Những Chàng Trai Baltimore

Theo kế hoạch do bố tôi và bác Saul triển khai, Goldman&Cie được bán vào tháng Mười năm 1985 cho Hayendras, một tập đoàn lớn ở New York.

Trước ngày diễn ra vụ mua bán, bố, bác Saul và ông bà gặp nhau ở làng Suffern, nơi Hayendras đặt trụ sở. Bố tôi và ông bà cùng đi ô tô từ New Jersey, bác Saul đi máy bay tới La Guardia rồi từ đó thuê ô tô tự lái.

Họ thuê ba phòng ở nhà nghỉ Holiday, suốt một ngày ngồi trong phòng đọc kĩ hợp đồng để đảm bảo tất cả đều đúng như thỏa thuận. Khi họ xong việc thì trời đã tối nên ông nội rủ mọi người đi ăn ở một quán trong khu phố. Tại bàn ăn, ông nội nhìn hai con trai, cầm tay họ và nói:

- Các con có nhớ những giờ phút trên chiếc ghế băng năm nào, chúng ta tưởng tượng viễn cảnh cùng điều hành công ty không?

- Bố thậm chí còn cho bọn con hút thuốc. - Bố tôi nói đùa.

- Và ở đây, chúng ta đã làm được, các con trai ạ. Bố đợi thời khắc này lâu lắm rồi. Lần đầu tiên, chúng ta cùng nhau quyết định số phận của Goldman&Cie.

- Lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng. - Bác Saul đính chính.

- Có thể, nhưng ít nhất nó cũng xảy ra. Vì vậy, tối nay chúng ta đừng buồn: Cụng li nào! Cho thời khắc này đã đến.

Họ nâng li rượu vang và cụng li. Rồi ông nội hỏi:

- Con chắc đây là ý tưởng hay chứ Saul?

- Việc chuyển nhượng cho Hayendras ạ? Vâng, đây là lựa chọn tốt nhất. Giá mua không thật cao nhưng hoặc mình bán cho họ hoặc là mình phá sản. Hayendras sẽ còn phát triển, tiềm năng có, họ sẽ biết cách phát triển công ty. Tất cả công nhân cũ đều sẽ có việc làm tại Hayendras, đó chính là những gì bố muốn, đúng không?

- Đúng vậy, Saul. Bố không muốn người nào thất nghiệp.

- Con tính rồi, đóng thuế xong, chúng ta còn lại khoảng hai triệu đô la. - Bác Saul tiếp tục giải thích.

- Bố biết. - Ông nội nói. - Về việc này, mẹ, em con và bố đã thảo luận. Bố muốn nói với các con rằng công ty này là của bốn chúng ta. Bố thành lập nó với hi vọng một ngày nào đó một trong hai con sẽ điều hành. Tối nay mọi chuyện đã diễn ra như thế. Các con đã thực hiện mong ước của bố nên bố rất cảm động. Tiền bán sẽ được chia đều ba phần. Bố và mẹ một phần, hai con mỗi đứa một phần.

Một hồi im lặng.

- Con không thể nhận. - Cuối cùng bác Saul lên tiếng, xúc động vì được tái hợp với gia đình. - Con không muốn nhận, con không xứng đáng.

- Sao con lại nói thế? - Ông nội hỏi.

- Bố, vì những gì đã xảy ra, con…

- Quên tất cả những chuyện đó đi, được không?

- Hãy để quá khứ lại phía sau, anh Saul ạ. - Bố tôi nài nỉ. - Nhờ anh mà hôm nay công nhân của chúng ta, kể cả em nữa, không bị rơi vào cảnh thất nghiệp và bố có thể tự chủ được tuổi già.

- Đúng thế Saul, nhờ sự giúp đỡ của con, bố mẹ có thể nghỉ ngơi dưới ánh mặt trời, có thể ở Florida như chúng ta vẫn mong mỏi.

- Em sẽ chuyển đến Montclair để ở gần văn phòng mới hơn. - Bố tôi nói tiếp. - Vợ chồng em đã tìm thấy một căn nhà tuyệt đẹp, với phần em có được từ vụ chuyển nhượng, em có thể trang trải. Ngôi nhà rất xinh xắn, trong khu phố cũng xinh xắn, đúng như em muốn.

Ông nội mỉm cười với hai người con trai và lấy từ cặp những tài liệu đã được công chứng.

- Bố đã thảo những bản thỏa ước này để hợp thức hóa việc sở hữu chia đều ba phần giữa chúng ta đối với tiền chuyển nhượng công ty. Khoản tiền này sẽ được chia đều làm ba phần, tức là mỗi người 666.666,66 đô la.

- Hơn nửa triệu đô la. - Bố tôi mỉm cười.

Tờ mờ sáng hôm sau, ông bà và bố tôi đã bị đánh thức bởi cuộc gọi của bác Saul. Bác gọi đến từng phòng, đề nghị mọi người nhanh chóng đến gặp bác ở phòng ăn.

- Đêm qua con nói chuyện với một người bạn. - Bác Saul vừa uống cà phê vừa giải thích, đầy phấn khích. - Anh ấy làm chứng khoán ở phố Wall. Anh ấy nói rằng Hayendras là doanh nghiệp còn ít được biết đến nhưng sẽ phát triển vượt trên cả những gì con nghĩ. Anh ấy nói theo một số tin đồn, nó có thể lên sàn năm nay. Mọi người có hiểu như thế nghĩa là gì không?

- Mẹ không chắc là mẹ hiểu. - Bà nội thật thà trả lời.

- Điều đó có nghĩa là nếu Hayendras lên sàn, giá trị của nó sẽ lên như diều gặp gió. Chắc chắn là vậy. Công ty nào niêm yết trên sàn chứng khoán là công ty ấy ăn lên làm ra. Vì thế, con đã suy nghĩ rất nhiều và con nghĩ chúng ta phải thương lượng việc chuyển nhượng Goldman&Cie lấy cổ phiếu, thay vì lấy tiền.

- Điều đó có gì khác? - Ông nội hỏi.

- Nó sẽ khác vào ngày Hayendras niêm yết trên sàn chứng khoán. Cổ phiếu sẽ tăng giá và phần của chúng ta cũng sẽ tăng theo. Sáu trăm nghìn đô la của chúng ta có thể có giá hơn thế. Con đề nghị thay đổi điều khoản hợp đồng, mọi người nghĩ sao?

Bác Saul đưa cho mọi người bản đề nghị thay đổi hợp đồng, nhưng ông nội sửng sốt:

- Saul, ý con là bán Goldman&Cie, chúng ta không nhận tiền mà chỉ nhận một mảnh giấy xác nhận sở hữu vài cổ phiếu của một công ty mà ta thậm chí còn không biết ư?

- Đúng thế. Con ví dụ thế này. Tưởng tượng hôm nay Hayendras có giá 1.000 đô la. Coi như bố sở hữu 1%, phần sở hữu của bố có giá 10 đô la. Nhưng nếu Hayendras lên sàn và người ta muốn đầu tư, giá trị của nó sẽ tăng theo cấp số nhân. Tưởng tượng giá trị của Hayendras tăng đột biến thành 10.000 đô la. Phần của bố cũng sẽ tăng lên thành 100 đô la. Tiền của chúng ta có thể sinh lời.

- Bố mẹ biết thị trường chứng khoán hoạt động ra sao. - Bà nói. - Mẹ hiểu là bố con muốn biết làm thế nào chúng ta trả tiền đi chợ, tiền điện? Tiền ảo không thanh toán được các hóa đơn. Và hơn nữa, nếu Hayendras không lên sàn hoặc không có ai hứng thú với nó, cổ phiếu sẽ tụt dốc và tiền của chúng ta sẽ mất giá trị.

- Tất nhiên, đó là một rủi ro…

- Không, không. - Bà ngắt lời. - Cần lấy tiền mặt. Bố mẹ không thể mạo hiểm tất cả. Bố mẹ đánh cược cả tuổi già ở đó.

- Bạn con bảo đó là vụ đầu tư thế kỉ.

- Quyết định là không. - Ông nội nói.

- Còn em? - Bác Saul hỏi bố tôi.

- Em cũng muốn tiền mặt. Em không tin vào vận may ở chứng khoán, quá mạo hiểm. Hơn nữa, nếu em muốn mua căn nhà ở Montclair…

Ông nội nhận ra sự thất vọng trong ánh mắt bác Saul.

- Nghe này Saul, - ông nói - nếu con thực sự tin vào chuyện cổ phiếu, không có gì cản trở con lấy phần của mình bằng cổ phiếu.

Chỉ có bác Saul lấy cổ phiếu. Một năm sau, Hayendras gia nhập thị trường chứng khoán. Mẹ tôi kể lại trong một ngày giá trị cổ phiếu nhân lên mười lăm lần. Trong vài giờ, số tiền 666.666,66 đô la của bác Saul đã trở thành 9.999.999,99. Bác Saul rốt cuộc thu được mười triệu đô la từ việc bán phần của mình sau có vỏn vẹn vài tháng. Đó cũng là năm bác Saul mua căn nhà ở Oak Park.

Sau khi thăm ngôi nhà tuyệt đẹp của anh trai, bố tôi hoàn toàn bị sức mạnh của thị trường chứng khoán thuyết phục. Đầu năm 1988, Dominic Pernell, giám đốc điều hành của Hayendras, gửi thông báo nội bộ về tình hình kinh tế đầy triển vọng và kêu gọi người lao động mua cổ phiếu công ty. Ông ta đã thuyết phục được bố tôi. Bố gom số tiền còn lại và thuyết phục ông nội làm theo.

- Chúng ta cũng nên mua cổ phiếu của Hayendras. - Bố tôi cố thuyết phục ông qua điện thoại.

- Con nghĩ thế à?

- Bố nhìn xem chúng đã mang đến cho anh Saul những gì: hàng triệu, hàng triệu đô la đấy!

- Chúng ta đáng ra nên nghe anh con vào thời điểm bán công ty.

- Vẫn chưa quá muộn bố ạ!

Bố tôi gom được 700.000 đô la, đó là tất cả tiền tiết kiệm của bố và ông nội. Tất cả gia tài của họ. Bố đổi tiền thành cổ phiếu của Hayendras mà theo những tính toán của mình, bố tôi tin rằng cũng sẽ biến họ nhanh chóng trở thành triệu phú. Một tuần sau, bố tôi nhận được cú điện thoại đầy lo lắng của bác Saul.

- Anh vừa nói chuyện với bố, bố nói là em đã đầu tư tiền của bố à?

- Bình tĩnh đi Saul. Vấn đề là gì nào?

- Em đã mua cổ phiếu nào?

- Tất nhiên là cổ phiếu của Hayendras rồi.

- Sao? Bao nhiêu?

- Không liên quan đến anh.

- Bao nhiêu? Anh cần phải biết em đã mua bao nhiêu?

- 700.000 đô la.

- Gì cơ? Em mất trí rồi à? Đó gần như là toàn bộ tiền của hai người!

- Vậy thì sao?

- Vậy thì sao à? Thôi nào, khoản đầu tư ấy là mối rủi ro quá lớn.

- Saul, lúc bán công ty, anh khuyên rất đúng là nên đổi hết thành cổ phiếu. Em sẽ thực hiện điều đó lúc này. Em không thấy có gì khác nhau cả.

- Thời điểm đó khác. Nếu thị trường xấu, bố sẽ mất toàn bộ tiền hưu trí. Ông ấy sẽ sống bằng gì?

- Đừng lo Saul. Một lần này thôi, hãy nghe em.

Ngày hôm sau cuộc điện thoại ấy, bố tôi ngạc nhiên đến tột độ khi thấy bác Saul ào vào văn phòng của mình tại trụ sở của Hayendras.

- Saul, anh làm gì ở đây thế?

- Anh phải nói chuyện với em.

- Sao anh không gọi điện?

- Anh không thể nói qua điện thoại vì quá nguy hiểm.

- Nói gì với em cơ?

- Nào, chúng ta sẽ đi dạo một vòng.

Họ rời đến khu vườn nhỏ nằm trong tòa nhà, tránh mọi cặp mắt nhòm ngó.

- Công ty không ổn. - Bác Saul nói với bố tôi.

- Sao anh lại nói thế? Em biết tình hình tài chính của Hayendras, nó rất ổn. Giám đốc điều hành Dominies Pernell còn thông báo cho nhân viên mua cổ phiếu. Hơn nữa giá cổ phiếu vẫn trên đà tăng.

- Tất nhiên là cổ phiếu tăng giá, vì tất cả công nhân đang đua nhau nhảy vào đó.

- Anh muốn nói gì với em nào, Saul?

- Bán cổ phiếu của em đi.

- Gì cơ? Không bao giờ.

- Hãy nghe anh thật kĩ này: anh biết anh đang nói gì. Hayendras không ổn, những con số rất đáng buồn. Pernell đúng ra không được bảo mọi người mua vào. Em phải bán hết các cổ phần ngay lập tức.

- Anh nói cái quái gì vậy, Saul? Em không tin.

- Em nghĩ là anh cất công từ Baltimore đến đây làm gì, nếu tình hình không nghiêm trọng?

- Anh khó chịu vì đã bán toàn bộ cổ phiếu của mình và không thể mua được nữa. Có phải thế không? Anh muốn em bán để mua lại à?

- Không, anh muốn em bán đi để thoát khỏi nó!

- Anh có thể để em thở chút được không Saul? Anh đã cứu công ty của bố, anh đã giúp bố đảm bảo tài chính lúc về già, anh tìm được việc làm cho tất cả người lao động. Bố yêu anh, anh là đứa con trai thiên tài! Dù sao thì anh luôn là người được bố yêu hơn cả. Dường như như thế vẫn chưa đủ. Anh còn trúng quả đậm khi làm tất cả những việc đó.

- Thì anh đã đề nghị mọi người nhận cổ phiếu vào thời điểm ấy.

- Anh chưa thấy đủ với sự nghiệp luật sư, một căn nhà lớn, những chiếc ô tô à? Anh muốn nhiều hơn thế nữa sao? Chính giám đốc điều hành bảo chúng ta mua, tất cả mọi người đều mua! Tất cả người lao động đều mua! Vấn đề của anh là gì? Anh điên tiết vì em cũng kiếm được chút tiền thêm hay sao?

- Cái gì? Lạ thật, tại sao em cứ không chịu nghe lời anh nhỉ?

- Anh lúc nào cũng muốn chèn ép em. Nhất là trước mặt bố. Khi chúng ta còn bé, trên chiếc ghế băng, ông ấy chỉ nói với anh! Saul cái này, Saul cái kia!

- Vớ vẩn.

- Thậm chí anh phải rút lui thì em mới có chút giá trị trong mắt bố. Mà ngay cả khi hai người không nói chuyện với nhau, anh có biết bao lần bố khiến em cảm thấy công ty có lẽ đã khá hơn nếu anh là người điều hành không?

- Nathan, em điên rồi. Anh đến đây chỉ để nói với em là Hayendras không ổn lắm, những con số rất xấu. Nếu những thông tin này lộ ra thì thị trường chứng khoán sẽ sụp đổ.

Bố tôi bất động một lúc.

- Anh có thông tin ấy ở đâu?

- Đơn giản là anh biết. Anh xin em hãy tin anh. Anh biết nó từ nguồn tin đáng tin cậy. Anh không thể nói nhiều hơn. Bán tất cả và nhất là đừng nói với ai hết. Không ai hết, em nghe rõ chứ? Anh đã phạm tội lớn khi thông báo tin này cho em. Nếu ai đó biết rằng anh báo trước cho em, anh có thể gặp vấn đề nghiêm trọng, cả bố và em cũng thế. Sẽ rất khó bán lượng cổ phiếu lớn như thế mà không gây nghi ngờ. Em phải bán nó thành nhiều đợt. Nhanh lên!

Bố tôi từ chối nghe theo lí trí. Tôi tin là bố đã bị lóa mắt bởi cuộc sống của bác Saul ở Baltimore và muốn có phần của mình. Tôi biết bác Saul đã làm tất cả những gì có thể, thậm chí đích thân tới tận Florida tìm ông nội, nhờ ông thuyết phục bố tôi bán cổ phiếu.

Ông nội gọi điện ngay cho bố tôi:

- Nathan, anh con đã đến gặp bố. Nó nói chúng ta nhất định phải bán cổ phiếu đi. Có lẽ chúng ta nên nghe.

- Không, bố ạ, chỉ một lần này thôi, xin bố hãy tin tưởng con.

- Nó nói sẽ giúp chúng ta đầu tư vào vụ khác tốt hơn. Thú thực là bố cũng thấy hơi lo…

- Anh ấy nên lo việc của mình thôi, buồn cười thật. Tại sao bố không tin con? Bố biết không, con cũng có thể làm tốt mọi thứ.

Tôi nghĩ bố tôi đã để tính tự ái của mình chiến thắng. Bố ra quyết định và muốn mọi người tôn trọng. Bố giữ nguyên ý kiến của mình. Không rõ bố tôi đưa ra quyết định đó dựa trên niềm tin chắc chắn của mình hay bởi muốn đối đầu với anh trai. Ông nội không muốn ép bố tôi, có lẽ vì ông không muốn đau lòng thêm lần nữa.

Trong khi mẹ tôi tiếp tục kể chuyện thì tôi nhớ lại một kỉ niệm tuổi thơ. Tôi nhớ lại mình năm bảy tuổi, tôi vừa hét tướng vừa chạy từ phòng khách sang phòng ăn:

- Mẹ! Mẹ! Bác Saul trên tivi kìa!

Đó là vụ thắng kiện đầu tiên của bác Saul được giới truyền thông loan tin, khởi đầu cho một chuỗi những vinh quang của bác. Trên màn hình, ngồi cạnh bác Saul là Dominic Pernell, thân chủ của bác. Tôi nhớ là trong nhiều tuần tôi tự hào kể với tất cả mọi người rằng trên tivi, trên báo có bác Saul và giám đốc công ty bố tôi. Điều tôi không biết lúc đó là Dominic Pernell bị cơ quan an ninh về các giao dịch tài chính bắt giữ vì bị phát hiện gian lận sổ sách tài chính để lừa đảo nhân viên Hayendras, nhằm tạo ra bản báo cáo tài chính tuyệt vời hòng bán cho nhân viên công ty hàng triệu đô la cổ phiếu của chính mình. Ông ta bị tòa án New York kết án 43 năm tù giam. Sau khi ông ta bị bắt giam, cổ phiếu của Hayendras sụp đổ hoàn toàn, giá trị của nó chỉ còn bằng 1/15. Công ty được một hãng nổi tiếng và lâu đời của Đức mua lại với giá bèo bọt. Bảy trăm nghìn đô la của bố và ông nội tôi chỉ còn đáng giá 46.666,66 đô la.

Đối với bố tôi, Baltimore như một sự trừng phạt. Ngôi nhà của gia đình bác Saul ở Baltimore, những chiếc ô tô, biệt thự ở Hamptons, kì nghỉ ở Whistler, sự xa hoa trong dịp lễ Tạ ơn, căn hộ ở Buenasvista, nhân viên an ninh tại Oak Park coi chúng tôi như kẻ trộm. Tất cả nhắc nhở bố tôi rằng anh trai đã thành công ở đúng nơi bố tôi thất bại.

⁎

- Cháu ăn trưa với mẹ và được nghe kể về vụ bán công ty cho Hayendras, rồi bố cháu đã đánh mất tiền tiết kiệm.

- Ngay sau khi bác biết bố cháu mua những cổ phiếu đó, thực sự bác đã rất cố gắng thuyết phục bố cháu bán đi. Sau sự kiện ấy, bố cháu giận bác vì không giải thích rõ ràng hơn. Nhưng cháu phải hiểu là vào thời điểm đó, Dominic Pemell đang bị ủy ban an ninh về các giao dịch tài chính điều tra, ông ta liên hệ với bác, đề nghị bác bào chữa cho, bác biết ông ta đã nói dối công nhân và đã bán cổ phần của mình cho họ. Bác không thể tiết lộ với bố cháu: Bác biết bố cháu là người trọng nghĩa khí, chắc chắn bố cháu sẽ cảnh báo những người khác. Có hàng nghìn người giống như bố cháu đã đầu tư rất nhiều tiền vào cổ phiếu của công ty. Nhưng nếu sự việc vỡ lở, nếu ủy ban biết bác cung cấp thông tin cho bố cháu, chắc chắn cả nhà mình sẽ đi tù. Bác chỉ có thể van xin bố cháu, nhưng bố cháu không chịu bán.

- Ông nội có giận bố cháu không?

- Bác không biết. Ông luôn nói là không. Sau vụ đó, rất đông nhân viên ở Hayendras bị sa thải, nhưng bố cháu may mắn giữ được vị trí. Chỉ có điều ông nội bị mất khoản tiền hưu trí. Kể từ đó, bác là người giúp ông.

- Có phải bác giúp ông vì trận cãi nhau năm nào, để xin lỗi ông không?

- Không, bác giúp vì ông là bố của bác. Bởi vì ngay cả một đô la ông cũng không có. Bởi vì tiền của bác kiếm được cũng là nhờ ông. Bác không biết bà nói gì với cháu về trận cãi nhau ấy, nhưng thật sự đó là sự hiểu nhầm tai hại. Nhưng bác quá ngốc, quá kiêu hãnh, tính tự ái quá cao nên không chịu giải thích rõ ràng. Đó chính là điểm chung giữa bác với bố cháu: Có những khoảnh khắc chúng ta không muốn nghe lí trí để rồi sau đó tiếc nuối suốt cuộc đời.

- Bà bảo tất cả là do bác quá đam mê các phong trào đòi quyền con người.

- Bác chưa bao giờ từng thực sự đam mê với phong trào đòi quyền con người.

- Vậy bức ảnh trên bìa tạp chí là sao ạ?

- Bác chỉ tham gia biểu tình đúng một lần, để làm vui lòng bố bác Anita khi đó là một nhà hoạt động đầy nhiệt huyết. Bác gái cháu và bác đứng ở hàng đầu và thật không may, lại có tấm ảnh đó. Chỉ thế thôi.

- Sao lại vậy cháu không hiểu. Bà nội kể rằng bác lên xe đi khắp nơi.

- Bà không biết toàn bộ câu chuyện.

- Thế bác đã làm gì? Ai khiến ông nội tin rằng bác đã tham gia quá sâu vào đấu tranh đòi quyền con người? Dù sao, hai người đâu có nói chuyện gì suốt mười hai năm!

Đúng lúc bác Saul chuẩn bị vén bức màn bí ẩn giúp tôi thì tiếng chuông cửa cắt ngang. Bác Saul đặt điện thoại xuống ra mở cửa. Tôi nghe có giọng nói phụ nữ.

- Markie, - bác cầm lại điện thoại và nói - bác có việc phải đi rồi con trai ạ.

- Là cô Faith à?

- Đúng.

- Bác đang hẹn hò với cô ấy à?

- Không.

- Nếu đúng là thế thật thì bác cứ nói thẳng với cháu. Bác cũng có quyền quen ai đó chứ.

- Bác không hẹn hò gì cả, Markie ạ. Không phải với cô ấy, không phải với bất cứ ai. Đơn giản bởi vì bác không muốn. Bác chỉ yêu bác gái và vẫn yêu bác gái cháu thôi.