Cuối cùng, cố lấy hết nghị lực, Pêchya trấn tĩnh lại được và bỏ chạy. Chú chạy, người đẫm mồ hôi, vấp cả vào đá. Rồi chú bò. Cái đèn cầm không vững cứ va vào tường. Chú bị xước đầu gối. Có lúc, Pêchya nằm xuống, rụt cổ, lắng tai nhưng chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng tim mình đập. Chú lại chồm dậy, ù té chạy, rồi bò, rồi lại ngã, mặt chúi vào bụi đá trong hầm ngầm... Nhưng, trước mắt chú đã nhìn thấy một đốm lửa. Đó là “ngọn đèn pha” ở lối vào đại bản doanh. Cúi lom khom, chú bước vào “buồng giấy” của đồng chí bí thư thứ nhất. Hai đầu gối run lẩy bẩy.

— Bác Gayrick, ở đằng kia... những người lạ... — Pêchya nói, thở không ra hơi.

Chú ngã khuỵu xuống đất, tựa người vào tường.

Họ đứng ngẩn ra trước cái chữ kỳ quái: “Mèo” và im lặng, xem xét que diêm tắt, mẩu thuốc lá Rumani, các vết chân. Từ trước đến nay, họ cảm thấy họ là những chủ nhân duy nhất của hầm mộ Uxatôvô. Bày giờ rõ ràng ở dưới đất, ngoài họ ra, còn có những người khác nữa. Đây là một sự bất ngờ hết sức khó chịu.

Vậy những người đó là ai: bạn hay thù? Họ có thể là bạn mà cũng có thể là thù. Các vết chân không nói được gì hết. Hình như họ có ba người. Họ đánh diêm và hút thuốc. Hình như họ có điều tra trong hang. Rồi, cứ xét theo những vết chân, họ đã quay trở về trong một con đường hầm.

Liônya Ximban, lấy lòng bàn tay che ngọn đèn lồng, lần theo các vết chân, đi chừng năm mươi bước rồi quay trở lại. Đi xa hơn nữa không phải không nguy hiểm vì từ trong tối, người ta có thể bắn vào cây đèn. Vậy những người đó là ai?

— Các đồng chí nghĩ thế nào? — Secnôivanenkô lo lắng nói.

— Hoặc là bạn, hoặc là thù... — Ximban nói. — Một trong hai.

Xêrafim Tulyakôp ngồi xổm xuống và nhìn rất lâu vào cái hình chữ nhật vẽ rất rõ bằng một ngón tay to, và vào chữ “Mèo” khó hiểu viết trong hình chữ nhật và cũng bằng ngón tay của người lạ đó. Có một cái gì thôi thúc, đòi hỏi, đồng thời quyến rũ lạ lùng trong cái ám hiệu “Mèo” dưới hầm ngầm này.

— Không thể hiểu được — cuối cùng Xêrafim Tulyakôp nói.

Thực thế, khó hiếu thật. Nếu đấy là thù, tại sao, tới hang rồi, chúng không tiếp tục đến tận đại bản doanh? Nhưng có thể do chúng đi lạc trong các đường ngầm, không ngờ ngay bên cạnh là doanh trại của Secnôivanenkô. Trường hợp này, tại sao chúng viết “Mèo”? Chúng muốn nói gì?

— Chúng kêu gọi chúng ta — Cuối cùng Secnôivanenkô nói.

— Ai “chúng“?

— Những bọn đã tới đây.

— Không rõ ràng.

— Đúng thế, không rõ ràng!

Lại im lặng.

Mọi người đứng ở trên dòng chữ, suy nghĩ, lấy lòng bàn tay và vạt áo ca-pốt che đèn. Bỗng Secnôivanenkô, quả quyết, lấy lòng bàn tay xóa chữ “Mèo” đi và viết bằng ngón tay vào chỗ đó những chữ lớn “Các anh là ai?”

— Được — Xtrenbixki nói. — Đồng ý với anh. Họ hẵng trả lời chúng ta, họ là ai đã.

Phải, họ hẵng trả lời họ là ai! Đó là giải pháp duy nhất đúng, và Secnôivanenkô đã quyết định không do dự. Đây là một quyết định nguy hiểm, có thể rất nguy hiểm. Nhưng không còn cách nào khác? Nếu đấy là “người của ta”, ông đã chìa ra cho họ một bàn tay bạn. Nếu đó là “bọn chúng”, những người lạ, kẻ thù, ông sẽ giương một cái bẫy, nhận lời thách thức, quyết một trận sống mái với chúng, đè bẹp và tiêu diệt chúng.

Sau khi viết bằng ngón tay bốn chữ “Các anh là ai?” với một dấu hỏi to, Secnôivanenkô ra lệnh rút lui. Họ quay trở về đại bản doanh và rải mìn lên tất cả các ngả đường đi vào.

Secnôivanenkô quyết định đợi trả lời trong ba ngày. Họ đã sống trong sự đợi chờ chiến đấu.

Ba ngày trời qua, Secnôivanenkô và Xtrenbixki hết sức cẩn thận, lựu đạn trong tay, đi theo con đường rải mìn đến tận cái hang và rọi đèn xuống mặt đất. Ở chỗ ba ngày trước họ đã viết: “Các anh là ai?“, họ đọc thấy: “Chúng tôi cũng như các anh!”

Secnôivanenkô tắt đèn đi và khẽ sờ vào tay Xtrenbixki.

— Anh nghĩ thế nào? — Ông hỏi.

Họ nằm dài bên nhau trên mặt đất, sẵn sàng nhảy dậy bất cứ lúc nào và ném lựu đạn. Họ nhìn chăm chú vào bóng tối, cố phát hiện bằng những con mắt cảnh giác xem có vệt ánh sáng nào không, dù nhỏ nhất. Nhưng xung quanh chỉ là bóng tối dày đặc, và im lặng hết sức đến nỗi nghe được cả tiếng nước mạch róc rách đâu đó, rất xa, qua lòng đất và chảy xuống các dãy tường đá.

— Thế nào, anh nghĩ thế nào? — bằng một giọng thì thầm khó nghe thấy, gần như một hơi thở, Secnôivanenkô nhắc lại.

— Đây là một câu đố — Xtrenbixki nói thầm, cũng rất khó nghe.

— Đúng, câu đố! Một câu đố. “Chúng tôi cũng như các anh” — Secnôivanenkô lẩm bẩm — Theo ý anh, tự đâu, họ biết chúng ta? Vậy nếu chúng ta là người Rumani họ cũng là người Rumani. Và nếu chúng ta là “người của ta“ họ cũng là “người của ta”. Chúng định đánh lừa chúng ta. Anh nghĩ sao?

Xtrenbixki im lặng, suy nghĩ. Sau vụ nổ ở cảng, khi anh hốt hoảng và may trốn thoát trở về chỗ Ôpsarenkô, phố Pisônôpxkaia, anh có dịp gặp vài người trong số các đồng chí đăng ký ở ban chấp hành bí mật. Qua họ, anh được biết có một bọn nhân viên mật vụ của phòng D6, trong đội thanh trừng “Acgux”, thuộc quân đoàn “Phương Nam”, có nhiệm vụ đặc biệt thanh toán các hầm mộ đã từ Kiep tới Ôđetxa.

— Giống như của đội “Acgux” ấy — cuối cùng anh nói.

— Tôi cũng ngờ như vậy — Secnôivanenkô đáp. — Chúng định khiêu khích để bắt chúng ta. Bây giờ nên quyết định như thế nào?

Xtrenbixki im lặng một lúc lâu. Đây là một sự im lặng nặng nề và lo âu của một người nhận rõ trách nhiệm của mình phải gánh vác.

— Thế anh, anh có ý kiến gì? — Anh hỏi.

— Tôi có ý kiến gì à? — Secnôivanenkô bỗng nói nhanh. — Đây. Hẵng bấm đèn lên một lúc.

Xtrenbixki bấm đèn lên. Trong ánh sáng lờ mờ, mắt Secnôivanenkô ánh lên cương quyết, ông đột ngột lấy lòng bàn tay xóa mấy chữ: “Chúng tôi cũng như các anh”, và viết vào đó, bằng chuôi lựu đạn, những chữ to tướng “Chúng ta có thể gặp nhau”.

— Đồng ý không?

— Cứ thử xem — Xtrenbixki nói.

Hết ba ngày, câu trả lời tới: “Ở đâu và bao giờ?“ Lần này, Secnôivanenkô không quyết định ngay: ông họp ban bí thư để thảo luận câu trả lời và tất cả những chi tiết của cuộc gặp gỡ bất thần với những người mệnh danh là “Mèo”.

Câu trả lời được toàn thể tán thành là: “Ngay tại đây, ngày 18 tháng mười một vào hồi 12 giờ, giờ địa phương, không mang theo vũ khí, mỗi bên chỉ mang theo nhiều nhất một cây đèn.“

Ba ngày sau, có trả lời: “Nhất trí”.

Cho đến ngày 18, còn năm ngày nữa. Chỉ người nào không biết rõ Secnôivanenkô mới có thể tin là ông sẽ đảm bảo nghiêm túc những điều kiện mà chính bản thân ông, với ngón tay của mình, đã viết trên mặt đất bụi trong hang, ông chẳng tôn trọng một điều kiện nào do ông đặt ra cả. Thứ nhất, ông tới chỗ hẹn với cả đơn vị không phải ngày mười tám, mà là ngày mười bảy. Thứ hai, mọi người đều mang vũ khí. Và hơn nữa, mỗi người mang theo một đèn để có thể đốt lên bất cứ lúc nào.

Cái hang thấp nhưng khá rộng rãi, có những khối đá vôi rải rác trên mặt đất, ngày xưa từ trên mái rơi xuống và đã lấp mất nhiều lối đi. Đây là một địa điểm thích hợp cho một trận phục kích và chiến đấu giáp lá cà. Tulyakôp đã bố trí tất cả các chiến sĩ của đơn vị sau các khối đá vôi. Phụ nữ và trẻ em ở lại đại bản doanh do Xiniskin Jêleznư phụ trách và trường hợp đơn vị thất bại, phải hủy tài liệu rồi rút lui bằng các lối đi ngầm đến một địa điểm xa, đã được chỉ định trước, trong vùng Khôlôtnaia Banka.

Nói thế thôi, chứ Secnôivanenkô không tin có thể thất bại. Ông tuyệt đối tin tưởng vào chiến thắng, ông thấy vị trí của mình hiểm yếu, bất khả xâm phạm, thậm chí dù có bị cả một tiểu đoàn tấn công cũng vậy. Trong giờ phút quyết định này, ông hoàn toàn kiên quyết chiến đấu và chiến thắng. Chúng cứ thử tiến vào! Nếu có một hành động khả nghi nào “về phía chúng”, ông sẽ cho nổ tất cả mìn ở chung quanh hang “đè bẹp chúng” dưới những tảng đá và sẽ xé nhỏ “chúng” ra từng mảnh. Xin hoan nghênh! Nếu là bạn, ông sẽ tiếp họ như một người chủ nhân chân tình. Nếu là bọn “Acgux” thì đừng hòng được dung tha. Quyết không tha. Ông sẽ một mình gặp chúng với một ngọn đèn, không mang vũ khí. Ông sẽ nói chuyện với chúng...

Lòng ông sôi sục. Không thể nhận ra ông nữa. Lòng phẫn nộ và vẻ tinh nghịch ánh lên trong đôi mắt. Cử chỉ của ông trở nên đột ngột và nhanh nhẹn. Ông chạy thoăn thoắt như một con mèo đực, từ hòn đá này sang hòn đá khác, hạ những mệnh lệnh cuối cùng và đánh giá tình hình một lần chót. Chứng cứ tới đây! Chúng sẽ thấy một cái hang trống không và chỉ có một người không mang vũ khí, xách một cây đèn. Nhưng chỉ cần ông giơ một ngón tay lên là từ sau những hòn đá súng trường và vũ khí tự động sẽ chĩa ra tua tủa và mỗi hòn đá sẽ bắn thẳng vào những ngọn đèn của “chúng” và ném lựu đạn ra.

Sau khi đã xem xét công việc trong nhà xong và kiểm tra thấy mọi người đã chuẩn bị sẵn sàng, Secnôivanenkô nằm dài xuống sau một hòn đá, bên cạnh Xêrafim Tulyakôp và tắt đèn đi.

Bỗng đâu đó, ở đằng xa, trong bóng tối dưới đất, có một luồng ánh sáng lung linh, không hẳn là một luồng ánh sáng mà là phản ánh tù mù của một vệt ánh sáng đang di chuyển. Secnôivanenkô cẩn thận thắp đèn lên, dưới vạt áo ba-đờ-xuy, và vặn thấp bấc xuống.