Ba Mươi Năm Sôi Động – Doanh Nghiệp Trung Quốc 1978–2008

Lượt đọc: 362 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
1993 Xoay chuyển cục diện (4)

❊ ❊ ❊

Sự việc diễn tiến đến mức này, hơi thở của một vụ lừa đảo thương mại đã ngày càng nồng nặc. Cơn bão huy động vốn tràn lan của Thẩm Thái Phúc đã thu hút sự chú ý cao độ của Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Chu Dung Cơ. Vị lãnh đạo trung ương có bản năng cảnh giác với rủi ro tài chính này nhận ra rằng, nếu "mô hình Trường Thành" được bắt chước rộng rãi, một vòng tuần hoàn tài chính nằm ngoài hệ thống, thiếu sự kiểm soát của thể chế sẽ xuất hiện một cách đồ sộ và đáng sợ, khiến các chính sách quản lý tài chính của trung ương hoàn toàn vô hiệu. Vì vậy, ông đích thân ra lệnh đình chỉ mọi hoạt động của công ty Trường Thành.

Tối ngày 6 tháng 3 năm 1993, ngay khi Thẩm Thái Phúc đang tổ chức tiệc rượu ăn mừng lớn vì số vốn huy động được đã vượt quá 1 tỷ nhân dân tệ, ông ta nhận được "Thông báo về vấn đề huy động vốn trái phép của Công ty Tập đoàn Công nghiệp Cơ điện Trường Thành Bắc Kinh và các công ty con" do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc ban hành. Thông báo chỉ rõ, công ty Trường Thành "thực chất là biến tướng phát hành trái phiếu, hơn nữa số lượng phát hành vượt xa giá trị tài sản ròng của bản thân, việc bảo đảm chỉ là hình thức, mục đích sử dụng số vốn huy động không rõ ràng, rủi ro đầu tư lớn, lợi ích của nhà đầu tư khó được bảo đảm", đồng thời yêu cầu "thanh lý, hoàn trả số vốn đã huy động trong thời hạn quy định".

Thẩm Thái Phúc bị giáng một đòn choáng váng. Lúc này, trong cơn cuồng nhiệt và ảo tưởng, ông ta đã mất đi nhận thức tỉnh táo về cục diện. Tự cho rằng mình có sự "chống lưng" của các nhân vật cấp cao, hàng trăm cán bộ lão thành cùng 10 vạn người dân tham gia góp vốn, ông ta cho rằng mình đã có đủ khả năng để đánh cược với bộ máy nhà nước. Đối sách ứng phó của ông ta lại giống hệt với Vũ Tác Mẫn ở Đại Khâu Trang. Sau khi nhận được thông báo của Ngân hàng Nhân dân, ông ta lập tức tuyên bố kiện Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Lý Quý Tiên, đòi bồi thường 100 triệu nhân dân tệ. Dư luận trong và ngoài nước lập tức xôn xao. Đây là doanh nhân dân doanh đầu tiên tại Trung Quốc dám trực tiếp đối đầu với chính quyền trung ương. Ngày 29 tháng 3, Thẩm Thái Phúc tổ chức họp báo với phóng viên trong và ngoài nước tại Bắc Kinh, tuyên bố rằng "Ủy ban Khoa học Nhà nước và Ngân hàng Nhân dân Trung ương không đồng nhất bước đi, bên nhà chồng và bên nhà vợ có mâu thuẫn", lại khiến cho "nàng dâu nhỏ" là doanh nghiệp dân doanh như ông ta phải chịu thiệt. Hiện do chính phủ can thiệp, công ty khó lòng kinh doanh, ông ta muốn đem đấu giá ra nước ngoài. Ông ta còn tuyên bố tăng lãi suất hàng năm cho nhà đầu tư từ 24% lên 48%.

Hai ngày sau đó, cục diện phát triển theo hướng ngược lại với dự tính của Thẩm Thái Phúc, chính phủ không hề có dấu hiệu nhượng bộ, các sự kiện rút tiền ồ ạt diễn ra liên miên ở khắp nơi, còn các phương tiện truyền thông và cán bộ lão thành mà ông ta định dựa vào dường như cũng chẳng giúp được gì. Sáng ngày 31 tháng 3, Thẩm Thái Phúc lại triệu tập họp báo quốc tế, buổi chiều cùng ngày, ông ta bị chặn lại tại sân bay Thủ đô Bắc Kinh khi đang mang theo ba tấm căn cước công dân và một va-li tiền định trốn ra nước ngoài. Ngày 18 tháng 4, ông ta bị tuyên bố bắt giữ. Từ tháng này, dưới sự tham gia trực tiếp của Quốc vụ viện, hơn hai mươi tổ công tác thanh tra đã được thành lập tại các địa phương. Sau nửa năm thanh tra và hoàn trả, các nhà đầu tư trong vụ án huy động vốn Trường Thành đều đã nhận lại được 70% tiền gốc, tổng tỷ lệ hoàn trả trên toàn quốc đạt hơn 90%. Ngoài ra, theo báo cáo của tờ Văn Hối báo tại Hồng Kông, có 120 quan chức đã bị liên lụy bởi vụ án này.

Mặc dù thiên hạ đều biết Thẩm Thái Phúc bị bắt vì huy động vốn lãi suất cao và làm nhiễu loạn chính sách tài chính của trung ương, nhưng cuối cùng ông ta lại bị khởi tố với tội danh tham ô và đưa hối lộ. Cáo trạng của Tòa án Nhân dân Trung cấp Bắc Kinh cho biết, Thẩm Thái Phúc nhiều lần lấy danh nghĩa vay mượn để rút tiền huy động xã hội từ bộ phận huy động vốn của công ty mình, cấu thành tội tham ô. Ông ta còn lần lượt đưa tiền và vật phẩm hối lộ cho 21 nhân viên nhà nước, trong đó có Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước Lý Hiệu Thời, tổng cộng hơn 250.000 nhân dân tệ, điều này cấu thành tội đưa hối lộ. Ngày 4 tháng 3 năm 1994, tòa án phán quyết bị cáo Thẩm Thái Phúc phạm tội tham ô, tuyên án tử hình; phạm tội đưa hối lộ, tuyên án 4 năm tù giam; tổng hợp hình phạt cho hai tội, quyết định thi hành án tử hình, tước bỏ quyền lợi chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Thẩm Thái Phúc không phục bản án, lý do kháng cáo của ông ta là: Công ty Trường Thành Bắc Kinh là doanh nghiệp tư nhân đội lốt tập thể - trước năm 1988, cơ quan công thương Bắc Kinh không chấp nhận đơn xin thành lập "công ty công nghệ cao" của cá nhân, bị cáo không thể trở thành chủ thể của tội tham ô, cũng không có động cơ và hành vi tham ô, do đó không cấu thành tội tham ô. Ông ta nói với luật sư: "Phán thế nào tôi cũng chịu, nhưng nếu tôi bị bắn chỉ vì 'tham ô' tiền trong nhà mình, thì tôi không phục". Một số chuyên gia pháp luật cũng cho rằng, phiên tòa phúc thẩm vụ án Thẩm Thái Phúc trước hết cần xác định lại tính chất kinh tế của công ty Trường Thành. Tòa án cuối cùng đã không chấp nhận những ý kiến này. Ngày 8 tháng 4, Thẩm Thái Phúc bị thi hành án tử hình bằng súng.

① Năm 1994, vụ án huy động vốn Đặng Bân bùng nổ tại Vô Tích. Đặng Bân sinh năm 1938, thường được gọi là "Bà Đặng", vốn là công nhân nhà máy biến áp vô tuyến Vô Tích, sau khi nghỉ hưu đã sáng lập Tổng công ty Công nghiệp Thực nghiệp Mới nổi Vô Tích. Trong hơn hai năm, bà ta lấy danh nghĩa hợp tác kinh doanh kem tơ tằm, ống tiêm dùng một lần và găng tay cao su để huy động vốn với lãi suất 60%, tổng số vốn huy động lên tới 3,217 tỷ nhân dân tệ, liên quan đến hơn 270 quan chức, trong đó bao gồm Phó Thị trưởng Bắc Kinh Vương Bảo Sâm, Chu Bắc Phương - con trai của Tổng giám đốc Thủ Cương Chu Quán Ngũ, v.v. Tháng 11 năm 1995, Đặng Bân bị tuyên án tử hình với các tội danh nhận hối lộ, tham ô, đầu cơ trục lợi, biển thủ công quỹ và đưa hối lộ.

Vào thời điểm giao mùa xuân hạ năm 1993, hai vụ án Vũ Tác Mẫn và Thẩm Thái Phúc đã khiến nhiều người đứng ngồi không yên. Nếu nói vụ án Vũ Tác Mẫn mang tính ngẫu nhiên đột xuất, thì việc xử lý nghiêm khắc vụ án Thẩm Thái Phúc đã cho thấy những đặc tính nhất định của sự phát triển kinh tế thời bấy giờ. Sau bài phát biểu của Đặng Tiểu Bình ở phương Nam, kinh tế Trung Quốc lại bước vào chu kỳ tăng trưởng tốc độ cao, vạn mã phi đằng, bụi mù mịt, cảnh tượng khiến người ta vừa mừng vừa lo.

Mừng là ở chỗ, kinh tế thể hiện xu thế phục hồi toàn diện. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Quốc gia, năm 1991, các công trình đang xây dựng trên cả nước vào khoảng 900 tỷ nhân dân tệ, đến năm 1992 đã mở rộng lên 2,2 nghìn tỷ nhân dân tệ, còn đến 5 tháng đầu năm 1993, đầu tư tài sản cố định toàn quốc lại tăng 69% dựa trên cơ sở năm trước, đây là con số chưa từng có. Ngân hàng Trung ương phát hành thêm 50 tỷ nhân dân tệ, mà các địa phương vẫn kêu thiếu tiền. Đến cuối năm, tổng sản phẩm quốc nội toàn quốc lần đầu tiên vượt mốc 3 nghìn tỷ nhân dân tệ. Sự tăng trưởng của các công ty dân doanh tại các tỉnh rất đáng mừng, Quảng Đông, Quý Châu và Hồ Nam là ba tỉnh có tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất doanh nghiệp hương trấn nhanh nhất, lần lượt đạt 55%, 57% và 89%.

Dịch Thuật: Gemini & DeepSeek AI
Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 7 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Ngô Hiểu Ba