Khi họ đáp xuồng cao su quay về, đoàn xe tăng không còn đấy nữa. Đoàn xe đã ra trận. Lêônit Ximban và Kôletnisuc đã ngồi trên một chiếc ô-tô bọc sắt đi cùng với đoàn xe tăng và dẫn đường đi Ôđetxa. Raitxa Lvôpna muốn đi với chồng bằng ô-tô bọc sắt nhưng người ta không cho bà đi. Người ta bảo bà: “Việc này không có quy định trong điều lệnh.”

Tất cả sự việc diễn ra gấp rút đến nỗi bà không kịp chào từ biệt Kôletnisuc nữa và chỉ còn có thể thét lên sau chiếc xe hơi bằng một giọng yếu ớt: “Jorjơ, đừng có cậy tài nhé! Đừng có liều lĩnh nhé!” Nhưng Kôletnisuc có nghe thấy nữa đâu, ông chỉ vẫy tay thôi. Còn Lêônit Ximban nằm trong một chiếc xe tăng khác, lấy phấn viết lên nắp xe dòng chữ: “Ôđetxa là của chúng ta!” anh đưa hai tay lên miệng làm loa và hét to:

— Ta sẽ gặp nhau! Ở khu ủy! Trông hộ chú bé nhé!

Trên địa điểm đoàn xe tăng đỗ lúc trước, nay là cơ quan bộ tư lệnh xe tăng, mấy chiếc lều phủ bằng cỏ dại năm ngoái, bằng những cành thông mang từ phương bắc xuống và bằng cỏ tươi, còn xanh, ba chiếc xe vạn năng, chất đầy vũ khí và hành lý, lại thêm hai chiếc xe năm tấn có mui, xếp đặt như kiểu toa xe lửa, một dùng cho bộ tư lệnh, một dùng cho điện đài.

Người chỉ huy đặt bàn chân đi ủng binh nhì lên bậc toa xe. Ông chống khuỷu tay vào đầu gối và đọc nhanh những bức điện màu vàng do một cô nhân viên điện đài trẻ tuổi đưa cho; cô này có bộ tóc uốn màu hạt dẻ xõa xuống trước mặt, một chiếc mũ ca-lô mùa hè mới tinh đội lệch nom rất đỏm dáng. Vị chỉ huy mặc bộ quân phục ga-bac-đin rộng thùng thình với những túi lớn có khóa rút đội mũ cát-két mùa hè bằng ka-ki đính phù hiệu tròn cấp tướng; chiếc mũ đã nhầu nát, hơi ngửa ra sau gáy nom rất hùng dũng.

Những bức điện mật mã chắc hẳn chứa đựng điều gì không vui, vì vị chỉ huy cứ khịt mũi luôn, tỏ vẻ bực tức như một con dím, và mân mê bộ ria bàn chải:

— Quỷ bắt cả lũ chúng nó đi! — ông nói, rồi không xoay người lại, chỉ hơi quay đầu về phía sau hét: — Đồng chí tiểu đoàn trưởng cơ giới!

— Thưa đồng chí thiếu tướng Cận vệ, cho phép tôi báo cáo — Viên thượng sĩ súng máy tiến lên nói.

— Thế nào? — Vị chỉ huy không quay lại, nói có vẻ bực tức.

— Tuân lệnh đồng chí, chúng tôi vượt qua đầm nước mặn và đã có mặt tại đây. Những điều chú bé báo cáo đã được hoàn toàn xác minh, chúng tôi đã tìm thấy lá cờ của một chiến hạm thuộc Hạm đội đỏ trong một cái giếng trên thảo nguyên ở sườn 16-45. Chú bé thuộc đơn vị du kích ngầm dưới đất, chú thiếu niên tiền phong Pêchya hiện có mặt.

Vị chỉ huy quay phắt người lại. Nét mặt ông dịu di, đôi mắt rực lên một vẻ tò mò đặc biệt;

— Thế thì bảo chú ta lại ngay đây! Chú thiếu niên tiền phong Pêchya đâu rồi?

Pêchya đứng thẳng, áp lá cờ vào ngực, tự nhiên rụt rè lạ lùng trước mặt vị tướng.

Muxtapha đứng nghiêm cạnh chú, lấy khuỷu tay khẽ đẩy chú.

— Bước lên, thủ trưởng gọi đấy.

Pêchya tiến lên mấy bước rồi đứng lại.

— Chú bé đây à?— Vị chỉ huy vừa hỏi vừa đưa mắt ngắm chú.

— Báo cáo đồng chí thiếu tướng, đúng ạ — Viên thượng sĩ nói.

Pêchya cảm thấy nghẹn thở.

— A, chào chú thiếu niên tiền phong Pêchya — Vị chỉ huy vừa nói vừa chìa bàn tay trái ra vì bàn tay phải của ông bị băng.

— Kính chào đồng chí thiếu tướng cận vệ — Pêchya nói dõng dạc, đặc biệt thích thú khi dùng hai chữ “Cận vệ” hùng dũng và mới lạ; chú chìa lá cờ bọc ngoài chiếc thẻ Đoàn và mảnh giấy của anh thủy binh Layrôp thuộc Hạm đội đỏ viết trước lúc chết.

VỊ chỉ huy bắt đầu đọc thong thả, lúc ấy trời đã hơi tối. Viên phụ tá lặng lẽ đến bên cạnh, bấm đèn pin soi mảnh giấy cho ông. Vị chỉ huy đọc xong, gập mảnh giấy lại, trân trọng bỏ vào túi áo ngực rồi lấy kim băng cài miệng túi. Sau đó, ông đỡ lấy lá cờ từ tay Pêchỵa, rồi cũng thong thả giở ra.

— Thưa đồng chí thiếu tướng Cận vệ.! — Một giọng cất lên — Theo lệnh đồng chí, tôi, đại úy Iêgôruskin, chỉ huy tiểu đoàn Cận vệ đến báo cáo.

Có tiếng vải lều sột soạt hất về phía sau do một bàn tay đưa lên chào.

— Khoan đã — Vị chỉ huy nói.

Ông vẫn không nhúc nhích, người hơi cúi, hai tay nâng thẳng lá cờ. Có thể tưởng là ông khóc. Thình lình ông đứng thẳng người lên hò to:

— Nghiêm! Dàn hàng ngang chào cờ!

Thực ra, ông không cần hô khẩu lệnh ấy: các sĩ quan và binh sĩ vây quanh điện đài, trước khi nghe tiếng hô của ông, đã đứng nghiêm từ lâu, mắt gắn chặt vào nền lụa lá cờ mà người phụ tá dùng đèn pin chiếu sáng.

Vị chỉ huy quỳ một chân xuống đất rồi đưa lá cờ lên hôn.

Một lần nữa Pêchya lại nhìn thấy nét mặt của anh thủy binh, đôi mắt nghiêm nghị, đăm đăm, và cái miệng đẹp màu đất của anh có quầng xanh của thần chết.

Không khí bị trận pháo kích xô đẩy, chuyển động dữ dội. Gần đâu đó, run rẩy tiếng động cơ của một trạm phát điện dã chiến. Ánh đạn súng trường và đạn phá chạy lằng nhằng trên mây. Ở chân trời phía tây, lững lờ những quả pháo sáng, pháo hiệu chấm gạch vẽ thành những vòng cung dài, những hình vòm đầy dọa nạt cắm sâu vào bầu trời đen tối. Pháo sáng muôn màu luôn luôn rực cháy trên trời. Có tiếng máy bay ném bom ban đêm. Đôi lúc xung quanh sáng rực lên vì ánh chớp thoáng qua của một viên đại bác nổ gần, mảnh đạn réo lên như những sợi dây đứt phựt phía trên bờ dốc. Pêchya cảm thấy hình như chính đất nước xô-viết đang chào bằng sấm chớp thành tích của người thủy binh Hạm đội đỏ Lavrôp.

Đồng chí thiếu tướng đứng dậy, cẩn thận cuộn lá cờ lại, trao cho người phụ tá. Sau đó, ông đưa tay nắm lấy vai Pêchya. Chú bé sẵn sàng ngả vào lòng ông nhưng đồng chí thiếu tướng vẫn đưa thẳng tay giữ chú lại.

— Khoan đã — Ông nói — Nhân danh Chủ tịch đoàn Xô-viết tối cao của Liên bang cộng hòa xã hội xô-viết tôi tặng chú huân chương “Chiến công”. Trung úy!

Nhưng người phụ tá của ông đã biết từ trước. Anh đã chạy đến toa xe bộ chỉ huy, mang về một cái tráp sắt. Anh mở khóa, soi đèn bấm vào bên trong. Những tấm huân chương lóe sáng. Anh chọn một tấm huân chương “Chiến công” lớn, bằng bạc, có dải màu xám, rồi tươi cười và kính cẩn đưa lên thiếu tướng.

— Đồng chí hãy gắn lên ngực chú thiếu niên tiền phong — Thiếu tướng nói.

— Thưa đồng chí thiếu tướng Cận vệ, xin tuân lệnh! — Viên phụ tá vui vẻ trả lời và mở chiếc kim băng hãy còn cứng, gài tấm huân chương lên cái áo ngoài cũ rách, nhem nhuốc bụi đường hầm của chú bé.

— Tên em? — Thiếu tướng hỏi giọng ngắn gọn, vẫn giữ chú bé ở một khoảng cách bằng cánh tay đưa thẳng của ông.

— Thưa đồng chí thiếu tướng Cận vệ, Batsây ạ — Pêchya vừa đáp vừa cảm thấy không thể không liếc nhìn tấm huân chương đang lóe lên một ánh sáng thần kỳ mãnh liệt trên ngực chú.

— Ta chúc mừng em được nhận sự khen thưởng cao quý này! — Thiếu tướng cất cao giọng nói.

Đầu óc Pêchya quay cuồng: lời thề quân sự, câu đáp lễ của một thiếu niên tiền phong, chú tưởng mình đáp lại chững chạc lắm, nhưng kỳ thực chú chỉ lắp bắp những tiếng lộn xộn:

— Thưa đồng chí Cận vệ... Luôn luôn sẵn sàng phục vụ Liên-xô... Rất cám ơn... Em sẽ cố gắng cho xứng đáng...

— Chào mừng chú thiếu niên tiền phong vinh quang, quân Cận vệ hãy cất tiếng reo chiến đấu! — Thiếu tướng hô to hơn nữa, ông thẳng người, đưa tay lên vành chiếc mũ cát-két nhàu nát và bẹp gí trên gáy.

Chỉ đến lúc tiếng “hu-ra” ngắn gọn của quân Cận vệ vang lên, thiếu tướng mới kéo Pêchya vào lòng; ông lấy tay áo quân phục lau bộ mặt đầy mồ hôi và bụi của mình rồi hôn chú bé ba lần: hai lần trên má bên này, một lần trên má bên kia, rồi nghĩ sao đó, để cho công bằng, ông lại đặt một cái hôn thứ tư lên bên má bị thiệt. Pêchya ngửi thấy mùi nước thơm “Kraxnaia Môxkôva” rất dễ chịu tỏa ra từ người thiếu tướng, thứ nước thơm mà mẹ chú rất ưa thích.

— Chúng tôi được tự do chứ ạ? — Viên thượng sĩ súng máy nói.

— Các đồng chí sẽ được tự do sau khi chiến thắng, bây giờ thì chưa — Thiếu tướng đáp — Bây giờ, đưa chú thiếu niên tiền phong này ra, mời chú một bữa cơm ngon theo kiểu Cận vệ chúng mình. Thay vào lạng rượu vốt-ka, cho chú một bánh súc-cù-là thật nhiều ca-lo. Chú ấy sẽ cùng đi Ôđetxa bằng chiếc xe vạn năng của tôi. Các đồng chí có thể giải tán.

— Thưa đồng chí thiếu tướng Cận vệ, xin tuân lệnh!