Ba Mươi Năm Sôi Động – Doanh Nghiệp Trung Quốc 1978–2008

Lượt đọc: 286 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1994 Sự xao động của tuổi dậy thì (7)

❊ ❊ ❊

Thế nhưng, phương án của Nghê Quang Nam lại vấp phải sự phản đối ngoài dự kiến từ Liễu Truyền Chí. Trong mắt Liễu, dự án chip chứa đựng rủi ro cực lớn, không phải thực lực hiện tại của Lenovo có thể gánh vác nổi. Các công ty Trung Quốc về mặt bối cảnh kỹ thuật, nền tảng công nghiệp, sức mạnh vốn liếng cho đến năng lực quản lý đều chưa đủ sức thay đổi cục diện ngành máy tính thế giới. Nghê Quang Nam "thực sự chỉ coi trọng kỹ thuật, không hề hiểu rõ toàn bộ thị trường vận hành ra sao". Vì vậy, trong một bức thư gửi Nghê Quang Nam, Liễu Truyền Chí đã bày tỏ rõ ràng: "Bản thân tôi không đồng ý việc vội vàng triển khai". Theo suy nghĩ của ông, Lenovo nên đẩy mạnh xây dựng thương hiệu tự chủ, phát huy lợi thế về chi phí để thực hiện đột phá công nghiệp. Do đó, ông bổ nhiệm Dương Nguyên Khánh làm Tổng giám đốc bộ phận máy tính vi mô mới thành lập, giao toàn bộ quy trình máy tính vi mô cho người thanh niên mới ngoài 30 tuổi này. Với ông, "có sản phẩm công nghệ cao chưa chắc đã bán được, chỉ khi bán được mới có tiền".

Cứ như vậy, Lenovo mười năm đã đi đến một ngã rẽ đầy sóng gió. Mối quan hệ giữa Liễu và Nghê nhanh chóng xấu đi. Nghê Quang Nam không thể kiềm chế sự thất vọng và nỗi bất bình đối với Liễu Truyền Chí. Chẳng bao lâu sau, mỗi cuộc họp công việc của Lenovo đều biến thành buổi tranh cãi giữa hai người. Cả hai vị lãnh đạo đều quá tự tin vào phán đoán của mình, hoàn toàn không thể thuyết phục đối phương. Liễu Truyền Chí cho rằng Nghê Quang Nam đang "gây rối vô lý", còn Nghê lại nói: "Tôi sẽ không bao giờ buông tha cho ông". Ông bắt đầu tố cáo lên cấp trên rằng Liễu Truyền Chí tác phong bá đạo, sau đó còn tố cáo ông ta có vấn đề kinh tế nghiêm trọng.① (Nội dung liên quan xin xem tập trước, năm 1988).

Cặp "song tử tinh" từng thân thiết như hình với bóng này đã đi đến bờ vực quyết liệt sống còn. Liễu buồn bã nói với bạn bè: "Nếu không tống được tôi vào tù, ông ta sẽ không bao giờ dừng tay". Trong thời kỳ gắn bó, "cặp bài trùng Liễu - Nghê" từng được truyền thông ca tụng hết lời. Liễu Truyền Chí từng nói: "Có người giống như một hạt ngọc trai, có người không phải ngọc trai, không thể tỏa sáng rực rỡ như ngọc trai, nhưng họ là một sợi dây, có thể xâu chuỗi những hạt ngọc ấy lại để tạo thành một chiếc vòng cổ lộng lẫy. Tôi nghĩ, mình chính là sợi dây đó". Cách ví von này nghe rất sinh động, nhưng lại tồn tại một "nghịch lý về hình tượng": khi những hạt ngọc trai đã được xâu thành chiếc vòng lộng lẫy, sợi dây ấy sẽ biến mất. Thực tế là, "sợi dây Liễu" còn tỏa sáng hơn bất kỳ hạt ngọc trai nào. Sự tương tác và xung đột giữa "sợi dây và ngọc trai" đã được tái hiện một cách chân thực và tàn khốc trong sự kiện Liễu - Nghê.

Truyền thông cũng quan sát thấy cơn bão Liễu - Nghê nổi lên từ đất bằng này, nó được xem là cuộc quyết đấu giữa "phái thị trường" và "phái kỹ thuật". Cuộc tranh cãi khiến tất cả mọi người đều khó xử và đau lòng này kéo dài suốt nửa cuối năm. Viện Khoa học Trung Quốc đã cử tổ công tác xuống điều tra. Hầu hết các lãnh đạo cấp cao trong Lenovo đều đứng về phía Liễu Truyền Chí thực tế. Báo cáo của tổ công tác cho biết: "Không phát hiện tài liệu nào chứng minh đồng chí Liễu Truyền Chí có vấn đề kinh tế cá nhân". Để tránh hiềm nghi, thương nhân Hồng Kông Lữ Đàm Bình cũng được khuyên rút lại số cổ phần đang nắm giữ. Đến đầu năm 1995, thắng thua dần trở nên rõ ràng. Ngày 30 tháng 6, Hội đồng quản trị Lenovo đồng ý "miễn nhiệm chức vụ Tổng công trình sư của đồng chí Nghê Quang Nam tại Tập đoàn Lenovo".

Việc đánh giá bất kỳ quyết sách chiến lược nào của doanh nghiệp đều khiến người ta rơi vào thế lưỡng nan, "kết quả" thường là căn cứ duy nhất có thể tham khảo. Sau này đã chứng minh, Liễu Truyền Chí đã đưa Lenovo đến một đỉnh cao tăng trưởng mới. Tuy nhiên, trong nhiều năm sau đó, vẫn có rất nhiều người tranh luận đầy cố chấp: Nếu tiếp tục đi theo con đường của Nghê Quang Nam, Lenovo và cả ngành công nghiệp máy tính Trung Quốc sẽ có diện mạo ra sao?

Trong một thời gian khá dài, ngành máy tính và thiết bị gia dụng Trung Quốc luôn loay hoay trong thứ tự ưu tiên phát triển giữa "thương mại", "sản xuất" và "kỹ thuật". Lenovo cũng như tất cả các công ty ở Trung Quan Thôn, đều khởi nghiệp bằng thương mại, dần hình thành năng lực sản xuất công nghiệp, rồi sau đó mới tìm kiếm bước tiến về kỹ thuật. Trong khi đó, các công ty thiết bị gia dụng như Hải Nhĩ, Trường Hồng và Khoa Long đều khởi đầu từ việc nhập khẩu dây chuyền sản xuất, rồi gặt hái thành công nhờ tiếp thị thị trường. Vì vậy, "Thương - Công - Kỹ" và "Công - Thương - Kỹ" là hai mô hình tăng trưởng chính. Trong đó, không ngoại lệ, kỹ thuật luôn là khâu yếu nhất và tụt hậu nhất trong năng lực cốt lõi. Và khi những doanh nghiệp này dần lớn mạnh, bắt đầu cạnh tranh trực diện với các tập đoàn đa quốc gia trên thị trường Trung Quốc, thực trạng lạc hậu về kỹ thuật mới lộ rõ. Tại thời điểm đó, đi đâu về đâu là vấn đề nhạy cảm và vô cùng then chốt. Trong lịch sử doanh nghiệp Trung Quốc, cuộc tranh chấp Liễu - Nghê mang hàm ý rất sâu sắc. Nó cho thấy các doanh nhân Trung Quốc đã suy nghĩ và lựa chọn ra sao khi đối mặt với cạnh tranh quốc tế và nút thắt phát triển kỹ thuật.

Một sự thật không thể né tránh là, vào giữa và cuối thập niên 90 của thế kỷ 20, hầu như tất cả các doanh nhân nổi tiếng đều đã chọn con đường kiểu Liễu.

Dịch Thuật: Gemini & DeepSeek AI
Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 7 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Ngô Hiểu Ba