Bảy tháng đã qua. Trong thời gian đó nhiều biến đổi đã xảy ra dưới hầm mộ Uxatôvô. Xiniskin Jêleznư đã chết. Xêrafim Ivanôvich Tulyakôp đã đưa đơn vị tới rừng Gôlôvaniêvô bắt liên lạc với Hồng quân lúc này đã chuyển sang phản công.
Xiniskin Jêleznư đã chết đột ngột. Mùa thu 1943, lần thứ hai bác bị cơn sưng huyết phổi, nhưng không ốm lâu, và mọi người đều ngạc nhiên thấy bác lại bình phục ngay. Thực ra bác có yếu đi nhiều, đứng không vững, động đi là thở dốc và phải vịn vào vách. Nhưng bác kiên nghị lạ lùng và luôn luôn cảm thấy tinh thần bốc lên mãnh liệt, như trong một trạng thái bồn chồn phấn chấn. Tâm trạng đó mạnh hẳn lên đặc biệt sau khi quân Đức thất bại ở khu vực Orlôp — Kuôcxk và sau khi Hồng quân giải phóng Oren. Giờ thì đã rõ ràng quân Đức sẽ thua và thắng lợi cuối cùng chỉ còn là vấn đề lâu chóng mà thôi. Việc tống cổ quân thù ra khỏi biên giới Liên-xô đã bắt đầu.
Do tình trạng sức khỏe, Xinixkin Jêleznư không thể trực tiếp tham gia những hoạt động quân sự của du kích Uxatôvô. Nhưng không một phút nào bác ngồi rỗi. Bác tham gia tích cực vào việc nghiên cứu các kế hoạch tác chiến, đóng góp ý kiến, viết nhật ký tác chiến trong đó bác ghi tỷ mỷ và đầy đủ mọi quyết nghị của khu ủy và các báo cáo thực hiện, bác nhận những bản tin của Thông tấn xã Liên-xô, thảo truyền đơn, loanh quanh suốt ngày bên cái tủ tài liệu, xếp dọn những hồ sơ tài liệu cá nhân, những bản danh sách nhân viên, kiểm tra tài chính và viết những bản báo cáo nhỏ về chi tiêu mua thực phẩm và đạn dược.
Chính trong những ngày cuối cùng của đời bác, bác đã đặc biệt chú ý lập danh sách những lính Rumani nhảy sang hàng ngũ quân du kích. Bác đã nảy ra ý kiến nên bắt đầu tổ chức những đơn vị chiến đấu du kích Rumani để đến giai đoạn quyết định, Hồng quân Liên-xô tấn công, họ có thể đánh thọc vào sau lưng bọn phát-xít.
Nhiều lúc bác phải cố gắng lắm để mò tới cái hang xa xa, nơi đặt đài thu thanh của đồng chí Đrujinin quá cố; bác ngồi xổm xuống trước chiếc va-li mây nhỏ, lắp ống nghe vào tai và vặn đài Mạc-tư-khoa, cố nghe cho được những tràng đại bác hàng ngày chào mừng những trận chiến thắng. Nghe những tràng đại bác đó đối với bác đã trở thành nhu cầu bức thiết. Trong bác đã phát sinh một trực giác đặt biệt, cái tài kỳ lạ để linh cảm trước những tràng đại bác đó, dường như bác đoán được trước. Bỗng dưng bác cảm thấy bồn chồn nóng ruột. Và cái bồn chồn đó ít khi sai. “Sắp có đại bác bắn chào đây”, bác nói và vội vã lắp ống nghe, tìm đài Mạc-tư-khoa.
Mắt nhắm và đôi môi xám ngoét hơi mỉm cười, bác lắng nghe câu mở đầu của đài Mạc-tư-khoa nhắc đi nhắc lại kéo dài đến sõt ruột “Sưrôkci, xtrana maia rôtnaia...“[12]. Mỗi nốt nhạc reo lên nhè nhẹ như một quả cầu thủy tinh nhỏ, và những quả cầu thủy tinh nho nhỏ rắn chắc ấy nối tiếp nhau lăn đi, như nảy trên những bậc thềm đá hoa cương. Tiếp đến giọng người nói trước máy, đọc bản nhật lệnh với một nhiệt tình kín đáo, một say sưa rắn rỏi; và lát sau, vang lên tiếng nổ rền của những tràng đại bác, từ xa lắm, mãi hàng nghìn cây số, bên trên cung điện Kremlanh tối sầm, làm không trung rung chuyển mãi những âm vang của một chiến thắng mới.
Khuôn mặt thiếu máu lặng ngắt của Xiniskin đỏ dần từng mảng sẫm, trán bác toát mồ hôi hột, bác bỏ ống nghe ra khỏi tai và cảm thấy lòng tràn trề hy vọng, như một người bệnh vừa được thở ô-xy; bác vội vã quay trở về “góc đỏ”, tay run rẩy vịn vào vách đá đường hầm. Nếu dọc đường gặp ai bác dừng lại, túm lấy vai người đó bằng những ngón tay run run nhưng vẫn còn khỏe, đứng lặng một lát, hít mạnh, dồn sức lại, rồi với một nụ cười hạnh phúc khắc khổ làm rạng lên thật đẹp khuôn mặt già nua hốc hác nhưng rực hồng nhờ ánh lửa tù mù của cái bật lửa to tướng do tay bác làm lấy. Bác nói: “Kupianxk!”, hoặc “Xtarư Oxkôn!”, hoặc “Pôntaya!”, hay là “Khackôp!”, rồi cúi rạp hẳn xuống, hấp tấp về “góc đỏ” để mau mau đánh dấu trên bản đồ vùng được giải phóng.
Giờ đây, tấm bản đồ Liên-xô đã đầy vô số những vòng tròn và chi chít những mũi tên đen quanh co như từ Mạc-tư-khoa bay tỏa về hướng Tây, đâm thọc vào những phòng tuyến các đội quân phát-xít. Những vùng giải phóng bao la, gạch chéo những nét than to, từ tất cả các mặt tiến sâu qua chiến tuyến, tạo thành những bán đảo, những vịnh ngày ngày thay đổi hình dạng trông thật sợ và nhích mãi về phía tây, không gì cưỡng lại được.