Buổi nhã tập tại núi Thiên Khuyết, cực kỳ thịnh hành một thời. Tạ Đạo Uẩn cải nam trang, trà trộn trong đám người, lại cảm thấy nỗi cô đơn chưa từng có.
Núi Thiên Khuyết có thế núi kỳ lạ, hình dáng như sừng trâu đôi, tục gọi là núi Ngưu Thủ. Núi nhiều cây tùng, trúc và đào. Tháng ba cuối xuân, khắp núi rừng xanh mướt, hoa đào nở rộ, khoe sắc tranh tài, hoa nở rực rỡ như gấm, mây đùn ráng nhuộm.
Dẫn đầu là Vương Hi Chi, Tạ Vạn cùng các danh lưu Kiến Khang du ngoạn ngắm cảnh, sau khi làm xong nghi thức tuế, liền ngồi xếp bằng trên đá bên dòng suối đã được bố trí sẵn. Rượu đựng trong chén sơn mài, đặt trên dòng nước uốn lượn. Đá bên bờ chất chồng, chén trôi thường bị cản lại, chén dừng trước mặt ai, người đó phải uống rượu và làm một bài thơ.
Núi Thiên Khuyết nhiều tùng kỳ, đề thơ hôm nay là "Vịnh Tùng". Tạ Đạo Uẩn ngồi cạnh hai người em họ là Tạ Lãng và Tạ Thiều, thấy chén sơn mài sắp dừng lại trước mặt Tạ Thiều, mà Tạ Thiều vẫn chưa có câu thơ hay, bèn khẽ đá mũi chân, một hòn đá nhỏ rơi xuống nước, chén sơn mài dạt ra, chòng chành dừng lại trước mặt Tạ Đạo Uẩn.
Tham gia nhã tập bất kể lớn nhỏ đều phải làm thơ. Hội nhã tập Lan Đình ở Cối Kê năm Vĩnh Hòa thứ chín, con út của Vương Hi Chi là Vương Hiến Chi mới mười tuổi, theo cha anh tham dự hội cũng làm một bài thơ. Vì thế, Tạ Đạo Uẩn không thể như lần xem tranh luận ở phủ Tư Đồ trước đó mà giấu tài sau lưng thúc phụ Tạ Vạn được nữa.
Khi Tạ Vạn giới thiệu Tạ Đạo Uẩn với Vương Hi Chi và những người khác, ông gọi đây là họ hàng xa của họ Tạ, người Thượng Ngu, họ Chúc tên Xạ, tự Anh Đài. Lục Cầm tham gia nhã tập có quen biết Chúc Anh Đài này, Lục Nạp thì từng nghe danh, biết người này từng theo học tại học đường họ Từ ở núi Sư Tử, những người còn lại căn bản chưa từng nghe danh Chúc Anh Đài. Thấy thân hình người này mảnh khảnh, phấn sáp xông hương, dung mạo cử chỉ tuy không tệ, nhưng chắc hẳn tài học có hạn, bằng không sao lại vô danh tiểu tốt đến thế!
Tạ Đạo Uẩn xuất hiện với thân phận Chúc Anh Đài, ngoài việc bộc lộ tài năng khi ở cùng Trần Tháo Chi tại quận Ngô, những lúc khác đều không muốn gây chú ý. Hôm nay tham gia nhã tập núi Thiên Khuyết, vốn là vì Trần Tháo Chi mà đến, đã sớm nghĩ nếu phải làm thơ thì chỉ làm cho có lệ là xong. Nhưng không gặp được Trần Tháo Chi, trong lòng buồn bã, mà những người khác rõ ràng không coi trọng nàng, khí phách kiêu ngạo trong lòng Tạ Đạo Uẩn không thể kìm nén. Nàng không cam lòng làm một tài nữ chỉ biết chôn vùi tuổi xuân trong khuê phòng, quyết tâm phô bày tài hoa, để danh lưu Kiến Khang từ nay về sau biết đến Chúc Anh Đài.
Tạ Đạo Uẩn nâng chén uống cạn, dùng giọng Lạc Dương chính tông ngâm rằng:
"Xa trông tùng trên núi, giữa đông chẳng héo tàn. Muốn đến chơi nghỉ ngơi, ngắm cành cao vạn trượng. Cố vươn chẳng thể lên, dậm chân đợi Vương Kiều. Thời vận chẳng theo ta, đại vận cuốn bay xa."
Lạc sinh vịnh với âm mũi đậm đà của Tạ Đạo Uẩn vừa cất lên, Vương Hi Chi, Vương Bưu Chi, Vương Thản Chi và những người khác liền gật đầu liên tục, trong lòng thầm khen tuyệt diệu. Nếu bàn về Lạc sinh vịnh, Tạ An Thạch là nhất, mà Chúc Anh Đài này âm vận thuần chính, âm mũi rất giống vẻ nhã nhặn của Tạ An Thạch. Lại thưởng thức kỹ bài thơ vịnh tùng, càng thêm kinh ngạc. Bài thơ này nhìn qua như mô phỏng "Du tiên thi" của Kê Khang, nhưng phong vận cao xa, khí tượng hùng vĩ, có tấm lòng khoáng đạt và tài tư phi phàm. So với Kê Khang cầu tiên, bài thơ này càng thể hiện thái độ tích cực nhập thế của Nho gia. Chỉ nhìn vào bài thơ giản lược thanh tuấn, gột rửa sạch sẽ vẻ phấn son khuê các này, ai dám nói đây là tác phẩm xuất phát từ tay một nữ tử!
Vương Hi Chi vỗ nhịp tán thưởng, liên tục khen thơ hay, nói với Tạ Vạn: "Vạn Thạch huynh, biểu điệt này của huynh tài hoa cao diệu, Lạc sinh vịnh này là do An Thạch huynh đích thân dạy dỗ phải không? Thiếu niên tuấn kiệt như thế này sao trước đây chưa từng nghe danh, chẳng lẽ là do ta kiến văn hạn hẹp?"
Tạ Vạn hơi lúng túng, ông không ngờ cháu gái Tạ Đạo Uẩn lại nổi bật tại nhã tập. Trước đó chẳng phải đã bàn là chỉ ứng phó cho xong thôi sao? Tuy nhiên, Vương Hi Chi khen ngợi như vậy, Tạ Vạn tự nhiên không lấy làm phiền, ậm ừ nói: "Anh Đài từ nhỏ do huynh trưởng An Thạch của ta dạy dỗ, trước nay vẫn chưa rời Đông Sơn, tháng này mới từ Cối Kê đến Kiến Khang."
Vương Hi Chi cười nói: "Rất tốt, xem ra Anh Đài thế điệt là không kêu thì thôi, một khi kêu lên là làm kinh động lòng người." Liền hỏi Tạ Đạo Uẩn: "Tinh thông kinh điển nào?"
Tạ Đạo Uẩn cũng không khiêm tốn, dõng dạc nói: "Kinh điển Nho Huyền, không gì không thông suốt."
Những người bên bờ suối phát ra một hồi kinh ngạc, châm chọc.
Vương Hi Chi mỉm cười: "Đã thông cả Nho lẫn Huyền, vậy xin thế điệt thử giải nghĩa Tiêu dao du của Trang Tử."
Tạ Đạo Uẩn lập tức thao thao bất tuyệt, biện giải ngàn lời, tổng hợp tinh hoa, nghĩa lý mới lạ.
Mọi người đều kinh ngạc, những kẻ vừa châm chọc Tạ Đạo Uẩn khoác lác, lúc này đều nhìn mỹ thiếu niên phong thái phiêu dật này bằng con mắt khác.
Vương Hi Chi thở dài: "Sau Chi công, nay mới lại nghe được luận thuyết tiêu dao này. Vạn vật mỗi cái hợp với tính của nó chưa phải là tiêu dao, chỉ có không ham muốn mới có thể tiêu dao, luận thuyết này thật tuyệt diệu!" Lại hỏi: "Thế điệt có giỏi thư pháp không?"
Chỉ một chén rượu, Tạ Đạo Uẩn dường như đã say, bộc lộ vẻ cuồng ngạo: "Triện, Lệ, Hành, Khải đều tinh thông."
Vương Hi Chi cười lớn: "Chí khí thiếu niên, chính nên như thế." Liền ra lệnh cho người lấy án nhỏ cùng giấy mực bút nghiên đến.
Tạ Đạo Uẩn không hề từ chối, trước tiên dùng lối chữ Hán Lệ của "Tào Nga bia" chép lại bài thơ vịnh tùng vừa rồi, sau đó dùng lối chữ Hành của Tạ An chép một bài "Du tiên thi" của Kê Khang.
Hai tờ thơ được mọi người chuyền tay nhau xem, đều khen thư pháp của Chúc Anh Đài thanh tuấn thoát tục, rất đáng thưởng ngoạn.
Vương Hi Chi thở dài: "Ta cho rằng non nước quận Ngô, xuất hiện một Trần Tháo Chi đã là chung linh dục tú, không ngờ còn có bậc dật tài như Anh Đài thế điệt, thật đáng mừng, An Thạch huynh, Vạn Thạch huynh dạy dỗ có phương pháp." Liền bảo người đưa tờ thơ "Mại mại thời vận" do Trần Tháo Chi viết cho mọi người xem, ai nấy đều tán thưởng, có người nói Trần Tháo Chi và Chúc Anh Đài xứng đáng là Du, Lượng của một thời.
Phủ trưởng sử phủ Tư Đồ, danh sĩ lớn Viên Đam có ý chiêu mộ hiền tài cho Cối Kê Vương, hỏi: "Anh Đài thế điệt đến kinh, có dự định gì cho tiền đồ?"
Tạ Đạo Uẩn nói: "Tiểu điệt năm nay đã hai mươi, đến nay chưa kết hôn, trước hết phải tính chuyện hôn nhân, sau đó mới bàn chuyện khác."
Tạ Vạn, Tạ Lãng, Tạ Thiều đều ngẩn người, không hiểu Tạ Đạo Uẩn muốn làm gì!
Vương Hi Chi cười hỏi: "Thế điệt có người trong mộng không?"
Tạ Đạo Uẩn đáp: "Có, chính là biểu tỷ Tạ Đạo Uẩn của ta. Ta biết chuyện biểu tỷ thanh đàm chọn chồng, ta muốn biện luận thắng biểu tỷ, sau đó cưới nàng."
Mọi người xôn xao, vô cùng kinh ngạc. Chỉ thấy Chúc Anh Đài cậy tài ngạo mạn này lại nói: "Từ nay về sau, ta sẽ thay biểu tỷ ứng đối các cuộc biện luận, vị thiếu niên tuấn kiệt nào có thể thuyết phục được ta trong cuộc biện luận, ta sẽ về Đông Sơn ẩn cư, cả đời không cưới."
Con trai của Viên Đam là Viên Thông, tự Tử Tài, thì thầm với Ôn Lâm bên cạnh: "Người này thật cuồng vọng, ngày khác chúng ta cùng hắn biện luận, đuổi hắn về Cối Kê."
Ôn Lâm thận trọng hơn, nói: "Chúc Anh Đài này dám nói như vậy, chắc chắn có tài lớn, nghe luận thuyết tiêu dao của hắn, không phải là người ngươi và ta có thể địch lại."
Viên Thông bất mãn với việc Chúc Anh Đài thẳng thắn đòi cưới Tạ Đạo Uẩn. Chúc thị Thượng Ngu chẳng qua chỉ là sĩ tộc bậc hai, chưa từng nghe nói họ Tạ quận Trần và họ Chúc Thượng Ngu là thông gia. Nhưng đây là lời chính miệng Tạ Vạn nói, Viên Thông không thể không tin. Hơn nữa, Chúc Anh Đài đường hoàng nói muốn cưới Tạ Đạo Uẩn, Tạ Vạn lại chỉ trừng mắt mà không hề quở trách nửa lời. Chẳng lẽ nhà họ Tạ thực sự sẽ gả Tạ Đạo Uẩn cho họ Chúc Thượng Ngu? Thật là không thể tin nổi. Những tuấn kiệt kiệt xuất của các đại tộc như họ Vương Lang Da, họ Vương Thái Nguyên, họ Dữu Dĩnh Xuyên, họ Gia Cát Lang Da, họ Ôn Thái Nguyên, còn có họ Viên quận Trần của hắn, vậy mà lại không bằng một đệ tử họ Chúc này sao?
"Không được, nhất định phải đuổi Chúc Anh Đài này về Cối Kê, nếu để Tạ Đạo Uẩn gả cho hắn, đám con cháu đại tộc ở Kiến Khang này chẳng phải mất hết mặt mũi sao!"
Viên Thông nghĩ vậy, nói với Ôn Lâm: "Chi bằng mời Trần Tháo Chi ra, để hắn biện luận với Chúc Anh Đài."
Ôn Lâm cười nói: "Kế hay! Biện tài của Trần Tháo Chi chúng ta đều đã chứng kiến, thắng Chúc Anh Đài chắc không thành vấn đề. Để hai đệ tử sĩ tộc bậc hai này tranh đấu cũng tốt, danh tiếng của bọn họ quá lớn, ngược lại làm cho chúng ta trở nên vô dụng."
Viên Thông nói: "Trần Tháo Chi còn khiêm tốn, Chúc Anh Đài này thực sự quá cuồng vọng, hơn nữa Trần Tháo Chi theo đuổi nữ lang họ Lục, không có xung đột với chúng ta là sĩ tộc nam độ."
... Nhã tập núi Thiên Khuyết, Tạ Đạo Uẩn một bước nổi danh. Đánh giá của Vương Hi Chi, Viên Đam và các bậc hiền tài dành cho Chúc Anh Đài là: tài hoa tràn trề, giản ngạo nhậm đản. Từ đó không ai không biết Chúc Xạ, Chúc Anh Đài ở Thượng Ngu.
Tạ Vạn dẫn con cháu trở về phủ Tạ ở ngõ Ô Y, Tạ Vạn ngồi trên giường hồ, sắc mặt nghiêm nghị, quở trách Tạ Đạo Uẩn làm loạn: "Họ Chúc Thượng Ngu thì liên quan gì đến họ Tạ quận Trần chúng ta, ngươi dương danh họ Chúc làm gì! Hoang đường! Hoang đường, Chúc Anh Đài cưới Tạ Đạo Uẩn, thật là hoang đường đến cực điểm! Như vậy thì ngươi còn kết hôn thế nào nữa, ngươi định chôn vùi cả đời ở nhà họ Tạ sao?"
Tạ Đạo Uẩn không biện bạch, cúi đầu lặng thinh.
Vợ của Tạ An là Lưu Đạm nghe tin Đạo Uẩn bị quở trách, vội đến khuyên giải, đưa Tạ Đạo Uẩn về nội viện, hỏi chuyện nhã tập núi Thiên Khuyết hôm nay. Tạ phu nhân Lưu Đạm bật cười, hỏi: "Nguyên Tử, rốt cuộc con muốn làm gì, nói ra xem nào, ta giúp con tính toán?"
Tạ Đạo Uẩn biết tam thúc mẫu Lưu Đạm thương yêu mình nhất, bèn nói: "Tam thúc mẫu, con muốn lấy thân phận Chúc Anh Đài, bước vào con đường làm quan giống như A Át."
Lời này có thể nói là kinh thiên động địa, dù Tạ phu nhân Lưu Đạm có kiến thức phi phàm và khí phách, cũng ngẩn người hồi lâu mới nói: "Nguyên Tử, con không định lấy chồng nữa sao?"
Tạ Đạo Uẩn nhìn ráng chiều phía tây, thầm nghĩ: "Cố vươn chẳng thể lên, dậm chân đợi Vương Kiều - Vương Kiều chẳng đợi ta - Vương Kiều chẳng đợi ta."
Vương Kiều, chính là tiên nhân Vương Tử Kiều. "Cổ thi thập cửu thủ" có câu: "Tiên nhân Vương Tử Kiều, khó có thể đợi chờ." "Liệt tiên truyện" chép: "Vương Tử Kiều là thái tử Tấn của Chu Linh Vương, thích thổi sênh, tạo ra tiếng phượng hót..."
Tạ Đạo Uẩn trong bài thơ vịnh tùng đã bày tỏ sự khao khát và hướng về tiên nhân Vương Tử Kiều, lại cảm thán sự phiêu diêu không thể cầu được của Vương Tử Kiều, hóa ra là đang gửi gắm nỗi nhớ nhung Trần Tháo Chi.
Đối mặt với sự truy hỏi của thúc mẫu, Tạ Đạo Uẩn nói: "Mọi người đều đúng chỉ mình ta sai, hãy cứ để cuộc đời này độc hành một phen!"
Tạ phu nhân Lưu Đạm nghe cháu gái nói lời này rất quyết tuyệt, trong lòng kinh hãi, lúc đó không nói gì thêm, đêm đến liền viết một bức thư, hôm sau phái người gửi đến Ngô Hưng, báo cho Tạ An biết chuyện này, lại thẳng thắn nói Đạo Uẩn thích Trần Tháo Chi, xem Tạ An có ý kiến gì? Đạo Uẩn là người kính trọng tam thúc phụ Tạ An nhất.
