Sau khi đã hoàn thành công tác ở cảng, làm nổ bốn toa mìn, đốt một chiếc tàu chở dầu và một số thùng xăng, và cứu được, nhờ “cái ô” bố trí trên chiếc Fecđinăng, ít nhất là năm sáu trăm tấn lúa mì xô-viết, Secnôivanenkô gọi mọi người trở về hầm mộ và tạm ngừng hoạt động một thời gian. Bây giờ ông đã nhận thức được đầy đủ sức mạnh của mình và hiểu rằng tất cả đều tùy thuộc vào sự chuẩn bị. Ông bắt đầu chuẩn bị, không vội vàng, một hành động mới, một đòn đánh vào nhà máy sửa chữa toa xe. Ông đã qua một cuộc thăm dò cẩn thận về tình hình và về việc thuyên chuyển những người trong tổ chức của mình đến các điểm quan trọng. Việc bất ngờ mất trạm liên lạc, cửa hàng đồ cũ “Jorjơ”, đã làm cho việc chuẩn bị phải ngừng lại một thời gian. Phải tìm một trạm liên lạc khác. Nhưng một sự kiện mới đã xảy ra; trong một chừng mực nào, nó đã làm đơn giản tình hình và đặt ra cho ban chấp hành bí mật khu những nhiệm vụ mới.
... Pêchya đi trong con đường hầm hẹp và thấp, tay chống một cái nạng con như một ông già. Còn một tay, chú cầm một cây đèn bão. Để tiết kiệm triệt để chất đốt chú bé vặn bấc thật thấp xuống và ngọn đèn chỉ le lói vừa đủ để thấy đường đi và không vấp phải đá trong bóng tối dày đặc. Pêchya đi chuẩn bị bài học.
Không xa “đại bản doanh”, có một cái động thấp và khá rộng, với một khoảng đất bằng trên phủ một lớp bụi dày. Trên khoảng đất thay cho giấy và bảng đen này, Pêchya giải những bài tính và làm những bài viết. Do một mệnh lệnh đặc biệt của đơn vị, Pêchya được giao phó cho Valentin và mỗi tuần ba lần, phải học tất cả các môn để khỏi chậm so với nhà trường.
Secnôivanenkô đích thân giám sát nghiêm khắc và tỉ mỉ để việc học khỏi bị sao nhãng, ông rất coi trọng điều này và không hề dễ dãi đối với Pêchya. Có khi tự ông kiểm tra kết quả học tập.
Trong hầm mộ, không có sách giáo khoa. Nhưng Valentin nhiều tuổi hơn Pêchya và học hơn chú hai lớp. Trí nhớ của cô rất tốt. Cô dạy và ra bài tập cho chú toàn bằng “trí nhớ”. Để Pêchya khỏi lơ đãng trong học tập, người ta đã tìm được một cái hang hẻo lánh để chú làm bài tập và giải các bài tính bằng ngón tay lên lớp bụi. Rồi Valentin tới, nghe chú, hỏi chú, và chấm điểm.
Pêchya đi trong đường hầm, thỉnh thoảng đứng lại và khắc lên tường, bằng một cái đinh, dấu hiệu chung của chú và Valentin để người ta có thể tìm thấy chú trường hợp chú bị lạc đường. Đó vẫn là một thích thú thầm kín của chú khi được khắc lên lớp tường hơi láp lánh chữ “P” của chú và chữ “V” của bạn. Bây giờ, trong niềm vui sướng thầm kín đó, có một nỗi buồn kín đáo. Pêchya cảm thấy mỗi ngày Valentin như xa dần chú và trở nên lạnh nhạt, khó gần hơn. Đồng thời, chú thấy rõ, điều này không thể không thấy được, là cô đã thay đổi và đã biến thành một thiếu nữ xinh đẹp.
Pêchya còn là một chú bé mà cô đã là vị hôn thê của một người khác. Chưa ai biết việc đó, nhưng Pêchya không còn nghi ngờ gì về vấn đề này nữa. Đối với chú, chỉ cần nhìn hai người ngồi bên nhau, Valentin và Xviatôxlap, là tất cả đều sáng tỏ.
Hiện nay, họ thường ở bên nhau. Họ nghiên cứu kỹ thuật vô tuyến điện. Secnôivanenkô đã giao nhiệm vụ đó cho họ. Hàng ngày họ ở bên nhau, cúi đầu trên chiếc máy thu thanh. Tóc họ xòa lẫn vào nhau, họ nói chuyện nhỏ với nhau, ở đàng xa, Pêchya luôn luôn trông thấy cả hai người. Chú cảm thấy lúc nào họ cũng ở cạnh nhau, cả những lúc họ không ở bên nhau.
Và thậm chí khi Valentin ở bên cạnh Pêchya, lau đạn hay đọc bài cho chú, cả những lúc đó, Pêchya cũng biết là cô vẫn ở bên Xviatôxlap.
Mấy lâu nay, Valentin rất tử tế và rất ngọt ngào với Pêchya. Vừa lạnh nhạt vừa ngọt ngào. Trước kia, khi còn ở tuổi chú, một em gái bé, cô không bao giờ tử tế cũng không bao giờ ngọt ngào. Trái lại, cô rất hay cãi bướng. Chúng sinh sự với nhau luôn. Bây giờ, chúng không cãi nhau nữa, thường thường cô nhịn chú tất cả. Và đấy là điều đau khổ nhất.
Pêchya có yêu Valentin không? Ai có thể trả lời được câu hỏi đó? Bản thân chú cũng không biết mình có yêu hay không. Tuy nhiên hình như đó là một tình yêu thực sự, một tình yêu với ý nghĩ cao quý nhất của nó, trong trắng nhất và cũng cay đắng nhất của chữ đó.
Thậm chí chú đã sống trải qua một cái gì giống như thế rồi.
Nhưng không gì có thể so sánh được với mối tình của chú đối với Valentin. Valentin hòa lẫn vào tất cả mọi thứ chung quanh chú, với tất cả nội tâm chú. Cô là bản thân chú và nếu cần đặt cho tâm hồn chú một cái tên thì đó không thể nào khác là Valentin.
Chú mơ thấy cô luôn, hay đúng hơn chú mơ thấy tất cả trừ cô ra, nhưng bí mật, vô hình, cô vẫn ở đấy trong giấc mơ và cái hình bóng không thể nhận thấy của cô xen lẫn vào tất cả một cách cay đắng. Chú mơ thấy người, đồ vật và sự kiện. Chú mơ thấy mẹ, thấy các em gái đang chạy trong vườn, mẹ đang nhìn một chiếc máy bay trên trời và trên đầu mẹ, một đàn ong đang bay; rồi chú với bố — ông bố cao to bên cạnh cậu bé con — túi cõng trên lưng đi giữa thảo nguyên nóng bỏng và cháy vàng, không khí ở chân trời loãng ra như một dòng sông, ảnh cây cối chập chờn trên không, những chiếc xe tăng nhỏ nhả đạn, thành phố sụp đổ, Pêchya trong giấc mơ nép vào bố, chiếc tàu cháy, chú bé con bềnh bồng khi trên cao khi dưới thấp như đứng trên đu, và tổ quốc nhìn vào mặt chú bằng vẻ nhìn khô khan, bừng bừng, những đám mây bay nhanh trước vừng trăng lạnh như một đoàn kỵ binh, và xen lẫn vào tất cả cái đó là ảo ảnh của Valentin, mặc toàn trắng, gương mặt tái nhợt, hai mắt xanh trong đang đi xa chú, xa, xa mãi, vừa khóc vừa đi xa, và không thể biến mất hoàn toàn...
Pêchya tới hang, để cây đèn lên một hòn đá rồi rút trong túi áo ra một mảnh giấy con trong đó có ghi hai bài làm và tám bài tập phải giải. Chú ngồi xổm và chuẩn bị dùng ngón trỏ thay bút chi viết lên mặt đất. Bỗng chú thấy, đúng ngay trước mặt mình, một hình chữ nhật trên lớp bụi, trong đó có kẻ chữ “Mèo” bằng những chữ rất to. Pêchya nhớ rất rõ lần cuối cùng, lúc chú làm bài, không có hình vẽ này. Làm bài xong, bao giờ chú cùng lau cẩn thận “tấm bảng đen”, nghĩa là lấy lòng bàn tay xoa lên mặt đất. Bây giờ ở chỗ đã xoa lại thấy rất rõ chữ “Mèo” kỳ quái này, khoanh trong một cái khung hình chữ nhật.
Pêchya kinh ngạc nhìn gần như khiếp sợ, giống như Rôbinxơn Cruzôê thình lình nhìn thấy trên bãi cát của hòn đảo không người một vết chân đi đất. Chắc chắn là mới đây có một người lạ tới chỗ này. Chưa kịp nghĩ tới cái chữ khủng khiếp “một người lạ” thì chú lại nhìn thấy trên mặt đất bằng của cái hang nhiều vết chân. Những vết chân này có thể của một người đi lại trong hang, nhưng cũng có thể có nhiều người ở đây.
Pêchya giơ cây đèn lên và thấy một que diêm tắt, rồi một mẩu thuốc lá gí xuống đất.
Cái hang ở chỗ gặp nhau của bốn năm con đường ngầm chạy tỏa ra nhiều ngả khác nhau. Chú bé cảm thấy như có ai nhìn mình. Chú đứng im. Chú định nhảy lùi lại, nhưng không cử động được...