Trong thời gian ấy ở ga hàng hóa Ôđetxa — Cảng đã xảy ra như sau.
Trong quá trình lập đoàn tàu chở đạn dược cho mặt trận phía đông, có bốn toa xe nằm trong tình trạng không chạy được. Những người thợ máy khi kiểm tra các toa xe đã dán ngay vào những bảng yết thị mang dòng chữ “Phải sửa chữa” và báo cáo trường hợp này cho người đặc nhiệm lập đoàn tàu. Người đặc nhiệm chạy tới chỗ tên chỉ huy quân sự Đức. Tên sĩ quan nghiêm nghị lắng nghe, nhìn chòng chọc bằng đôi mắt xanh nhạt vào lông mày người kia, rồi trịnh trọng nói “Xô” và đội chắc lại chiếc mũ cát-két cứng trên đầu. Tên sĩ quan đứng dậy sau chiếc bàn và tì lên cái gậy nhôm — hắn có một cái chân giả mà rõ ràng là hắn hoàn toàn chưa quen sử dụng — đi về phía đoàn tàu. Đến đấy, hắn thấy hai người thợ máy mặc áo màu sẫm bê bết dầu mỡ, tay còn cầm một nằm giẻ. “Tụi mày?“ tên sĩ quan hỏi người đặc nhiệm và, không đợi trả lời, thân thể gầy còm của hắn chợt co giật. Hẳn hét to lên một tiếng rất khác thường bằng giọng cổ và run run rút khẩu súng ngắn Uante ra khỏi bao. Nhưng tên sĩ quan không bắn, mặc dù những ngón tay gầy guộc của hắn đã mò mẫm tìm cò.
Tên chỉ huy không bắn vì hắn đã nhìn thấy trên thành xe một tờ giấy trắng có dòng chữ: “Phải sửa chữa”. Trong điều kiện đó, hắn đứng trước một sự việc đã được một tài liệu thích đáng chính thức công nhận. Tụi này đã xử sự phải phép, đúng theo luật lệ: sau khi kiểm tra, thấy toa xe bị hư hỏng, chúng đã báo cáo ngay cho những người chỉ huy của chúng về việc đó và dán lên toa xe phải sửa chữa những yết thị cần thiết.
Tên chỉ huy không hoàn toàn tin cậy một người Nga nào. Hắn sẵn sàng bắn chết tất cả, hết đứa này đến đứa khác. Hắn còn nhớ quá rõ mùa đông trước Mạc-tư-khoa, nơi hắn đã phải bỏ lại một cái chân giá cóng. Nhưng nói cho cùng, hai tên kia đã không làm gì sai. Chúng đã xử sự đúng theo yêu cầu. Phải, nếu bắn hết tụi Nga thì lấy ai làm việc ở đường xe lửa cho? Cần chú ý tới điều đó. Phải thấy việc chúng kịp thời phát hiện ra các toa xe hỏng là tốt nữa. Thật nguy hại nếu các toa chở mìn bị đổ nát nhừ ở dọc đường và nếu xảy ra một tai nạn! Việc chó má thật! Vậy hẵng cho bọn vô lại kia được sống!
Tay vẫn cầm khẩu súng ngắn, tên chỉ huy khẽ khập khiễng cái chân giả, vòng quanh đoàn tàu, dừng lại trước mỗi toa phải sửa chữa và đọc tờ yết thị. Tất cả đều hợp lệ. Tên chỉ huy yên trí. Thân thể hắn dần dần thôi co giật. Cho dù các toa xe không cần phải sửa chữa tí nào, điều này không hề lởn vởn trong đầu óc hắn ta, chúng cũng đã quá tốt, đã cẩn thận báo cho biết kịp thời. Không có tí ác ý nào. Nếu có ác ý, người ta đã không báo cho biết, người ta đã giấu những chỗ hư hỏng, người ta đã cho chạy và đoàn tàu đã bị nổ tan đâu đó trên đường với toàn cả đơn vị rồi. Còn phải cảm ơn Chúa là điều đó đã không xảy ra!
Có hai toa phải sửa chữa vì hộp trục không dùng được nữa, hai toa khác, phanh bị hỏng. Đó là những sự cố hoàn toàn thông thường.
Xem đồng hồ, tên chỉ huy thấy cho đến lúc đơn vị xuất phát, theo biểu đồ, còn đúng một giờ mười phút. Tên sĩ quan ra lệnh cắt lại các toa “phải sửa chữa”, lập lại đoàn tàu và cảnh cáo người phụ trách lập đoàn tàu, trường hợp tàu chậm, dù chỉ hai phút thôi, hẳn cũng sẽ bị treo cổ lên lầu nước. Rồi tên chỉ huy quay tròn khẩu Uante trong bàn tay bắn xuống đất. Viên đạn đập vào đường ray, văng trở lại, xoay tít, rơi xuống bên cạnh. Hắn đã bắn vì nguyên tắc của hắn là không rút súng ra một cách vô ích, và hắn đã rút ra thì phải bắn.
Nhét khẩu súng ngắn vào bao xong, tên chỉ huy quay trở về buồng giấy và trên tờ giấy vàng dành riêng, thảo một tờ biên bản lập lại đoàn tàu vì phát hiện có bốn toa hàng mang số hiệu như thế bị hỏng. Rồi một tên lính đội mũ sắt mang bữa chiều đến cho hắn trong một bộ đồ ăn bằng nhôm và trải một tấm khăn con lên bàn làm việc. Tên chỉ huy ăn bữa chiều rồi uống một tách cà-phê rót trong phích ra, pha thêm một tí “Vônxrum” Áo, xong hắn hút một điếu xì-gà.
Hắn làm tất cả những việc này không chút vội vã, và cố không nhìn qua cửa sổ có chiếc đầu máy kéo các toa xe chạy qua. Nhưng đúng một giờ mười phút sau, tên chỉ huy lại đi ra chỗ đường sắt và thấy đoàn tàu đã lập xong. Hắn liền ra hiệu cho khởi hành; binh lính đội mũ sắt nhảy lên bậc lên xuống các toa đĩa, đứng cạnh những quả bom để trong thùng bọc lưới sắt, và đoàn tàu nặng nề lăn qua những đoạn nối, chạy về phương đông.
Khi đường tàu đã được giải phóng, tên chỉ huy nhìn thấy ở đằng xa, bến tàu của cảng Dầu hỏa, cái vạch xanh biếc của biển khơi, một chiếc tàu chở dầu Rumani với một đường ống ở dưới thấp phía đằng sau và bốn toa xe phải sửa chữa có dán những nhãn trắng để trên con đường cụt ở cuối bến tàu. Tất cả quang cảnh này, đối với tên chỉ huy có vẻ hết sức đẹp đẽ, nhất là đã được chấp hành theo một trật tự tuyệt vời. Từ trên liếc xuống cái ngực màu xám, đeo chữ thập ngoặc và cuống mề-đay “Chiến địch mùa đông”, hắn tự nói một mình, với vẻ hài lòng chính đáng: “Xô”.
Nhưng bỗng ngay lúc đó, giữa cái cảnh đẹp đẽ êm đềm kia xảy ra một việc không hay. Đầu tiên, tên sĩ quan cảm thấy hơn là trông thấy, vẫn không có gì thay đổi, mặt biển vẫn một màu xanh biếc, cái vạch thẳng băng của bến tàu màu xám, những toa xe sơn đỏ có dán những nhãn hiệu trắng, cái chòi con của người bẻ ghi, hai đám mây màu xà cừ chói lọi bên trên mái chòi sắt, những thùng dầu xăng nom như những vòng quay ngày chợ phiên trong những lá phủ bằng vải bạt, chiếc đầu máy con đẩy hai toa đĩa chất đủ thứ xà gồ. Tất cả những cái đó trông đẹp mắt và thật rực rỡ dưới ánh mặt trời, nhưng xen lẫn vào đó, người ta cảm thấy không biết có một cái gì lộn xộn lạ kỳ, rất đáng lo ngại. Đáng lẽ phải chạy qua cái chòi người gác ghi, các toa đĩa chất đầy xà gỗ lại duyên dáng vòng vào con đường cụt. Tên chỉ huy trông thấy một bóng người từ ngôi nhà con đi ra và nhảy bổ sang bên cạnh. Một tiếng hét của tên lính gác vang lên và liền ngay đó một phát súng nổ, rồi một phát khác nữa. Bây giờ chiếc đầu máy phụt những cuộn khói xanh biếc, mở hết tốc lực, đẩy những toa đĩa chất đầy xà gỗ chồm lên những toa nhỏ màu đó tươi đỗ trên con đường cụt. Từ trên đầu máy đang chạy hết tốc lực, một người cao lớn nhảy xuống, cắm đầu chạy“ nhưng một phát súng nổ không biết ở đâu bắn ra, người đó loạng choạng ngã, rồi nhảy dậy, chạy, ngã giúi, và ngay lúc ấy tên chỉ huy, hoảng sợ, mới hiểu ra rằng có một chuyện gì kỳ quái, không thể cứu vãn được, đang xảy ra như trong một giấc mộng.