Đêm ấy, trời mưa rất to. Sáng dậy, thảo nguyên ướt át mịt mù sương phủ. Thỉnh thoảng nhìn qua lỗ châu mai, Xiniskin Jêleznư nhận thấy một bụi tường vi nặng trĩu những quả vàng ối bị gió táp tơi bời. Gió rét và rất khó chịu. Mây xanh bay là là trên thảo nguyên. Xiniskin cuộn mình trong chiếc áo ca-pốt nhưng không ấm lên được. Bác bị sốt. Đôi môi xám xịt mím chặt, Xiniskin cố thở bằng mũi. Bác cảm thấy hơi thở mình nong nóng, tiếng máu đập nặng như chì. Bác cố không ho nhưng đôi khi cũng phát ra một cơn ho dữ dội nghe như tiếng xé vải.
Bác ốm nặng và mọi người xung quanh biết là bác không sống được lâu nữa. Nhưng bác cố giấu bệnh tình và không để cho ai nói tới. Nếu có ai nói đến bệnh tình của bác, bác lại quằn quại khủng khiếp. Thậm chí có khi bác phát điên lên. Secnôivanenkô đã viện đủ cớ để miễn nhiệm vụ canh gác ở cửa ra vào cho bác nhưng bác một mực không chịu. Trái lại bác tìm mọi cách để được làm nhiệm vụ. Secnôivanenkô hiểu điều đó. Xiniskin muốn thử không khí trong lành. Ngoài ra, bác lại xấu hổ về bệnh ho khủng khiếp của mình. Đứng gác, bác có thể khuây đi, không sợ làm phiền đến đồng chí. Bác thở không khí trong lành và ho.
Đêm ấy, bác cảm thấy khó chịu lạ thường. Cơn sốt phát từ buổi chiều và kéo dài suốt đêm. Sáng ra, con sốt vẫn chưa lui và cơn ho như xé phổi. Cố nén những cơn ho đau đớn, mồ hôi nhờn lấp lánh, trên vầng trán xương và gò má, Xiniskin Jêleznư nhìn ra thảo nguyên qua khe hở. Bỗng bác trông thấy một người bước giữa đám cỏ dại không phải đường đi. Anh ta có vẻ bị lạc đường hay đang tìm một vật gì trên thảo nguyên, thỉnh thoảng lại đứng dừng lại, nhìn khắp tứ phía có vẻ sợ hãi. Đây là một người thành thị, mặc áo tuýt-xo, đầu không mũ, tay cắp chiếc cặp da lớn màu vàng! Bùn lấm đến tận đầu gối, bị trận mưa đêm ướt sũng, tóc bết vào trán, râu mép rối tít, người đó đi thẳng đến chỗ Xiniskin, nhìn về phía trước nhưng mắt không thấy gì hết. Anh ta đến sát quá đến nỗi Xiniskin nghe được cả tiếng thở hổn hển, mãnh liệt và thấy rõ từng nét trên gương mặt đỏ bừng, đầy những chấm lạ kỳ và những vết bùn nhỏ.
Đi ngay vào giữa những bụi cây, gai mắc cả vào quần, người đó biến khỏi tầm mắt của Xiniskin. Bác chưa kịp nhận ra người kia và tại sao anh ta đến đây, thì nghe có tiếng chó săn sủa tiếng một, người hét xa xa, những phát súng nổ, và người cắp chiếc cặp màu vàng vấp ngã đâu đó ở bên trên, đâm thẳng vào một bụi cây. Hai con chó béc-giê Đức, lao vút qua trên người anh ta, nhảy lùi lại đằng sau rồi đứng sững trước mặt, vểnh mấy cái tai cắt nhọn hoắt, đuôi run run, rống lên những tiếng sủa độc ác và cắt quãng.
— Các bạn, các đồng chí! Cứu tôi với! — Người nọ kêu lên, đầu chúi xuống đất và Xiniskin thấy máu trên ống tay áo tuýt-xo rách.
Tiếng kêu ấy và nhất là tiếng các “đồng chí“ đầy lo sợ và hy vọng làm cho Xiniskin hết sức kinh ngạc, nên bác thò đầu ra khỏi hầm và hỏi:
— Anh làm gì đấy? Anh là ai?
Người kia ngẩng mặt lên, nhưng đàn chó nhảy chòm ngay vào người anh, để cẳng lên vai và sủa dử tợn hơn nữa. Nhưng người nọ đã kịp trông thấy Xiniskin với chiếc áo ca-pốt cũ, bám đầy bụi hầm, chiếc mũ cát-két da, một chiếc kê-pi “chính ủy”, một băng tiểu liên thay cho thắt lưng, hai mắt sâu hoắm trên một hộ mặt xương xẩu màu đất.
— Đồng chí, tôi là người của các anh... của các anh... Hãy giết những con quỷ này đi cho tôi — Anh ta rền rĩ — Anh biết rõ đấy, tôi là người của các anh. Tại sao anh cứ đứng nhìn tôi? Tôi không hiểu — anh ta nói, gần như muốn khóc.
Trong lúc đó, nghe có tiếng chân người chạy, những tiếng hét bằng tiếng Đức, và liền ngay đó, một tiếng súng nổ. Viên đạn rít lên như tiếng roi quất. Lá, quả, và những giọt nước mưa, trên các bụi cây đổ rào rào.
Xiniskin quả quyết nhảy bổ tới trước và dùng báng súng đánh đàn chó. Một con lập tức bị ngay một cú khủng khiếp, đầu giập ra, con kia nhảy xổ vào bác, nhưng người cắp cặp đã đứng lên được, lấy hết sức đá cho nó một cái. Con chó rống lên và, ngay lúc đó, Xiniskin nện thêm một báng súng vào đầu nó. Chỉ một nháy mắt bác đã đẩy người cắp cặp vào trong hầm trú ẩn, đưa anh ta xuống dốc dẫn về đường hầm.
— Bây giờ, nghiêm! Giơ tay lên! Và không được quay lại
Người cắp cặp sợ hãi giơ tay lên.
— Bước! — Xiniskin ra lệnh.
Mặc dù không nhìn thấy gì trước mặt, người nọ vẫn đi tới, chân giơ lên cẩn thận như con cò. Xiniskin soi đèn cho anh ta. Người nọ nhận ra một con đường hầm rất hẹp.
— Bò! — Xiniskin nói.
Người nọ chống cả tay lẫn chân, miệng cắn lấy cặp rồi bò. Sau một thời gian ngắn, lại thấy có ánh sáng lờ mờ trên lưng và người nọ thấy mình đã ở trong một cái hang nhỏ.
— Đứng!
Anh ta đứng dạy.
— Giơ tay lên!
Anh ta giơ tay và dựa vào bức tường đất ẩm, kẹp chặt chiếc cặp vào hai đầu gối. Một ngọn đèn pin nhỏ rọi vào mặt. Rõ ràng có người đang kiểm tra anh. Rồi ngọn đèn con tắt ngấm... Mười lăm, thậm chí đến hai mươi phút trôi qua trong bóng tối hoàn toàn. Cuối cùng một vệt ánh sáng hiện ra ở đằng xa. Nó đung đưa và tiến lại gần. Trong đường hầm, một người xách đèn bão đang đi tới.
— Có chuyện gì thế? — Anh ta nghe một tiếng nói quen thuộc trong cùng bóng tối.
Cây đèn lồng giơ cao lên. Một luồng ánh sáng có khía rọi lên người cắp cặp và Secnôivanenkô nhận ra Kôletnisuc. Ngạc nhiên, ông suýt buông rơi cây đèn lồng, ông chắc là một người nào chứ không phải Kôletnisuc.
— Anh đến làm gì đây? — Ông kêu lên, gần như hốt hoảng — Còn cửa hàng?
— Ma bắt nó đi! — Kôletnisuc nói, thở hổn hển và hai cánh mũi phập phồng — Anh có thể tự buôn bán lấy, tôi không làm “Anh em Pơtasnikôp“ cho anh nữa đâu!
— Sao thế? Anh sao thế? — Secnôivanenkô mất cả bình tĩnh không tìm ra chuyện để nói — Anh sao thế? Làm sao... làm sao anh lại rơi xuống đây?
— Rơi xuống! — Kôletnisuc nói — Tôi đã lùng suốt đêm, qua thảo nguyên, xung quanh các trang trại Uxatôvô, để đánh hơi tìm những hầm mộ chết tiệt của các anh.
Vẫn theo thói quen, trong những lúc phấn khởi như vậy, Kôletnisuc thường nói một thứ tiếng pha lẫn những tiếng Nga với tiếng Ukren, thứ tiếng nói của vùng Hắc-hải mà người ta gọi là “xuocjik”, nghĩa là một thứ hổ lốn lúa mạch và lúa mì.
— May mà bọn chó chết tiệt không xé xác tôi ra và bọn Rumani không tóm được tôi.
— Khoan đã — Cuối cùng Secnôivanenkô dần dần bớt ngạc nhiên, nói — Khoan đã, Jôra!
Ông nhíu trán lại và lim dim đôi mắt.
— Anh có quyền gì — Ông nói rít trong miệng — Anh có quyền gì mà được bỏ vị trí chiến đấu? Anh có biết như thế là thế nào không? Anh là một tên đào ngũ! Anh hiểu chưa?... Tại sao anh im lặng thế?
— Tôi bị phá sản — Kôletnisuc buồn rầu đáp — Như thế được chưa? Và anh có thể xử phạt, hay thậm chí bắn chết tôi đi... Thực thế, các đồng chí — Giọng nói của Kôletnisuc có vẻ như hét chứ không phải là nói — Các anh đã giao cho tôi một nhiệm vụ như thế nào? Không phải một nhiệm vụ, đấy chỉ là một nhà ngục! Chỉ toàn bọn kẻ cắp! Thử hỏi một người xô-viết có thể chịu được như vậy không? Các đồng chí cứ nghĩ mà xem...
Kôletnisuc đứng đã mỏi, buồn rầu ngồi thụp xuống, lưng tựa vào tường. Bỗng ông nhớ lại tất cả những điều đã xảy ra, người ta đã làm nhục ông như thế nào, người ta đã lừa gạt ông ra sao, và ông hét lên như điên. Ông lại đứng phắt lên và nện gót chân xuống đất.
— Ôi quân khốn nạn! Đồ ghẻ lở độc ác! Quân kẻ cắp! Ăn bám! Schmucklers! — Ông hét lên và suýt khóc òa lên vì nhục nhã — Nếu nó rơi vào tay tôi, thằng Môtsiônưkhơ kia! Tôi sẽ cho nó biết tay! Một thằng kẻ cướp như nó! Đồ chó chết có một không hai... Còn thằng vô lại, thằng ăn cắp Iônen Mirêa... Nhưng, tên này, được... Nó đã được gì? Tôi đã cho nó một trận đích đáng... — ông nói, chợt bình tĩnh lại rồi nhếch ria lên mỉm cười có vẻ độc ác — suốt đời nó sẽ mãi mãi nhớ tới tôi nếu nó không bị toi mạng trong buồng để hàng. Được, hẵng biết thế! — Kôletnisuc trao cái cặp màu vàng cho Secnôivanenkô.
— Cái gì thế này? — Secnôivanenkô hỏi, ngần ngừ, tay cầm lấy cặp.
— Cái cặp của thằng Iônen Mirêa khốn nạn — Hai cánh mũi lại phồng lên, Kôletnisuc xác định — Anh có thể nhận lấy. Ở đấy có số vốn còn trong quỹ, tiền mặt, vàng với tờ hối phiếu nổi tiếng của Mêfôdi Muntêanu và bày chó đẻ: Bá-linh, Viên, Bucaret, Ăngkara, Côpen- hago, Môngtêviđêô...
Ông lại nổi giận nhưng tự trấn tĩnh nhanh chóng để vừa nói vừa mỉm cười buồn bã và khiêm tốn:
— Đấy, có thể nói đó là tất cả vốn liếng còn lại của cửa hàng đồ cũ “Jorjơ“.