"Phụ thân." Khi Lữ Ung đến Giang Đông, nơi đây đang vào thời điểm nắng nóng nhất. Nhìn thấy Lữ Bố sau thời gian dài xa cách, trong lòng Lữ Ung ít nhiều có chút băn khoăn.
Từ lần trước ở Trường An, khi chuyện bị cha cắt ngang, Lữ Ung đã nảy sinh một cảm giác sợ hãi khó hiểu đối với phụ thân mình.
Chàng phát hiện những gì mình nghĩ và muốn dường như khác biệt so với cha. Lần này bị đột ngột triệu đến Giang Đông, chàng không biết nguyên do là gì.
"Ừm." Lữ Bố đặt quyển tấu chương đang đọc xuống, nhìn con trai cười bảo: "Lại tráng kiện thêm phần nào."
Lữ Ung không nói gì, chỉ đứng bên cạnh Lữ Bố.
"Lần này triệu ngươi đến, ngươi có đoán được là vì việc gì không?" Lữ Bố nhìn vẻ mặt cẩn trọng của con trai, trong lòng không khỏi cảm khái.
Lữ Ung khẽ lắc đầu.
"Giang Đông vừa định, pháp độ triều đình cần được thực thi nơi đây. Ngươi mấy năm qua cũng đã từng đảm nhiệm công vụ, nhưng tầm nhìn vẫn còn hạn chế, quá nóng vội. Ta sẽ để Hưng Bá trấn thủ tại đây, còn chính sự Giang Đông sẽ do ngươi đảm nhiệm. Ngươi có nguyện ý không?" Lữ Bố nhìn Lữ Ung hỏi.
"Con xin tuân theo ý cha." Lữ Ung cúi người đáp.
"Chỉ biết tuân mệnh ta là chưa đủ. Triều đình cần người biết vì dân mà mưu lợi, khi sự xảy ra biết cách dẹp yên. Ta hỏi ngươi, nếu dân tộc Sơn Việt gây loạn, thì phải làm sao?" Lữ Bố lắc đầu, liền hỏi.
"Dùng võ lực trấn áp, đánh cho phục rồi lấy đức mà hóa giải." Lữ Ung suy nghĩ đáp.
"Nếu đánh không lại thì sao?"
"Đánh không lại!?" Lữ Ung ngơ ngác nhìn cha mình. Đây là điều... chạm đến giới hạn hiểu biết của chàng. Từ khi hiểu chuyện đến nay, dù là đối với dị tộc hay chư hầu Trung Nguyên, dường như chưa từng có trận nào mà chàng không thể đánh bại.
"Đánh trận phải biết nắm bắt thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Ngươi tuy không có thiên tư về binh pháp, nhưng ít nhất cũng phải biết phán đoán thế cuộc." Lữ Bố nhìn con, khích lệ nói: "Hỏa Thần Pháo không phải nơi nào cũng vô địch. Sở dĩ ta thắng mọi trận là vì biết tránh né bất lợi. Nếu ngươi mang nó vào núi, chưa chắc nó hiệu quả bằng nỏ tiễn."
"Nếu chiến trận bất lợi..." Lữ Ung ngẫm nghĩ, đáp: "Có thể dùng của cải để mua chuộc, sau đó chia rẽ để hóa giải."
"Kiếm phải nằm trong tay, hơn nữa phải sắc bén, nếu không những kẻ tiểu nhân nhất định sẽ dòm ngó. Không chỉ riêng Giang Đông, mà toàn thiên hạ, việc phòng bị võ trang không thể xem nhẹ. Nhưng chiến tranh sẽ gây tổn thương dân chúng, nên đánh trận phải là phương cách cuối cùng, khi không còn lựa chọn nào khác."
Lữ Ung lặng lẽ gật đầu, chàng biết phụ thân đang nhân cơ hội này để dạy dỗ mình. Chàng từng làm huyện lệnh, đã thấy binh phong, cũng từng được cử đi sứ Tây Vực, có chút kiến thức và năng lực, nhưng chưa từng nắm quyền cai quản một quận, một châu. Lần này, cha giao Giang Đông cho chàng, chính là để rèn giũa.
Chàng từng có ý định nhúng tay vào hoàng vị dù chỉ làm huyện lệnh, và đã phạm nhiều tội lỗi ở Lạc Dương. Lữ Bố hy vọng chức Thứ Sử Giang Đông này sẽ giúp mở rộng tầm nhìn của con trai, vì trị quốc cần có tấm lòng rộng lớn, và cũng là để chàng tạm tránh xa trung tâm quyền lực.
"Nếu sĩ tộc phản loạn, thì nên xử trí ra sao?" Lữ Bố hỏi tiếp.
"Lấy ân uy mà hành xử, trước tỏ uy để khiến họ phục, sau lấy ân đức mà thu phục. Nếu không thể thu phục... thì phải nhổ cỏ tận gốc." Lữ Ung cúi người đáp.
"Xem ra ngươi học được khá nhiều." Lữ Bố nhìn con nói: "Ngươi thấy sĩ tộc thế nào?"
"Thiên hạ không thể không có sĩ tộc, nhưng cũng không thể không phòng ngừa sĩ tộc. Từ thời Quang Vũ Đế, vì thả lỏng sĩ tộc nên mới có tình trạng sĩ tộc mạnh mẽ như ngày nay." Lữ Ung cúi người đáp.
Lữ Bố lắc đầu: "Vậy vì sao sĩ tộc lại lớn mạnh? Đối với thiên hạ, lợi hại ở chỗ nào?"
Lữ Ung suy tư đáp: "Gốc rễ của sĩ tộc lớn mạnh nằm ở việc chiếm đoạt đất đai, khiến nông dân ngày càng thiếu đất canh tác. Theo chế độ cũ, thuế má triều đình thu được cũng ngày càng ít, khi thuế ít, triều đình lại phải tăng thuế, nhiều người dân không thể gánh nổi thuế, buộc phải bán đất. Cứ thế lặp đi lặp lại, sĩ tộc ngày càng mạnh, dân chúng ngày càng nghèo, thuế thu càng khó khăn."
"Thiếu một chút." Lữ Bố cười nhẹ.
"Xin cha chỉ bảo." Lữ Ung cúi người đáp.
"Thực ra bất kể ai ngồi ở vị trí của sĩ tộc, bao gồm cả ta và ngươi, cũng đều sẽ làm giống như họ. Không ngừng lớn mạnh bản thân là bản tính của con người. Từ xưa đến nay, vị trí của sĩ tộc luôn có người, chỉ khác ở danh xưng mà thôi. Triều đình rất mâu thuẫn, vừa phải dùng, nhưng lại vừa phải phòng. Pháp luật hôm nay, đến đời sau sẽ có lỗ hổng, và sĩ tộc sẽ lại lớn mạnh, quay ngược lại đe dọa triều đình. Không thể chỉ dựa vào triều đình để áp chế, vì như vậy chỉ khiến mâu thuẫn giữa triều đình và sĩ tộc càng thêm gay gắt, cuối cùng dẫn đến chiến tranh."
Lữ Ung bừng tỉnh: "Cha nói là nên tìm ngoại lực?"
"Vạn vật đều có tương sinh tương khắc. Sĩ tộc tuy cao, nhưng dưới họ lại có vô số người mong muốn thay thế vị trí của họ. Dùng ngoại lực là đúng, nhưng ngoại lực ở đâu?" Lữ Bố gật đầu, rồi lại hỏi.
Ngoại lực?
"Hàn môn, thứ tộc." Lữ Ung như vừa được khai sáng. Hành động của cha những năm qua, đến lúc này chàng mới hoàn toàn hiểu rõ. Thực ra đạo lý không quá phức tạp, nhưng khi chưa hiểu thì cảm thấy như trong sương mù.
"Những người này sẽ tự tranh đoạt. Khi họ đạt đến vị trí của sĩ tộc, cũng sẽ hành xử giống như sĩ tộc. Ngươi có thể xem họ như một khối thống nhất, chỉ khác ở vị trí cao thấp mà thôi." Lữ Bố cười nhẹ lắc đầu.
"Bách tính?" Lữ Ung nhớ lại những việc mà Lữ Bố đã làm những năm qua, chau mày nói: những người này không có quyền lực gì cả.
"Thiên hạ này, giống như tòa lầu các." Lữ Bố bước tới cửa sổ, nhìn phong cảnh bên ngoài và mỉm cười nói: "Sĩ tộc, bao gồm cả ngươi, ta, hoàng đế, giống như tòa lầu các này, tinh xảo, hoa mỹ, thoải mái. Ngươi nói xem điều gì giúp tòa lầu này tồn tại?"
Lữ Ung suy nghĩ về mối liên hệ với bách tính, rồi đáp: "Nền móng?"
"Nếu nền móng là nước, ngươi đem nó đặt trên nước có được không?" Lữ Bố hỏi.
"Phải thay bằng thuyền, nhưng cũng không vững vàng!" Lữ Ung lắc đầu, đã hiểu ra phần nào: "Thuyền cần nước, còn lầu các nếu không có đất thì cũng không thể đứng vững?"
"Đúng vậy, vậy ngươi nói ai là đất trong thiên hạ này?" Lữ Bố hỏi.
"Tự nhiên là bách tính." Lữ Ung hiểu ra.
"Sĩ tộc chỉ cần kiểm soát là đủ, nhưng nếu ngươi muốn đứng ở vị trí cao nhất, điều cần kéo về không phải là nhà nào, dòng họ nào. Nếu ngươi thực sự muốn nhận được sự ủng hộ của một nhà nào đó, ngươi phải nhường ra một số thứ, có thể là đất đai, có thể là pháp độ. Nhưng một khi ngươi dựa vào họ, ngươi phải nghĩ cách loại bỏ họ!" Lữ Bố nhìn con trai cười nói: "Nhưng chỉ cần nắm chắc sức mạnh của đất, dù là ai cũng không thể lay chuyển vị trí của ngươi!"
Nếu ngày trước như ý muốn của Lữ Ung, vội vàng đẩy Lữ Bố lên ngôi vị đó, thực ra sóng gió sẽ không lớn, nhưng nền móng của Lữ Bố sẽ bị lung lay, vì lúc ấy Lữ Bố chỉ có thể đặt gốc rễ ở Quan Trung, chứ chưa thể là thiên hạ.
"Con biết sai!" Đến lúc này, Lữ Ung mới thực sự thấu hiểu suy nghĩ của cha khi trước, xấu hổ cúi đầu nhận lỗi.
"Đời người có nhiều lần phạm sai lầm, chuyện cũ không thể thay đổi, nhưng nếu biết sai mà sửa thì không cần lo lắng. Thế gian này ít có thánh hiền, cha con ta đều là người thường, sai lầm thì sai lầm, chẳng có gì đáng xấu hổ. Sợ là sợ sai lầm chồng chất. Lần này để ngươi đến Giang Đông, trong vòng năm năm sẽ không gọi ngươi về triều, hãy làm ra chút thành tựu để thiên hạ nhìn thấy." Lữ Bố vỗ vai con trai, cười nói.
Giờ đây, vấn đề lớn nhất của Giang Đông đã được giải quyết. Ông tin rằng việc phát triển và quản lý nơi này, Lữ Ung có thể làm tốt.
"Con hiểu, nhất định sẽ không phụ lòng cha." Lữ Ung cúi mình đáp.
"Vài ngày nữa đưa gia quyến của ngươi đến đây, đã đóng quân lâu dài, thì không nên để gia quyến chia cắt." Lữ Bố thở dài.
Con trai ông mấy năm trước đã cưới chính thê, là cháu gái của Chung Dao, người mà Lữ Bố cũng đã phê duyệt. Dù là chính thê và lại tuổi tác xấp xỉ, nhưng con trai ông dường như lại thiên về ái mộ với Chân thị, điều này cũng tốt, không đến mức vì tình cảm mà để Chung gia khống chế.
Hôm nay ông cũng đã chia sẻ phần lớn lý tưởng của mình, bất kể con trai có thực sự chấp nhận hay không, ít nhất khi ông còn sống, con trai sẽ không dám đi ngược lại ý chí của mình. Sĩ tộc cần được sử dụng, nhưng người ở vị trí tối cao cần thu phục lòng dân chứ không phải sĩ tộc. Quan hệ đến gốc rễ chính là dân chúng; sĩ tộc tuy nhìn có vẻ quý giá, nhưng thực ra có thể thay thế bất cứ lúc nào, không thể thiếu, nhưng cũng không phải không thể thay đổi.
Với định hướng này, cộng thêm uy tín của Lữ Bố tại Giang Đông, chỉ cần Lữ Ung không quá ngu ngốc, việc quản lý Giang Đông sẽ không gặp vấn đề gì.
Dặn dò xong, Lữ Bố không nán lại Giang Đông lâu. Đầu tháng Bảy, ông cùng Tào Tháo, Tôn Quyền và các văn võ tùy tùng lên thuyền trở lại Giang Bắc, đến Thọ Xuân thì ngồi xe Thái Cực, thẳng tiến về Lạc Dương.
Cuộc chiến thống nhất thiên hạ, từ khi xuất binh Hà Nội đến nay, đã gần ba năm trôi qua. Thiên hạ đều không ngờ Lữ Bố lại có thể dẹp yên bốn đại chư hầu trong vòng ba năm ngắn ngủi, uy danh vang dội xưa nay hiếm có.
Tuy nhiên, là người trong cuộc, Lữ Bố không mấy quan tâm đến điều này. Đứng trên xe Thái Cực, gió thổi phả vào mặt mang đến cảm giác mát mẻ khó tả trong những ngày hè nóng bức. Cảnh vật bên ngoài lùi dần như thủy triều, ngồi trong xe, ông rót một chén trà, tận hưởng khoảnh khắc bình yên hiếm có này.
Thiên hạ đã định, trên người dường như gánh nặng được trút bỏ, toàn thân nhẹ nhõm. Tuy phía trước còn nhiều việc phải làm để trị thiên hạ, nhưng cảm giác thanh nhàn là thật sự quý giá.
Phía bên kia, Điển Vi khoái chí khoe khoang trước mặt Hứa Chử và Chu Thái rằng mình từng được lái xe Thái Cực, và bây giờ lấy đó làm niềm tự hào.
Tào Tháo cầm ấm trà đến ngồi trước mặt Lữ Bố, nhìn cảnh vật trôi nhanh ngoài cửa sổ, cảm thán: "Chiếc xe Thái Cực này quả thật thần kỳ, nếu không có đường ray, đưa lên chiến trường, e rằng mười vạn đại quân cũng khó mà ngăn được!"
"Khá đúng, nhưng hiện tại vẫn khó mà chế tạo thêm." Lữ Bố gật đầu, rồi lại lắc đầu. Ông cũng từng nghĩ đến việc làm ra xe không cần đường ray, nhưng ít nhất hiện tại chưa thể. Bất kỳ loại xe nào cũng cần đường, và không có đường ray thì xe rất dễ mất kiểm soát. Có lẽ tương lai vấn đề này sẽ được giải quyết, nhưng ít nhất hiện tại chưa thể.
"Ngày trước thật không nghĩ tới có một ngày như thế này, Thái Úy quả là cho Tào mỗ mở mang tầm mắt, thấy được thế giới rộng lớn này! Không biết có còn sống đến ngày có thể đi Tây Vực nhìn ngắm nữa không!" Tào Tháo cảm thán.
"Mạnh Đức huynh muốn đi, ắt sẽ có cơ hội. Vài năm tới có lẽ sẽ xây dựng đường sắt đến Tây Vực, khi đó cũng chỉ cần hai ba ngày hành trình." Lữ Bố nâng chén trà nói: "Trận chiến đã kết thúc, thiên hạ cần phát triển, dân chúng cần có cuộc sống tốt hơn!"
Nghe vậy, Tào Tháo cũng đầy mong chờ, trước đây không nghĩ gì nhiều, nhưng bây giờ lại tràn đầy khao khát về tương lai của thiên hạ...