Niên hiệu Long Hòa năm thứ nhất, ngày mười lăm tháng bảy, tiết Trung Nguyên. Sáng sớm giờ Thìn, Đại tư mã Hoàn Ôn chủ trì tế lễ tại miếu Tam Quan trên núi Bạch Trữ, tế tự anh linh những tướng sĩ tử trận khi theo ông bình Thục và hai lần bắc phạt. Ngày này, quân phủ còn ban tiền vải để an ủi gia quyến những tướng sĩ đã hy sinh. Hoàn Ôn trị quân không nghiêm khắc nhưng vẫn khiến tướng sĩ hết lòng vì mình, chính là nhờ biết cách an ủi lòng người. Hoàn Ôn hiểu rõ tầm quan trọng của quân quyền, triều đình nhiều lần triệu ông về triều phụ chính, ông đều từ chối không đi.
Núi Bạch Trữ nằm ở phía đông bắc thành Cô Thục năm dặm, trên núi tùng xanh vạn gốc, xanh mướt um tùm, xung quanh núi trồng đầy cây trữ ma. Trữ ma là loài thảo bản sống lâu năm, sau khi thu hoạch thì cắt sát gốc, mùa xuân năm sau lại đâm chồi, không cần trồng lại hàng năm. Trữ ma Cô Thục nổi tiếng khắp vùng Giang Tả, vải mùa hè loại thượng hạng nhất sau khi giặt giũ, đập vải thì tinh tế trắng mịn, tựa như da thịt thiếu nữ. Bốn bộ áo mùa hè mà Lục Uy Nhu may cho Trần Thao Chi đều dùng vải trữ ma Cô Thục. Sau khi vào thu, hai bên bờ suối Cô Thục, tiếng đập vải của ngàn nhà vang vọng, trong đêm tĩnh mịch lại càng truyền xa mười dặm.
Những phụ nữ nông gia, lúc nhàn rỗi hái ma đập vải, thường biên soạn ca vũ để tự tiêu khiển, gọi là Bạch Trữ Vũ. Thời Tây Hán, điệu múa này đã được nhạc công cung đình cải biên thành vũ điệu nữ kỹ, lưu truyền hàng trăm năm. Hoàn Ôn thích nhất Bạch Trữ Vũ, mỗi năm sau khi tế lễ tiết Trung Nguyên, liền mời danh sĩ, mạc liêu đến núi Bạch Trữ thưởng thức, năm nay cũng không ngoại lệ.
Trước đó một ngày, Đỗ Quýnh, tự Tử Cung, đạo thủ của Thiên Sư Đạo ở Tiền Đường, theo lời mời của Hoàn Ôn đến Cô Thục chủ trì đại điển mừng ngày sinh của Địa Quan Đế Quân trong tiết Trung Nguyên. Vì Trần Thao Chi và Đỗ Tử Cung là đồng hương Tiền Đường, Hoàn Ôn liền lệnh cho Trần Thao Chi ra bến tàu cửa sông đón Đỗ Tử Cung. Đỗ Tử Cung tháng hai từ Tiền Đường đến nhà con rể Tôn Thái ở huyện Phong An, quận Đông An, sau đó theo lời mời của Dương Châu nội sử Vương Thiệu đến Quảng Lăng mở đạo quán, rất được tín chúng kính ngưỡng.
Đỗ Tử Cung từ Dương Châu ngược dòng lên, dừng chân ở Kiến Khang vài ngày rồi mới theo đường thủy đến Cô Thục. Gặp được Trần Thao Chi, Đỗ Tử Cung mỉm cười chắp tay nói: "Tiểu hữu Thao Chi, vào đô nửa năm mà danh tiếng truyền khắp nam bắc, là đồng hương, Đỗ mỗ cũng thấy vinh dự thay." Đỗ Tử Cung ở Dương Châu biết rất rõ mọi việc của Trần Thao Chi tại Kiến Khang, việc Hoàn Ôn trọng dụng Trần Thao Chi cũng bị sĩ tộc nam bắc bàn tán xôn xao.
Trần Thao Chi khiêm tốn nói: "Hư danh phù phiếm, để Đỗ sư chê cười rồi."
Đỗ Tử Cung nói: "Đỗ mỗ xem người đã nhiều, người có mệnh cách quý hiển như Thao Chi, trong lớp người trẻ tuổi, hầu như chưa từng thấy."
Đỗ Tử Cung có tài biết người sang hèn, lời nói về phúc lộc thọ linh ứng như thần, Trần Thao Chi vội vàng nói: "Lời này của Đỗ sư xin chớ nói với người khác, nếu không, chẳng phải phúc của Thao Chi."
Đỗ Tử Cung mỉm cười: "Việc này không cần dặn, Đỗ mỗ không phải kẻ nhiều lời."
Trần Thao Chi nói: "Hoàn Đại tư mã kính trọng Đỗ sư, chắc chắn cũng sẽ mời Đỗ sư xem lộc vị cho ngài ấy, mong Đỗ sư thận trọng lời nói."
Đỗ Tử Cung nghe ý Trần Thao Chi có hàm ý, muốn hỏi rõ hơn, nhưng Trần Thao Chi lại đánh trống lảng. Đỗ Tử Cung trong lòng kinh hãi, xưa nay thuật sĩ nói về họa phúc của người khác thường bản thân gặp bất trắc trước. Đỗ Tử Cung trước đây đi lại trong cửa nhà đại phu chốn hương đảng, nói vài lời sang hèn chẳng sao, giờ đây đối mặt với Hoàn Ôn nắm giữ quân quyền quốc gia, Đỗ Tử Cung quả thực phải thận trọng để tránh họa.
Sau đại điển tế lễ, Hoàn Ôn cùng Đỗ Tử Cung, Hoàn Thạch Kiền, Chu Sở, Viên Hoành, Tạ Huyền, Trần Thao Chi, Tạ Đạo Uẩn cùng những người khác rời miếu Tam Quan đến đình Tứ Vọng thưởng thức Bạch Trữ Vũ.
Đình Tứ Vọng tuy gọi là đình nhưng lớn gấp mười lần đình lục giác thông thường, bốn phía thoáng đãng, có thể chứa trăm người thưởng cảnh yến tiệc. Chỉ thấy các đỉnh núi Bạch Trữ, vạn cây tùng reo vi vu, gió mát chợt đến, sảng khoái dễ chịu.
Hơn hai mươi vũ kỹ, búi tóc cao, cài hoa trâm, mặc váy múa Bạch Trữ chất như mây nhẹ, sắc như bạc, đang khiêu vũ uyển chuyển dưới đình. Khi tay áo rộng nhẹ nâng lên tựa như bạch hạc tung cánh, eo nhỏ uốn lượn như liễu yếu trước gió, bước chân nhẹ nhàng, ánh mắt sáng ngời, hát rằng:
"Trong lòng là chí, phát ra thành thơ, tiếng thành nhờ văn, nương theo ống sáo. Tay múa chân nhảy, vui mừng thời thái bình, đổi phong tục, là gốc của vương hóa. Đàn cầm khơi vận, mây trắng trải ra, khúc Tiêu Thiều hòa âm, thần phượng bay đến. Vỗ nhịp ca vịnh, chương khúc vừa dứt, tình vẫn còn dư. Văn cùng một đạo, đức hạnh hành, nước yên dân hòa, lễ nhạc thành. Bốn phương vang tiếng, mỹ đức hiển hách, tám hàng xướng lên, tiếng người quý hiển. Múa đẹp trang sức, nhạc dung khéo léo, áo lụa ánh nắng, tay áo theo gió. Vàng ngọc sáng rực, hương huệ xạ thơm, dáng vẻ thanh tú, xứng lòng đế vương—"
Hoàn Ôn mời Đỗ Tử Cung ngồi cùng chiếu, xem Bạch Trữ Vũ, nghe khúc Bạch Trữ, ngoái nhìn mà vui vẻ, hỏi Đỗ Tử Cung: "Đỗ đạo thủ có biết bài ca này do ai soạn không?"
Đỗ Tử Cung nghe ca từ khí tượng ung dung quý phái, dường như do đế vương soạn, không dám đoán bừa, liền nói: "Bần đạo ngu muội, không biết ai soạn bài ca này."
Hoàn Ôn cười nói: "Đây là bài Bạch Trữ Vũ Đại Nhã ca do Minh Đế soạn đó."
Đỗ Tử Cung nghe nói đây là bài ca do Tấn Minh Đế Tư Mã Thiệu soạn, liền nghiêm trang ngồi thẳng, cung kính lắng nghe.
Hoàn Ôn cười nói: "Đỗ đạo thủ không cần câu nệ lễ tiết, Bạch Trữ ca vũ là để khuyên chuyện nông tang, đế vương cùng dân đồng lạc thôi."
Rượu qua ba tuần, Hoàn Ôn ý hứng dạt dào, cầm tay Đỗ Tử Cung đến dưới cửa Nam, nhìn suối Cô Thục như dải lụa, vạn mẫu ruộng tốt trải dài không thấy bờ. Hoàn Ôn bèn chậm rãi hỏi: "Đỗ đạo thủ có thể biết người sang hèn, sĩ thứ cùng ngưỡng mộ, xin Đỗ đạo thủ thử nói cho ta biết lộc vị, sẽ đạt đến mức độ nào?"
Đỗ Tử Cung đổ mồ hôi lạnh sau lưng, thầm nghĩ: "Ai Đế mất chưa quá trăm ngày, ngươi đã xem ca vũ cung đình, ngươi làm đến Đại tư mã, giả Hoàng Việt, đô đốc trung ngoại quân sự, dưới hoàng đế chỉ có một người, vậy mà còn hỏi lộc vị đến mức độ nào? Chẳng lẽ muốn ta nói ngươi có mệnh đế vương sao? Sau này việc tiết lộ, tộc ta diệt vong mất."
Đỗ Tử Cung bình tĩnh nhìn dung mạo Hoàn Ôn, râu cứng mắt tím, quả là tướng lạ, liền nói: "Minh công huân nghiệp bao trùm vũ trụ, vị cực nhân thần."
Hoàn Ôn không vui.
... Chiều tối hôm đó, Trần Thao Chi trong thư phòng dùng giấy hoàng ma chép kinh "Phật Thuyết Vu Lan Bồn" do cao tăng Trúc Pháp Hộ đời Tây Tấn dịch. Lai Đức theo hình dáng Trần Thao Chi vẽ mà làm ba chiếc đèn hoa sen, chuẩn bị thả đèn trong tiết Vu Lan Bồn.
Dùng bữa tối xong, Trần Thao Chi dẫn theo Nhiễm Thịnh, Lai Chấn, Lai Đức, Tiểu Thiền và Hoàng Tiểu Thống, rời nhà đi về phía nam thành. Hàng xóm là Liễu Nhứ nhìn thấy, hỏi: "Tỷ tỷ Tiểu Thiền, các người đi đâu, sao không gọi cả Tạ lang quân nhà ta?"
Tiểu Thiền nói: "Hôm nay là tiết Vu Lan Bồn ngày rằm tháng bảy, lão chủ mẫu nhà ta lúc sinh thời tin Phật, nên tiểu lang quân nhà ta muốn tụng kinh thả đèn cho lão chủ mẫu."
Liễu Nhứ liền hỏi Trần Thao Chi: "Trần lang quân, có thể để Tạ lang quân nhà ta đi cùng không?"
Trần Thao Chi mỉm cười: "Việc này có gì không thể, ta đi trước, mời Anh Đài huynh theo sau là được, ra cửa Nam đi về phía tây xuôi dòng."
Trần Thao Chi và Nhiễm Thịnh đều không cưỡi ngựa, đi bộ bên cạnh xe bò do Lai Chấn đánh. Trong bóng hoàng hôn ra khỏi cửa nam thành Cô Thục, dọc theo bờ nam con suối đi về phía tây bốn, năm dặm, đến nơi đất rộng người thưa, Tạ Đạo Uẩn và Tạ Huyền tỷ đệ cũng theo sau đến.
Tạ Huyền nói: "Tử Trọng, ta vừa nhận được thư từ đô, Dật Thiếu công đã tiên thệ vào ngày mùng chín tháng này rồi."
Tạ Đạo Uẩn buồn bã nói: "Tháng trước ở Kiến Khang, nghe tin Dật Thiếu công bệnh nặng, ta và Tử Trọng cùng Sỉ thị lang đến thăm, Dật Thiếu công không chịu gặp người ngoài."
Trần Thao Chi nói: "Dật Thiếu công từng nói 'nên lấy nhạc mà chết', nhìn cả đời ông, du ngoạn bút mực, phóng túng sơn thủy, dưỡng tâm thích chí, cũng xứng gọi là chết trong an lạc vậy."
Tạ Huyền nói: "Tam thúc phụ ta từng nói với Dật Thiếu công, từ trung niên đến nay, hay bị nỗi buồn làm tổn thương, mỗi khi chia tay thân hữu, liền thấy khó chịu vài ngày; Dật Thiếu công thì nói, 'năm tháng đã xế chiều, tự nhiên đến mức này, gần đây chỉ dựa vào tiếng đàn sáo để khỏa lấp, luôn sợ bọn trẻ nhận ra, làm giảm đi niềm vui của mình' – đây chẳng phải là tình cảm sâu nặng, chính là ở thế hệ chúng ta sao?"
Một vầng trăng tròn nhô lên ở chân trời phía đông, to lớn và vàng nhạt, núi xa cây gần, mờ mờ ảo ảo, gió đêm đầu thu hơi se lạnh.
Trần Thao Chi nhìn vầng trăng tròn trên trời nói: "Chỉ mong người dài lâu, ngàn dặm cùng thưởng nguyệt."
Tạ Huyền khen: "Câu này thật hay, trăng sáng soi vạn dặm, ngẩng đầu là thấy, người thân thiết có lẽ tâm ý có thể cảm thông."
Tạ Đạo Uẩn hỏi: "Tử Trọng nhớ nhà rồi sao?"
Trần Thao Chi nói: "Rất nhớ nhà, nhớ tẩu tẩu và hai đứa cháu, nhớ cha mẹ và huynh trưởng đã khuất. Hôm nay đặc biệt làm ba chiếc đèn hoa sen, thả đèn theo dòng nước, gửi gắm nỗi sầu thương từ xa."
Tạ thị quận Trần cũng là tín chúng Thiên Sư Đạo, chỉ là không sùng bái mê muội như cha con Vương Hi Chi mà thôi. Hơn nữa tiết Vu Lan Bồn của Phật giáo lúc này chưa phổ biến ở đất Hán, nên Tạ Đạo Uẩn, Tạ Huyền tỷ đệ không hiểu lý do Trần Thao Chi thả đèn. Nhìn Lai Đức gõ đá lửa châm bùi nhùi, rồi thắp sáng ba chiếc đèn hoa sen—
Lai Đức khéo tay, ba chiếc đèn hoa sen làm vô cùng tinh xảo, đế là tấm gỗ sam mỏng dễ nổi, bên trên dùng nan tre, giấy màu dán thành hình hoa sen đang nở, trong nhụy hoa là cây nến trắng dài năm tấc.
Trần Thao Chi đứng bên suối tụng niệm kinh "Phật Thuyết Vu Lan Bồn" một lượt, rồi đặt ba chiếc đèn hoa sen lên dòng suối Cô Thục, sau đó đi dọc bờ sông theo ba chiếc đèn hoa sen về hướng cửa sông. Trần Thao Chi lấy sáo Kha Đình, thổi khúc "Ức Cố Nhân" và "Thanh Liên Khúc" mà mẹ sinh thời thích nghe nhất.
Ba năm trước, đêm ở Trần Gia Ổ, Tạ Đạo Uẩn từng nghe Trần Thao Chi thổi hai khúc nhạc này cho mẹ chàng, ấn tượng cực sâu. Vì mẹ chàng là Lý thị mà nhớ đến người mẹ Vương thị và cha Tạ Dịch đã sớm qua đời, không khỏi lệ nhòa, nhìn ba chiếc đèn hoa sen lắc lư theo dòng nước, dần dần rời xa—
Đèn hoa sen đi xa, lại nghe tiếng vãn ca từ xa vọng lại, có giọng nữ phiêu diêu u mỹ hát rằng:
"Tuổi trẻ khó gặp lại, phú quý chẳng quay về.
Thời lành chợt vụt qua, thân xác thành bụi đất.
Cõi cửu tuyền mịt mù, đài đêm dài thăm thẳm.
Thân tận sức lực cạn, tinh hồn chẳng làm chi.
Cỗ ngon bày không hưởng, rượu quý đầy chén ly.
Ra mả nhìn cố hương, chỉ thấy cỏ ngải lau—"
Đây là bài "Thất Ai Thi" do Nguyễn Vũ, cha của Nguyễn Tịch, một trong Kiến An thất tử viết, là bài vãn ca lưu truyền rất rộng. Người Tấn coi trọng vãn ca nhất, không chỉ khi tang ma mới hát, mà yến tiệc hội họp cũng hát. Đệ đệ của Viên Đam là Viên Tung mỗi khi đi chơi, thường lệnh cho tùy tùng hát vãn ca mà đi, người nghe đều rơi lệ. So với Lưu Linh mang rượu đi chơi, chết thì chôn ta, hát vãn ca càng có cái vẻ đẹp bi tráng độc đáo của người Tấn.
"Sương trên lá giới, sao dễ khô, sương khô sáng mai lại rơi xuống, đời người một đi khi nào về", phải rồi, đời người một đi khi nào về—
Trần Thao Chi, Tạ Đạo Uẩn, Tạ Huyền đều dừng bước, lặng nghe tiếng vãn ca thê lương u tuyệt từ xa đến gần. Chỉ thấy trong những đốm lửa, một nhóm người chậm rãi đi tới, trong đám đông một nữ tử áo trắng phấp phới vừa hát vừa rải tiền giấy, tùy tùng của nàng cũng liên tục đốt tiền giấy, để lại những đốm lửa khắp nơi.
Đến gần, Trần Thao Chi và những người khác nhìn rõ nữ tử áo trắng đó chính là Lý Tĩnh Thù. Lý Tĩnh Thù váy trắng thướt tha, vừa đi vừa hát, giọng hát thê lương nghẹn ngào, đi lướt qua nhóm người Trần Thao Chi như không có ai bên cạnh.
Khoảnh khắc này, Lý Tĩnh Thù với tính cách quái gở hoang đường lại có một vẻ đẹp thê tuyệt thoát ra ngoài nhan sắc của nàng.
