(Sáu) McDonald's tiến vào Trung Quốc
Ngày 8 tháng 10 năm 1990, McDonald's vội vã khai trương cửa hàng thức ăn nhanh đầu tiên của mình tại đại lục Trung Quốc ở Thâm Quyến. Khưu Khiết Vân, một cô gái Thâm Quyến vừa thi xong đại học, là một trong những nhân viên phục vụ đầu tiên tham gia phỏng vấn. Cô kể lại: "Tôi vốn tưởng ứng tuyển nhân viên phục vụ thì cùng lắm là lau bàn, nào ngờ ngày đầu tiên đã bị phân công đi cọ nhà vệ sinh. Lúc đó tôi thấy tủi thân vô cùng, vừa cọ nhà vệ sinh vừa rơi nước mắt". Sau này, cô đã trở thành quản lý của cửa hàng Thâm Quyến đó. McDonald's vội vã mở cửa hàng vì họ thực sự không thể chịu đựng được một sự thật: đối thủ KFC đã vào trước 3 năm và sớm kiếm được đầy túi tham.
Tờ "New York Times" trong một bài tường thuật đã đầy ngưỡng mộ viết rằng: "Mỗi khi đến giờ ăn trưa, 3 cửa hàng gà rán KFC ở Bắc Kinh đều đông nghẹt khách, người xếp hàng dài ba tầng trong ba tầng ngoài. Hai miếng gà rán, một chút khoai tây nghiền, một chút salad bắp cải và một lát bánh mì có giá tới 8,5 tệ. Chi nhánh gần Thiên An Môn đã lập kỷ lục doanh thu cao nhất cho một cửa hàng KFC đơn lẻ, trở thành chuỗi cửa hàng có quy mô lớn nhất và lợi nhuận tốt nhất thế giới".
Những thương hiệu nước ngoài đến Trung Quốc sớm đều nếm được vị ngọt. Thương hiệu thời trang Pháp Pierre Cardin - thương hiệu đến Trung Quốc sớm nhất - mỗi ngày thu về 23.000 tệ tại một cửa hàng chuyên doanh ở Bắc Kinh, một món đồ bình thường cũng được niêm yết giá lên tới 1500 tệ. Tháng 9, chính Pierre Cardin lại đến Bắc Kinh một lần nữa. Ông được đặc cách tổ chức một buổi trình diễn thời trang náo nhiệt ngay trong Tử Cấm Thành - hoàng cung ngày trước. Trong suốt hàng trăm năm qua, đây là lần đầu tiên chuyện này xảy ra. Vị đại sư thời trang có đầu óc kinh doanh nhạy bén này còn đồng thời nắm giữ quyền phân phối tại Trung Quốc cho các thương hiệu Ý như Dior, Valentino... Tờ "Văn Hối Báo" của Hồng Kông đã viết bài "Hàng ngoại ồ ạt tấn công Trung Quốc", phân tích tác động của hàng ngoại đối với hàng nội và quan niệm của người tiêu dùng trên các phương diện ăn, mặc, ở, dùng. Tác giả bài viết thảng thốt: "Để mặc cho hàng ngoại tiến thẳng vào, tràn ngập thị trường, hậu quả nghiêm trọng thật khiến người ta rùng mình". Đằng sau những lời lẽ như vậy, dường như đã thấy trước rằng trong tương lai gần, chắc chắn sẽ có một phong trào chấn hưng hàng nội địa.
Năm đó, hầu như tất cả người tiêu dùng Trung Quốc khao khát cuộc sống thời thượng đều biết ở Thâm Quyến có một "Phố Trung Anh", nơi có thể mua được hàng ngoại rẻ nhất. Đây là một con phố nhỏ dài khoảng 250 mét, rộng chưa đầy 4 mét, nằm ở Sa Đầu Giác, nơi giáp ranh giữa Thâm Quyến và Hồng Kông. Từ năm 1979, nơi đây đã trở thành một con phố miễn thuế đặc khu. Du khách nội địa tham gia các đoàn du lịch do công ty lữ hành chỉ định, sau khi làm xong "Giấy thông hành đặc biệt" là có thể vào mua sắm. Mỗi ngày, dòng người xếp hàng tại cửa khẩu dài như rồng rắn. Sau khi nhận được "Giấy thông hành", mọi người lập tức chen vào con phố nhỏ, trước tiên là đứng trước tấm bia đá khắc chữ "Giới địa Trung Anh - Quang Tự năm thứ 24" để chụp ảnh lưu niệm, tò mò ngắm nhìn hòn đảo Hồng Kông bí ẩn ngay sát bên cạnh, rồi lao vào hơn 300 cửa hiệu nhỏ để điên cuồng săn lùng đủ loại hàng hóa thời thượng. Một chủ cửa hàng tên là Lưu Phúc Lai sau này hồi tưởng: "Khi đó từ lúc mở cửa buổi sáng đến lúc đóng sập cửa vào buổi tối, việc buôn bán đều rất chạy. Khách tham quan đại lục cái gì cũng thấy hứng thú, từ máy quay phim, máy ảnh, trang sức vàng, quần áo, thậm chí đến xà phòng Lux cũng tranh nhau mua, cơ bản là không cần mặc cả". Mãi cho đến trước sau thời điểm Hồng Kông trở về năm 1997, "đi mua sắm tại Phố Trung Anh" là một trong những hoạt động mua sắm mà vô số người tiêu dùng nội địa khao khát nhất. Mỗi ngày ở đây có hơn 10.000 lượt khách, vào dịp lễ tết và cao điểm con số này vượt quá 100.000 lượt, lượng khách cả năm đạt hơn 15 triệu người, trở thành địa điểm tham quan mua sắm kỳ lạ và có độ nổi tiếng cực cao trên toàn quốc.
Tại Trung Quốc, năm 1990 từng khiến người ta vô cùng kỳ vọng, cứ thế mà bất ngờ phơi bày bộ mặt thương mại hóa toàn dân. Nó khác xa so với sự khao khát lúc mới bắt đầu cải cách vào năm 1978. Người ta trở nên thực tế hơn bao giờ hết. Làm thế nào để thay đổi trạng thái cuộc sống của mình nhanh nhất, làm thế nào để phát tài làm giàu và tận hưởng cuộc sống, đã trở thành một chủ đề công khai và đầy tự hào. Ca sĩ Đài Loan Đặng Lệ Quân - người vài năm trước còn bị coi là hát nhạc ủy mị và bị cấm đoán - giờ đây đã trở thành thần tượng âm nhạc được yêu thích nhất. Tiểu thuyết tình cảm của nữ nhà văn Đài Loan Quỳnh Dao và tiểu thuyết võ hiệp của nhà văn Hồng Kông Kim Dung trở thành những tác phẩm văn học được học sinh trung học và đại học ưa chuộng nhất. Sách lậu của họ bày kín các sạp báo lớn nhỏ tại tất cả các thành phố trên toàn quốc. Lại có một nhà thơ trẻ tên Uông Quốc Chân với tập thơ "Gió trẻ trung" đầy phóng túng và vui tươi đã bán chạy 1 triệu bản, lập kỷ lục xuất bản kể từ khi có thơ mới. Bài thơ nổi tiếng nhất của anh là "Tôi mỉm cười bước vào cuộc sống". Có lẽ, anh thực sự đã nói trúng tâm can của mọi người.
