Một buổi chiều giữa tháng tư, sau khi Trần Thao Chi mô phỏng xong "Trương Hàn Tư Lư Thiếp" của Âu Dương Tuân, chàng rửa sạch bút, nhìn ra ngoài cửa sổ. Trời u ám, mưa phùn kéo dài không dứt, xem ra tối nay không thể lên núi Cửu Diệu được nữa. Chợt nhớ tới thư phòng của người anh quá cố Trần Khánh Chi mình vẫn chưa từng bước vào, trong đó chắc hẳn có vài cuốn sách đáng đọc.
Phía tây của ổ bảo có mười hai gian phòng rộng rãi trên tầng ba, mỗi gian lớn lại chia làm hai phòng trong ngoài. Một tòa lầu hình bán nguyệt to lớn như thế mà chỉ có gia đình bốn người của Trần Thao Chi cùng một lão tỳ tên Anh Cô cư ngụ. Anh Cô đã theo mẹ của Trần Thao Chi là Lý thị đến Trần gia ổ từ hơn ba mươi năm trước.
Phòng ngủ và thư phòng của Trần Thao Chi đều nằm bên phải lối lên cầu thang, mẹ chàng là Lý thị cùng Tông Chi, Nhuận Nhi ở gian phòng lớn bên trái cầu thang. Đi qua đó là phòng của Anh Cô, tiếp đến là thư phòng của Trần Khánh Chi, rồi tới phòng ngủ của Trần Khánh Chi và Đinh Ấu Vi. Bên cạnh là chỗ ở của bốn nàng nha hoàn hồi môn. Sau khi Đinh Ấu Vi bị cưỡng ép đón về Đinh phủ ở Tiền Đường, bốn nàng nha hoàn kia cũng bị người của Đinh phủ mang đi theo, thế nên lầu tây bây giờ vô cùng lạnh lẽo đìu hiu.
Gian phòng lớn nằm sâu nhất ở phía bên trái tầng ba chính là "Hạc Minh Đường". Mỗi sáng tối, mẹ chàng là Lý thị đều đến "Hạc Minh Đường" tụng đọc "Lão Tử Ngũ Thiên Văn", nơi đó thờ phụng giáo tổ Thiên Sư Đạo là Lão Đam cùng "Tam Quan" Thiên, Địa, Thủy.
Trần Thao Chi tuy cũng được coi là tín đồ Thiên Sư Đạo, nhưng vì chưa trưởng thành nên không cần làm khóa lễ sáng tối. Vào buổi chiều mưa phùn này, chàng bước vào thư phòng của người anh quá cố.
Cách bài trí thư phòng này cũng giống hệt thư phòng của Trần Thao Chi. Vợ của Lai Khuê là Triệu thị mỗi ngày đều đến quét dọn, án thư và chiếu cói bên trong không vấy một hạt bụi, như thể Trần Khánh Chi vẫn đang ngồi đọc sách ở đây vậy.
Trần Thao Chi vui mừng nhìn thấy trên giá sách có hàng trăm cuốn sách cuộn. Chàng lấy một cuốn sách lụa ở bên cạnh ra, mở ra xem, dòng đầu tiên từ phải sang trái viết: "Tâm do thủ diện dã dĩ dĩ thậm trí sức yên" (Tâm như mặt mũi, cũng cần phải tô điểm). Đây là "Nữ Huấn" do đại nho cuối đời Hán là Thái Ung soạn, viết cho con gái ông là Thái Văn Cơ xem. Tất nhiên đây không thể là bút tích thật của Thái Ung, nhưng lối chữ Lệ trên sách lụa lại khác với phong cách thư pháp của Trần Khánh Chi. Trần Khánh Chi học "Trương Thiên Bi" lối Hán Lệ, bút pháp vuông vức dày dặn, hùng mạnh cứng cáp, còn cuốn "Nữ Huấn" này rõ ràng học theo "Tào Toàn Bi", nét chữ thanh tú xinh đẹp, phong thái nhẹ nhàng.
"Đây là bút tích của chị dâu con."
Mẹ chàng là Lý thị không biết đã đứng sau lưng Trần Thao Chi từ lúc nào, gương mặt già nua nở nụ cười nhạt.
"Ồ, hóa ra là chị dâu viết, chữ của chị dâu đẹp thật." Trần Thao Chi chân thành tán thưởng.
Lý thị thở dài nói: "Ấu Vi được người ta gọi là đệ nhất danh viện Tiền Đường, xinh đẹp dịu dàng, lại giỏi cầm kỳ thi họa, tình cảm vợ chồng với anh con vô cùng thắm thiết. Tiếc rằng Khánh Chi đoản mệnh, thật sự là khổ cho con bé. Hôm nay đã là mười lăm tháng tư, nếu thời tiết thuận lợi, người của Đinh phủ chắc sắp tới đón Tông Chi và Nhuận Nhi đi rồi. Con gặp chị dâu thì thay mẹ gửi lời hỏi thăm, mẹ cũng đã gần ba năm không gặp con bé rồi."
Trần Thao Chi nhìn cuốn "Nữ Huấn" với lối chữ Hán bi đầy vẻ quyến rũ này, cố gắng nhớ lại hình ảnh chị dâu Đinh Ấu Vi, nhưng trong ký ức của chàng thiếu niên chỉ còn lại một bóng hình dịu dàng mơ hồ, thướt tha mà xa vắng.
Lý thị đột nhiên nói: "Sửu Nhi, mẹ đang nghĩ nên định cho con một mối hôn sự."
"À!" Trần Thao Chi kinh ngạc: "Mẹ, con còn chưa đầy mười lăm tuổi mà."
Lý thị mỉm cười, ra hiệu cho Trần Thao Chi ngồi xuống.
Hai mẹ con ngồi đối diện qua án thư, Trần Thao Chi hơi nghiêng sang trái, ngồi ở vị trí dưới để tỏ lòng tôn trọng với mẹ.
Lý thị nói: "Cũng không phải bắt con thành thân ngay bây giờ, có thể đính hôn trước mà."
"Đính hôn? Mẹ muốn con đính hôn với ai?"
Trần Thao Chi thấy đau đầu. Chàng nổi tiếng là người hiếu thuận, nếu mẹ đã quyết định chọn cô nương nhà nào để thực hiện lễ nạp thái, vấn danh, chàng thật khó lòng từ chối. Hôn nhân sắp đặt này đúng là phiền phức thật!
Chỉ nghe mẹ nói: "Phùng Mộng Hùng ở Tiền Đường là bạn cũ của cha con, làm văn lại ở huyện, có một cô con gái năm nay mười bốn tuổi, nghe nói dung mạo xinh đẹp, biết chữ lễ nghĩa. Nếu con có ý, mẹ sẽ nhờ tứ bá của con sang hỏi, chắc là sẽ thành."
Trần Thao Chi hơi nhíu mày, ôn tồn nói: "Mẹ, hôn nhân là chuyện cả đời, không thể khinh suất. Chúng ta đâu có hiểu rõ cô nương nhà họ Phùng, nhỡ đâu lấy về tính nết không tốt, chẳng phải phiền lòng cả đời sao?"
Lý thị gật đầu liên tục, rất tán thưởng sự nhìn xa trông rộng của con trai, nhưng lại nói: "Nhà họ Phùng tuy không phải sĩ tộc, nhưng cũng là gia đình thi thư, cô nương nhà họ Phùng chắc sẽ không đanh đá đâu. Phải rồi, thất tỷ của con lần trước về thăm nhà có nói cô em chồng của nó thông minh xinh đẹp, muốn con cưới cô ấy, con thấy sao?"
Chuyện này đúng là không dứt ra được, Trần Thao Chi suy nghĩ một chút rồi cố ý hỏi: "Mẹ, cô nương nhà họ Phùng với cô em chồng của thất tỷ có tốt bằng chị dâu không ạ?"
"Ấu Vi à," Lý thị lắc đầu cười: "Đó thì không dám mong đợi, chị dâu con là đệ nhất danh viện Tiền Đường, người lại đẹp, tính tình lại tốt."
Trần Thao Chi nói: "Mẹ, sau này con sẽ cưới một cô nương sĩ tộc giống như chị dâu, tính tình dịu dàng, có thể hiếu kính với mẹ."
Lý thị mỉm cười, trong lòng thầm than: "Thao Chi thật là kiêu ngạo. Nhưng Khánh Chi có thể liên hôn với sĩ tộc là do cơ duyên xảo hợp, hơn nữa nhà họ Đinh sau đó đã hối hận, chẳng phải Ấu Vi đã bị họ đón về rồi sao? Có tấm gương đó rồi, còn nhà sĩ tộc nào chịu gả con gái cho hàn môn nữa!"
Lý thị vội vàng muốn đính hôn cho con trai là vì cảm thấy hai năm gần đây sức lực suy giảm rõ rệt, mắt mờ tai yếu. Sự ra đi của chồng là Trần Túc và con trai cả Khánh Chi đã giáng đòn mạnh vào bà. Nếu không có Thao Chi, Tông Chi và Nhuận Nhi, bà đã không thể gượng dậy nổi. Vì thế bà muốn sớm thấy Thao Chi cưới được một người vợ hiền để bà có nhắm mắt cũng yên lòng. Nhưng giờ nghe con nói vậy, bà cũng thấy không nên quá vội vàng. Tuy việc cưới một tiểu thư sĩ tộc như Ấu Vi là không thể, nhưng với danh vọng của họ Trần, việc chọn lựa kỹ càng trong các gia đình thứ tộc, hàn môn vẫn là có thể.
"Được rồi, không nói chuyện này nữa. Mẹ sẽ từ từ tìm cho con một cô nương nhà tốt, phẩm mạo không thua kém chị dâu con đâu. Con cứ yên tâm đọc sách luyện chữ là được. Hàng năm vào ngày mùng chín tháng chín, huyện Tiền Đường đều có nhã tập đăng cao nói chí bên bờ sông, khi đó trung chính quan phụ trách tuyển chọn cửu phẩm của quận cũng sẽ đến. Con muốn tạo dựng danh tiếng thì đó là cơ hội tốt nhất. Mười năm trước anh con cũng nhờ giải đáp "Luận Ngữ" xuất sắc tại nhã tập bên sông mà một bước nổi danh. Nhưng năm nay con còn nhỏ, sang năm đi cũng chưa muộn."
Lý thị nói xong liền đứng dậy rời khỏi thư phòng để con trai chuyên tâm đọc sách.
Nghĩ đến việc mẹ lo lắng cho hôn sự của mình, Trần Thao Chi tự lắc đầu cười khổ. Gạt bỏ tạp niệm, chàng lấy cuốn sách đánh số "Giáp Tý" trên giá xuống, mở ra xem thì không khỏi vui mừng. Đây chính là "Luận Ngữ Thích Nghi" của thiên tài huyền học Vương Bật, rất tốt, sau này sẽ đọc nó. "Luận Ngữ" chưa đầy hai vạn chữ, Trần Thao Chi hiện đã thuộc làu làu, chú giải của Mã Dung cũng nắm rõ trong lòng bàn tay. Điều chàng cần hiện nay là hiểu được những cách giải thích và phát huy khác nhau của các danh gia qua các thời đại đối với bộ kinh nghĩa này, đặc biệt là cách giải thích độc đáo của các đại sư huyền học đối với bộ kinh điển Nho gia này.
Trong thư phòng của Trần Khánh Chi, ngoài cuốn "Luận Ngữ Thích Nghi" này ra, còn có một bộ cũng là tác phẩm nổi tiếng mở đầu cho phong khí thời đại của Vương Bật là "Chu Dịch Chú", gồm mười hai tập lớn. "Chu Dịch" tuy thâm sâu nhưng Trần Thao Chi vẫn chuẩn bị nghiên cứu, không hiểu "Dịch" thì không thể trở thành danh sĩ.
Ngoài ra, trong thư phòng còn có một bộ "Xuân Thu Tả Thị Truyện" và một nửa bộ "Trang Tử". Nửa bộ "Trang Tử" này chỉ có sáu thiên là "Tiêu Dao Du", "Tề Vật Luận", "Dưỡng Sinh Chủ", "Tri Bắc Du", "Thu Thủy" và "Ngư Phụ". Nhìn nét chữ thanh tú kia, cũng là bút tích của chị dâu Đinh Ấu Vi, chắc hẳn là chép lại từ sách quý trong Đinh phủ.
Tông Chi và Nhuận Nhi, hai anh em nhỏ đi vào, lão tỳ Anh Cô gần năm mươi tuổi đứng ở cửa mỉm cười. Bình thường vẫn là Anh Cô giúp Lý thị chăm sóc Tông Chi và Nhuận Nhi.
Nhuận Nhi nói: "Sửu thúc, ngày nào thúc cũng leo núi Cửu Diệu, sao không dẫn Nhuận Nhi và ca ca đi cùng?"
Trần Thao Chi cong ngón tay búng nhẹ lên khuôn mặt nhỏ nhắn đáng yêu của Nhuận Nhi, nói: "Giờ trời đang mưa, ngày mai nếu trời tạnh thúc sẽ dẫn hai đứa đi leo núi. Nhớ kỹ, phải tự đi đấy, không được làm nũng đòi người cõng."
Tông Chi nói: "Con tám tuổi rồi, con đi được, còn cái vẻ tiểu thư đỏng đảnh của Nhuận Nhi chắc chắn sẽ đòi người cõng."
Nhuận Nhi bĩu cái miệng nhỏ như cánh hoa hồng: "Nhuận Nhi tự đi, tuyệt đối không cần ai cõng."
Trần Thao Chi cười: "Được rồi, trời tạnh sẽ dẫn hai đứa đi. Giờ cả hai đứa đến thư phòng của ta luyện chữ đi, để ta ở đây đọc sách yên tĩnh. Còn nữa, đừng có quậy phá Anh Cô."
Tông Chi nói: "Sửu thúc, con và Nhuận Nhi đã luyện chữ rồi, mỗi người một tờ lớn."
Nhuận Nhi nói: "Nhuận Nhi và ca ca đều rất ngoan, có phải không Anh Cô?"
Anh Cô cười đáp: "Phải."
Nhuận Nhi lắc lắc mái tóc trước trán mềm mại, ngọt ngào nói: "Sửu thúc, Nhuận Nhi sẽ không làm phiền thúc đâu, Nhuận Nhi vào phòng trong chơi một lát."
Thư phòng lớn này cũng chia làm hai gian trong ngoài, ngăn cách bằng giá sách lớn. Gian trong Trần Thao Chi vẫn chưa từng vào.
Tông Chi và Nhuận Nhi đều đi vào, Anh Cô đợi ở cửa một lúc rồi rời đi. Hai đứa trẻ không biết chơi gì bên trong mà im phăng phắc.
Trần Thao Chi bắt đầu đọc kỹ từ tập một của "Luận Ngữ Thích Nghi". Nguyên văn thì chàng đều biết cả, chỉ xem phần chú giải và phát huy của Vương Bật. Chú giải của Vương Bật tràn đầy màu sắc tư biện, ý tượng mới mẻ, lời lẽ súc tích. Vương Bật, người sớm qua đời này, quả thực là thiên tài đả thông cả hai môn Nho và Huyền.
Trần Thao Chi đang đọc đến say sưa, chợt nghe tiếng "tranh" một tiếng dây đàn vang lên từ phòng trong, không khỏi vui mừng. Hóa ra trong nhà vẫn còn nhạc cụ.
