Trevize nói: "Vậy thì, vì mọi khả năng đều đã được người khác đưa ra, nên những gì ông biết hoàn toàn không có tác dụng gì cả."

Quintesetz tiếc nuối gật đầu: "Có vẻ là vậy. So với lịch sử của chúng ta, chúng ta biết về Gaia quá muộn. Chúng ta vừa mới bắt đầu chú trọng vào việc xây dựng Liên bang, sau đó là đấu tranh với Đế quốc Ngân hà, tiếp đến là cố gắng tìm kiếm vị thế của mình như một tỉnh của Đế quốc, và hạn chế quyền lực của Tổng đốc."

"Cho đến khi sự suy tàn của Đế quốc khiến một vị Tổng đốc sau này — lúc đó sự kiểm soát của trung ương đối với ông ta đã rất yếu — bắt đầu nhận ra sự tồn tại của Gaia, cũng như sự thật rằng nó dường như độc lập với tỉnh Sayshell, thậm chí độc lập với cả Đế quốc. Nó chỉ đơn giản là giữ sự cô lập và bí mật, vì thế dường như chẳng ai biết bất cứ điều gì về nó, bây giờ cũng vậy. Tổng đốc quyết định chiếm đóng nó. Chúng ta không biết chi tiết tình hình, nhưng cuộc viễn chinh của ông ta thất bại, không có mấy con tàu có thể quay trở về. Tất nhiên, vào thời điểm đó, những con tàu này không tốt, mà cũng chẳng có sự chỉ huy giỏi."

"Sayshell rất vui mừng khi thấy sự thất bại của Tổng đốc, bởi vì Tổng đốc bị coi là kẻ áp bức của Đế quốc, thất bại lần này gần như trực tiếp dẫn đến việc chúng ta giành lại độc lập. Liên bang Sayshell thoát khỏi sự trói buộc của Đế quốc, hiện nay chúng ta vẫn kỷ niệm sự kiện này hàng năm vào ngày Liên bang. Gần như xuất phát từ lòng biết ơn, chúng ta đã không can thiệp vào Gaia trong gần một thế kỷ. Tuy nhiên, cuối cùng chúng ta cũng đủ mạnh để bắt đầu nghĩ đến sự bành trướng của chính mình. Tại sao chúng ta không đi chiếm đóng Gaia? Tại sao không ít nhất là thiết lập một liên minh thuế quan? Chúng ta đã phái một hạm đội đi, và cũng thất bại."

"Kể từ đó, chúng ta tự giới hạn mình trong những nỗ lực thương mại không thường xuyên — những nỗ lực này cũng chưa bao giờ thành công. Gaia duy trì sự cô lập tuyệt đối, chưa bao giờ — đối với tất cả mọi người — cố gắng thực hiện dù chỉ một chút thương mại hay giao lưu với các thế giới khác. Có thể khẳng định nó cũng không biểu lộ sự thù địch với bất kỳ ai ở bất cứ đâu. Như vậy —"

Quintesetz nhấn một nút trên ghế của mình, tăng độ sáng của đèn. Dưới ánh sáng, khuôn mặt ông hiện lên vẻ mỉa mai rõ rệt. Ông tiếp tục nói: "Vì cậu là công dân của Foundation, chắc chắn cậu còn nhớ The Mule."

"The Mule," Quintesetz nói, "trong một thời gian đã cai trị một đế quốc gần như lớn bằng Liên minh Foundation hiện nay. Nhưng ông ta lại không cai trị chúng ta. Ông ta để chúng ta sống yên ổn. Tuy nhiên, ông ta đã từng đến Sayshell. Chúng ta đã ký một tuyên bố trung lập và một hiệp định hữu nghị. Ông ta không yêu cầu gì thêm. Chúng ta là khu vực duy nhất không bị yêu cầu thêm điều gì trước khi ông ta vì bệnh tật mà chờ chết, buộc phải ngừng bành trướng. Cậu biết đấy, ông ta không phải là người không biết lý lẽ. Ông ta không ép buộc mà không có lý do, ông ta không máu lạnh, sự cai trị của ông ta tương đối nhân từ."

"Chẳng qua vì ông ta là một kẻ chinh phục mà thôi," Trevize mỉa mai.

"Giống như Foundation vậy," Quintesetz nói.

Trevize vì không có câu trả lời chuẩn bị sẵn, gắt gỏng nói: "Ông còn gì để nói về Gaia nữa không?"

"Chẳng qua là một câu nói của The Mule mà thôi. Theo ghi chép về cuộc gặp gỡ lịch sử giữa The Mule và Tổng thống Liên bang Kallo, hành động của The Mule được mô tả là khi ông ta đang lướt bút ký tên mình lên văn bản đã nói: 'Văn bản này có thể giúp các người giữ được sự trung lập đối với Gaia, điều này thật may mắn cho các người làm sao. Ngay cả ta cũng không muốn đến gần Gaia'."

Trevize lắc đầu nói: "Tại sao ông ta phải đến gần Gaia? Sayshell đang vội vàng cầu xin sự trung lập mà Gaia lại không xúc phạm đến ai. Lúc đó The Mule đang chuẩn bị chinh phục toàn bộ Ngân hà, tại sao lại phải trì hoãn vì chuyện nhỏ này? Khi toàn bộ sự việc xong xuôi, có đầy đủ thời gian để quay lại đối phó với Sayshell và Gaia."

"Có lẽ, có lẽ," Quintesetz nói. "Nhưng theo mô tả của một nhân chứng lúc bấy giờ, một người mà chúng ta tin tưởng, The Mule đặt bút xuống rồi nói: 'Ngay cả ta cũng không muốn đến gần Gaia'. Giọng ông ta thấp xuống, dùng một lời thì thầm không muốn cho người khác nghe thấy, ông ta nói tiếp: 'Một lần nữa'."

"Không muốn cho người khác nghe thấy, ông nói vậy. Vậy thì làm sao ông ta nghe được?"

"Bởi vì khi ông ta đặt bút xuống, chiếc bút lăn xuống dưới bàn, một người Sayshell tự nhiên tiến lên cúi người nhặt lên. Khi The Mule thốt ra 'Một lần nữa', tai người đó vừa vặn gần sát miệng The Mule, nên anh ta đã nghe thấy. Anh ta không nói gì cả, cho đến khi The Mule chết."

"Làm sao ông chứng minh được đây không phải là bịa đặt?"

"Người này không phải kiểu người sẽ bịa đặt sự thật. Báo cáo của anh ta đã được tin tưởng."

"Nếu là bịa đặt thì sao?"

"Ít nhất kể từ sau khi ông ta xuất hiện trong Ngân hà, ngoại trừ cơ hội này, The Mule chưa bao giờ đến Liên bang Sayshell — thậm chí chưa bao giờ đến gần nơi đó. Nếu ông ta từng đến Gaia, thì chắc chắn là trước khi ông ta xuất hiện trong Ngân hà."

"Phải không?"

"Ừm, The Mule sinh ra ở đó?"

"Tôi không nghĩ có ai biết điều đó," Trevize nói.

"Trong Liên bang Sayshell, có một cảm giác mạnh mẽ cho rằng ông ta sinh ra ở Gaia."

"Chỉ vì một từ này sao?"

"Một phần là vậy. Vì The Mule có năng lực tinh thần kỳ lạ, ông ta không thể bị đánh bại, và Gaia cũng không thể."

"Gaia vẫn chưa từng bị đánh bại. Nhưng điều đó không đảm bảo rằng nó không thể bị đánh bại."

"Ngay cả The Mule cũng không muốn đến gần. Hãy đi kiểm tra lịch sử cai trị của ông ta xem. Xem ngoài Liên bang Sayshell ra còn khu vực nào nhận được sự đối đãi cẩn thận như vậy không. Các người có biết bất kỳ ai đến Gaia vì mục đích thương mại hòa bình mà trở về được không? Tại sao cậu lại nghĩ rằng chúng ta không biết gì về nó?"

Trevize nói: "Thái độ của ông trông giống như mê tín vậy."

"Muốn gọi thế nào cũng được. Kể từ sau The Mule, chúng ta đã xóa Gaia ra khỏi trí tưởng tượng. Chúng ta cũng không hy vọng nó để ý đến chúng ta. Chỉ khi giả định rằng nó không tồn tại, chúng ta mới cảm thấy an toàn. Có lẽ chính chính phủ đã tạo ra và khuyến khích những truyền thuyết về việc Gaia biến mất trong siêu không gian với hy vọng mọi người quên đi rằng vẫn còn một ngôi sao mang cái tên đó."

"Vậy ông nghĩ Gaia là thế giới của The Mule?"

"Có lẽ vậy. Tôi khuyên cậu, vì chính bản thân mình, đừng đến đó. Nếu cậu đi, cậu sẽ không bao giờ trở về được nữa. Nếu Foundation và Gaia xảy ra xung đột, so với The Mule thì sẽ tỏ ra rất thiếu khôn ngoan. Cậu nên nói điều này với đại sứ của các người."

Trevize nói: "Đưa tọa độ cho tôi, tôi sẽ rời khỏi thế giới của các người ngay lập tức. Tôi muốn đến Gaia và tôi cũng sẽ trở về."

Quintesetz nói: "Tôi sẽ đưa tọa độ cho cậu. Khoa thiên văn làm việc vào ban đêm, nếu có thể, tôi sẽ đi lấy cho cậu ngay bây giờ. — Nhưng hãy để tôi khuyên cậu một lần nữa đừng cố gắng đến Gaia."

Trevize nói: "Tôi nhất định phải thử một lần."

Quintesetz nghiêm túc nói: "Vậy thì cậu đang đi tự sát đấy."