Những Chàng Trai Baltimore

Chín năm sau, cái chết của bác Anita lại được hé lộ thêm các chi tiết mới vào tháng Tám năm 2011, khi bác Saul gọi điện đề nghị tôi đến tham dự buổi lễ gỡ tên ông trên sân vận động trường Đại học Madison.

Kể từ tháng Sáu, khi bác Saul đẩy tôi ra khỏi nhà bác, tôi trở về New York. Bác sống ở Coconut Grove đã năm năm và có lẽ đó là mùa hè đầu tiên tôi không đến Florida thăm bác. Ý tưởng mua một căn nhà ở Florida cũng bắt đầu hình thành trong đầu tôi từ lúc đó: Nếu đến Florida, tôi cần một chốn cho riêng mình. Tôi có thể tìm mua một căn nhà để bình yên mà viết lách, tránh xa những ồn ào náo nhiệt ở New York và cũng được gần bác tôi. Đến thời điểm đó, tôi cho rằng những lần đến thăm của tôi làm bác vui, nhưng tôi nghĩ có lẽ bác cũng cần một không gian riêng chứ không phải lúc nào cũng có thằng cháu kè kè bên cạnh. Điều đó thì tôi hoàn toàn hiểu được.

Có điều lạ là tôi có rất ít tin tức của bác. Đó không phải là phong cách của bác. Tôi luôn gần gũi với bác Saul, đặc biệt sau khi bác Anita mất, và tấn thảm kịch ấy khiến chúng tôi gần nhau hơn bao giờ hết. Từ năm năm nay, tôi thường xuyên di chuyển xuống bờ Tây để đưa bác ra khỏi nỗi cô đơn của mình. Tại sao bỗng nhiên bác lại cắt đứt liên lạc với tôi? Ngày nào tôi cũng tự hỏi không biết mình đã sai ở đâu. Không biết chuyện này có liên quan gì đến cô Faith, người quản lí của siêu thị mà tôi đang nghi là bác Saul có cảm tình? Không có lẽ bác Saul sợ cô Faith ngại? Hay bác tự lên án mình không chung thủy? Vợ bác mất đã được chín năm, bác có quyền được gặp gỡ ai đó.

Bác Saul chỉ phá vỡ sự im lặng của mình hai tháng sau khi nhờ tôi đến sân vận động trường Madison. Hôm sau buổi lễ gỡ tên bác ở sân vận động, tôi đã gọi điện nói chuyện với bác rất lâu. Nhờ đó, tôi mới hiểu ra Madison chính là nguyên nhân khiến các thành viên gia đình Goldman ở Baltimore thất trận. Madison chính là liều thuốc độc.

- Bác Saul, - tôi hỏi qua điện thoại - trong những năm tháng ở Madison, có chuyện gì đã xảy ra vậy? Tại sao bác tài trợ cho sân vận động những mười năm?

- Vì bác muốn có tên mình trên đó.

- Nhưng tại sao? Điều đó không giống với tính cách của bác chút nào.

- Tại sao cháu lại hỏi những chuyện đó? Cuối cùng thì cháu cũng định viết sách về bác à?

- Có thể ạ.

Bác cười phá lên.

- Thực ra, lúc Hillel và Woody chuyển đến Madison cũng là lúc đoạn kết bắt đầu. Đầu tiên là cuộc hôn nhân của bác kết thúc. Cháu thừa biết bác và bác gái đã từng yêu nhau như thế nào.

Bác Saul kể cho tôi nghe nhiều chuyện, từ khi bác còn là một chàng thanh niên Goldman của New Jersey, đã gặp gỡ nàng Anita xinh đẹp rồi trở thành một người đàn ông Goldman thành đạt của Baltimore. Bác kể cho tôi từ lúc họ gặp gỡ, khi bác học ở Đại học Maryland vào cuối những năm 1960. Bố của Anita, giáo sư Hendricks dạy kinh tế ở trường Đại học Maryland, còn bác Saul là sinh viên của ông ấy.

Hai thầy trò quý trọng nhau một cách đặc biệt. Khi bác Saul nhờ giáo sư giúp đỡ làm dự án, thầy đã rất nhiệt tình.

Cái tên Saul được nhắc đến thường xuyên ở nhà giáo sư Hendricks, đến mức một buổi tối bà Hendricks, mẹ của Anita, phải thốt lên:

- Cuối cùng thì cái anh chàng Saul, chủ đề độc chiếm trong những cuộc hội thoại của chúng ta là ai? Em bắt đầu ghen rồi đấy.

- Đấy là sinh viên của anh. Saul Goldman, em yêu ạ. Cậu ấy là người Do Thái đến từ New Jersey. Bố cậu ấy sở hữu công ty chuyên kinh doanh thiết bị y tế. Anh rất quý chàng trai này. Cậu ấy sẽ còn tiến xa.

Bà Hendricks liền tuyên bố phải mời anh chàng Saul đến nhà ăn tối. Tuần sau, điều này thực sự diễn ra. Anita ngay lập tức cảm mến chàng trai dễ thương và lịch thiệp.

Tình cảm của Anita cũng được đáp lại. Bản tính của Saul vốn không sợ bất kì điều gì, thế mà dường như mất hết mọi khả năng khi nhìn thấy Anita. Saul mời Anita đi chơi, một lần, rồi hai lần. Rồi Saul lại được mời đến ăn tối ở nhà giáo sư Hendricks lần nữa. Anita nhận thấy ấn tượng tốt của bố dành cho Saul. Dưới con mắt của ông Hendricks, Saul được đánh giá thuộc vào những người bạn mà ông đặc biệt tôn trọng. Từ đó, thỉnh thoảng bác Saul của tôi bắt đầu đến nhà bác Anita vào các ngày cuối tuần, để thực hiện kế hoạch của mình, đó là nghiên cứu dự án phát triển công ty của ông nội.

Lần đầu tiên họ hôn nhau là vào một ngày mưa. Khi bác Saul đưa bác Anita về nhà bằng ô tô thì một trận mưa lớn ập xuống. Khi xe dừng lại trước nhà Hendricks, mưa như trút oanh tạc quanh chiếc xe nên bác Saul muốn cả hai ngồi đợi.

- Anh nghĩ mưa không dai đâu. - Bác Saul nói với vẻ thông thái.

Vài phút sau, mưa lại càng lớn. Nước chảy xối xả xuống thanh gạt nước, trên mặt kính và che khuất họ. Bác Saul chạm vào tay bác Anita, bác Anita nắm tay bác Saul và họ hôn nhau.

Kể từ ngày đó, họ hôn nhau mỗi ngày, và trong suốt ba mươi lăm năm, ít nhất một lần mỗi ngày.

Bên cạnh học y, bác Anita còn làm thêm việc bán hàng ở tiệm Delfino chuyên cà vạt rất nổi tiếng ở Washington. Ông chủ là người khá khó chịu. Bác Saul thường ghé qua cửa hàng chào bác Anita. Mặc dù đã phải đi nhanh như gió và nhằm lúc cửa hàng vắng khách, nhưng ông chủ cửa hàng vẫn nói với Anita, vẻ khinh miệt:

- Tôi không trả tiền lương để cô hẹn hò đâu, Anita ạ.

Vì thế, để chọc ông ta điên tiết, bác Saul bắt đầu mua cà vạt để lấy cớ có mặt ở cửa hàng. Bác bước vào, vờ như không biết Anita. Bác còn nói “chào cô” rồi đòi thử cà vạt. Thỉnh thoảng, bác quyết định nhanh chóng và mua một chiếc. Nhưng thường bác đắn đo rất lâu, thử hết cái này đến cái khác. Bác xin bác Anita thứ lỗi vì chọn lâu và bác Anita phải cắn môi để không phá lên cười. Những màn kịch ấy khiến ông chủ điên lắm nhưng không làm gì được vì không muốn mất bất kì cơ hội nào bán được hàng.

Bác Anita năn nỉ bác Saul đừng đến nữa, bởi lẽ bác trai tôi hồi ấy không có nhiều tiền mà lại còn chi hết vào việc mua những chiếc cà vạt vô tích sự. Bác nói với bác gái tôi rằng ngược lại, bác thấy chưa bao giờ mình sử dụng tiền khôn ngoan như thế. Bác sẽ giữ những chiếc cà vạt này suốt đời. Nhiều năm sau, trong căn nhà rộng lớn của họ ở Baltimore, khi bác Anita đề nghị bác Saul vứt những chiếc cà vạt cũ ấy đi, bác tôi bực mình đảm bảo rằng mỗi chiếc cà vạt đều là một kỉ niệm đặc biệt.

Khi bác Saul đánh giá kế hoạch phát triển Goldman&Cie đã khá hoàn chỉnh, bác quyết định nói với bố. Trước ngày trở lại New Jersay, bác đã tập thuyết trình với bác Anita bản kế hoạch để đảm bảo tất cả sẽ hoàn hảo. Nhưng hôm đó, ông Max Goldman không muốn nghe đến việc mở rộng công ty. Bác Saul bị từ chối, bác Saul cảm thấy thất vọng cùng cực. Lúc quay trở lại Maryland, bác còn không dám kể với thầy mình rằng bác đã bị bố đẻ đuổi thẳng cổ.

Giáo sư Hendricks rất tích cực đấu tranh cho quyền con người. Mặc dù không phải là nhà hoạt động, nhưng bác Saul cũng rất đồng cảm với mục đích của ông. Đôi khi bác cùng với giáo sư đi dự hội nghị hoặc tham gia biểu tình. Trước hết, bác Saul thấy đó cũng là cách để tỏ lòng cảm ơn vị giáo sư tốt bụng đã nhiệt tình giúp đỡ mình xây dựng dự án. Về sau, chính bác Saul cũng tìm thấy ở đó một mối lợi mới.

Thời kì đó, một làn gió thách thức đang bùng lên ở khắp mọi miền đất nước: Những cuộc biểu tình diễn ra khắp nơi để chống lại chiến tranh, nạn phân biệt chủng tộc, chính phủ. Sinh viên từ khắp các trường đại học tổ chức những chuyến xe đi từ bang này sang bang khác để thu hút và kêu gọi thêm người biểu tình. Lúc đó bác Saul không có tiền, mà ông nội cũng chẳng ủng hộ chi trả cho những ý tưởng phát triển Goldman&Cie, cho nên bác Saul đã đi theo các chuyến xe của sinh viên để được du lịch miễn phí, đồng thời nghiên cứu và phát triển thị trường cho công ty gia đình.

Phạm vi địa lí của bác mở rộng theo các phong trào biểu tình. Bạo loạn ở bang Kent, bãi công ở các trường đại học phản đối tổng thống Nixon. Bác Saul chuẩn bị kĩ cho những chuyến đi, lên lịch hẹn ở những thành phố diễn ra biểu tình với các giám đốc bệnh viện, các nhà bán buôn, các công ty vận chuyển. Khi tới nơi, lợi dụng sự náo nhiệt của đám đông, bác biến mất. Bác cởi rồi gấp cất đi bộ trang phục chống chiến tranh, mặc áo sơ mi, thắt cà vạt và đến chỗ hẹn. Bác Saul giới thiệu mình là giám đốc phát triển của Goldman&Cie, một công ty nhỏ về thiết bị y tế ở New Jersey. Bác muốn nắm bắt sự khác biệt về nhu cầu ở những khu vực địa lí khác nhau, đâu là sự kì vọng và đâu là sự không hài lòng của các bệnh viện và các bác sĩ, công ty Goldman&Cie phải làm gì để thâm nhập thị trường. Có phải là cần giao hàng nhanh không? Hay chất lượng sản phẩm? Hay dịch vụ bảo dưỡng? Có cần phải thiết lập kho trung gian ở mỗi thành phố? Ở mỗi bang? Bác Saul còn tìm hiểu cả thông tin về giá thuê nhà, mức lương và những chế độ xã hội cho người lao động. Trở về căn phòng nhỏ của mình nơi kí túc xá Đại học Maryland, bác tổng hợp toàn bộ thông tin ghi chép được vào hồ sơ lớn, rồi ghi chú tất cả những chỉ dẫn trên bản đồ treo trên tường. Bác chỉ có một ý nghĩ trong đầu: Từng bước chuẩn bị kế hoạch phát triển công ty của bố, khiến bố chỉ có thể tự hào chứ không thể chê trách được ở bất kì điểm gì ở bác. Đó sẽ là thời khắc vinh quang. Bác sẽ vượt qua em trai - người kĩ sư được nể trọng. Bác sẽ là người đảm bảo sự trường tồn của dòng họ Goldman.

Đôi khi bác Anita đi cùng. Thường là khi bố bác Anita cũng tham gia vào các cuộc biểu tình. Trong suốt cuộc diễu hành, với bác Anita bên cạnh, giáo sư Hendricks tin rằng bác Saul luôn ở cách vài hàng phía sau hoặc đang đi cùng với những người trong tổ chức ở phía trước. Cuối ngày, họ gặp lại nhau trên xe buýt. Giáo sư Hendricks nói với bác tôi:

- Cậu đã ở đâu thế Saul? Tôi không nhìn thấy cậu hôm nay.

- Em lẫn trong đám đông, thưa giáo sư Hendricks, trong đám đông này thôi ạ.

Năm 1972 đánh dấu đỉnh điểm hoạt động của họ. Mọi vấn đề đều nằm trong mối quan tâm của họ: vụ bê bối Watergate, bình đẳng giới cho phụ nữ, dự án Honeywell chống lại các loại mìn kích nổ tự động. Không quan trọng đó là vấn đề gì, bác Saul chỉ cần có thể đi cùng để tiếp tục theo đuổi kế hoạch riêng. Cuối tuần này thì bác đi biểu tình ở Atlanta, cuối tuần tiếp lại tham dự họp hội đồng về quyền lợi của người da màu, tuần sau nữa diễu hành ở Washington. Bác Saul dần hoàn thành việc kết nối đặt quan hệ hợp tác lâu dài với các bệnh viện lớn nhất.

Ông bà nội chỉ biết rằng con trai họ không ngừng xuôi ngược khắp mọi miền đất nước, nhưng lại tin chắc như đinh đóng cột con mình chính là một nhà hoạt động tận tụy cho quyền con người. Làm sao họ có thể tưởng tượng được thực tế ra sao?

Mùa xuân năm 1973, bác Saul đã sẵn sàng tiết lộ với bố chiến tích phi thường mà bác đã hoàn thành cho công ty: Đã có những đối tác sẵn sàng kí hợp đồng, những người bạn đồng hành tiềm năng đáng tin tưởng, một danh sách các kho cần thuê. Thế rồi trong cuộc biểu tình ngoài dự định ở Atlanta mà giáo sư Hendricks là nhà đồng tổ chức, bác Saul và bác Anita đã tham gia từ đầu đến cuối cuộc diễu hành ở hàng đầu tiên. Sẽ chẳng có hậu quả gì nếu không có bức ảnh cả ba người trên trang bìa tạp chí Time. Vì bức ảnh đó mà ông Max Goldman đã có cuộc cãi vã kinh thiên động địa với anh con trai cả. Sau đó họ không nói với nhau lời nào trong suốt mười hai năm. Bác Saul chỉ cần giải thích tất cả với ông nội nhưng lại không chịu vì không thể nuốt trôi lòng kiêu hãnh của mình.

Trên điện thoại, tôi cắt ngang lời bác Saul, hỏi:

- Vậy ra bác chưa từng là một nhà hoạt động ư?

- Chưa từng, Marcus ạ. Bác chỉ cố gắng phát triển Goldman&Cie để gây ấn tượng với ông nội. Tất cả những gì bác muốn là ông nội tự hào về bác. Bác cảm thấy mình bị bỏ rơi, bị tổn thương. Ông nội chỉ muốn điều hành tất cả theo cách của ông. Cháu nhìn xem nó đã dẫn chúng ta đến đâu.

⁎

Rồi họ cưới nhau. Ông nội Max Goldman không dự hôn lễ. Bác Saul vượt qua kì thi tập sự ở bang Maryland. Bác Anita được mời làm bác sĩ nội trú ở bệnh viện Johns Hopkins, cho nên họ bén rễ ở Baltimore. Bác Saul học luật thương mại và nhanh chóng trở thành luật sư thành đạt. Bên cạnh đó, bác cũng có những khoản đầu tư mát tay bên ngoài.

Họ sống bên nhau rất hạnh phúc. Tuần nào họ cũng đi xem phim, những ngày Chủ nhật hoàn toàn nghỉ ngơi thư giãn. Khi được nghỉ, bác Anita thường bất ngờ mang bữa trưa đến văn phòng cho bác Saul. Khi đến, bác nhìn vào văn phòng qua khung cửa kính và nếu thấy bác Saul quá bận tập trung vào việc, bác Anita sẽ đến nhà hàng Ý Stella ngay gần đó, gọi mì và tiramisu, rồi mang đến để sẵn ở chỗ thư kí của bác Saul với lời nhắn: “Một thiên thần vừa ghé qua.”

Qua nhiều năm, Stella trở thành nhà hàng yêu thích của họ ở Baltimore. Họ kết bạn với Nicola, ông chủ nhà hàng. Bác Saul cũng thỉnh thoảng tư vấn cho ông ấy một số vấn đề pháp lí. Woody, Hillel và tôi biết rõ nhà hàng Stella. Bác Saul và bác Anita thường đưa chúng tôi tới đó ăn.

Đám mây duy nhất ám ảnh hạnh phúc của họ trong những năm tiếp theo ở Baltimore sau cuộc hôn nhân là chưa có con. Không ai biết tại sao: Các bác sĩ đều nói tình trạng sức khỏe của cả hai đều hoàn hảo. Sau gần bảy năm hôn nhân, bác Anita mới mang thai và sinh Hillel. Sự chậm trễ ấy có phải là bất thường của tự nhiên hay trò đùa của cuộc đời khi đã sắp xếp cho Hillel và tôi chỉ cách nhau vài tháng?

Tôi hỏi bác Saul:

- Những gì bác kể với cháu có liên hệ gì với Madison?

- Những đứa trẻ, Marcus ạ, là những đứa trẻ.

⁎

Ba tháng sau khi bác Anita mất, Hillel và tôi tốt nghiệp đại học.

Woody dứt khoát bỏ dở việc học hành. Do bị mặc cảm tội lỗi hành hạ, Woody tìm đến Colleen ở Madison để cảm thấy được che chở. Colleen chăm sóc Woody với sự kiên nhẫn vô bờ. Ban ngày, Woody giúp Colleen ở trạm xăng, buổi tối anh phụ rửa bát đĩa tại nhà hàng Trung Hoa để kiếm thêm tiền. Ngoại trừ đến siêu thị thì Woody chỉ loanh quanh hoặc ở trạm xăng, hoặc ở nhà hàng Trung Hoa. Woody không muốn gặp Hillel. Hai người không còn nói chuyện với nhau nữa.

Còn tôi, lấy xong bằng tốt nghiệp đại học, tôi quyết định tập trung viết cuốn tiểu thuyết đầu tay. Đối với tôi, đó là khởi đầu của một giai đoạn vừa buồn thảm vừa tuyệt vời cho tới năm 2006 là năm phát hành cuốn tiểu thuyết đầu tay - G như trong Goldstein. Đó là năm mà đứa trẻ nhà Montclair, khách mời của Hamptons, đã có bước nhảy vọt, trở thành ngôi sao mới của nền văn học Mỹ.

Nếu một ngày bạn đến thăm bố mẹ tôi ở Montclair, chắc chắn mẹ tôi sẽ chỉ cho bạn “thư phòng”. Suốt nhiều năm, mẹ vẫn giữ nó nguyên vẹn. Mặc dù nhiều lần tôi năn nỉ mẹ sử dụng nó vào những mục đích hữu dụng hơn nhưng mẹ không quan tâm. Mẹ gọi đó là “Bảo tàng Markie”. Nếu bạn đến nhà chơi, chắc chắn mẹ tôi sẽ dẫn bạn lên đó. Mẹ sẽ đẩy cánh cửa và nói với bạn: “Đây là nơi Marcus viết sách”. Tôi không định ở lại nhà bố mẹ viết sách nếu như mẹ không khiến tôi bất ngờ với việc sắp xếp lại căn phòng dành cho khách thành một thư phòng. Mẹ bảo tôi hôm tôi từ trường đại học về:

- Nhắm mắt lại và đi theo mẹ, Markie.

Tôi vâng lời và để mẹ dẫn đến tận cửa phòng. Bố tôi cũng háo hức y như mẹ.

- Chưa được mở mắt đâu nhé. - Mẹ ra lệnh khi nhìn thấy mí mắt tôi động đậy.

Tôi cười. Cuối cùng mẹ nói với tôi:

- Vào đi, giờ thì con có thể mở mắt nhìn được rồi.

Tôi không cất được nên lời. Căn phòng dành cho khách, vẫn được tôi âm thầm gọi là ổ chuột vì nhiều năm chất chứa không biết bao nhiêu là đồ thuộc loại bỏ thì thương mà vương thì tội, đã thay da đổi thịt. Bố mẹ tôi dọn dẹp và làm lại toàn bộ: rèm mới, thảm trải sàn mới, giá sách mới. Đối diện cửa sổ là chiếc bàn làm việc từng thuộc về ông nội khi ông còn lãnh đạo công ty, vốn đã được giữ rất lâu trong kho.

- Chào mừng con đến thư phòng của mình. - Mẹ ôm tôi và nói. - Ở đây con sẽ yên ổn để viết.

Chính ở căn phòng này tôi đã viết nên tác phẩm về những người anh họ của tôi, G như trong Goldstein, cuốn sách về cuộc đời họ đã đánh mất, cuốn sách mà phải sau Thảm kịch tôi mới bắt đầu viết. Trong suốt một thời gian dài, tôi khiến mọi người nghĩ rằng cuốn tiểu thuyết của tôi được viết trong bốn năm. Nhưng những ai quan tâm đến trật tự thời gian trong tiểu thuyết đó sẽ nhận ra có một khoảng trống hai năm, bởi vì tôi muốn ỉm đi khỏi phải giải thích những điều xảy ra từ mùa hè năm 2002 cho đến ngày 24 tháng Mười một năm 2004, ngày xảy ra Thảm kịch.