trời thu lạnh mà trán vã mồ hôi.
Từ Mạc tĩnh lặng chờ một lát, nói: "Không trả lời được sao, vậy xin mời về cho."
Lưu Thượng Trị gãi đầu bứt tai, nhìn Trần Tháo Chi, cười khổ: "Tử Trọng, hôm nay mới hận ngày thường không chịu khó, ai, A Kiều làm hại ta!"
Trần Tháo Chi thay hắn nói đỡ: "Huynh Tiên Dân, ta và Lưu Thượng Trị cùng kết bạn mà tới, nếu hắn phải quay về một mình, lòng ta sao nỡ, chi bằng để ta thay hắn trả lời câu này thế nào?"
Từ Mạc nhìn Trần Tháo Chi, chậm rãi gật đầu nói: "Cũng được."
Trần Tháo Chi liền đáp: "'Trang Tử - Tri Bắc Du' có vân: 'Biện bất như mặc, đạo bất khả văn; đạo bất khả kiến, kiến nhi phi dã; đạo bất khả ngôn, ngôn nhi phi dã.' Đây đều là lời giải thích cho ý 'Đạo khả đạo, phi thường đạo'."
Gương mặt đoan chính của Từ Mạc hiện lên ý cười, vỗ tay nói: "Hay! Huynh Tử Trọng lại thông qua rồi."
